अध्याय 204: श्रीकृष्ण का आग्रह और नारद का आरम्भ

भवतां दर्शनादेव प्रीतिरभ्यधिका मम ।
भवन्तस्तु तपःसिद्धा भवन्तो दिव्यदर्शनाः

bhavatāṃ darśanādeva prītirabhyadhikā mama |
bhavantastu tapaḥsiddhā bhavanto divyadarśanāḥ

सर्वत्र गतिमन्तश्च ज्ञानविज्ञानभाविताः ।
गत्यागतिज्ञा लोकानां सर्वे निर्दूतकल्मषाः

sarvatra gatimantaśca jñānavijñānabhāvitāḥ |
gatyāgatijñā lokānāṃ sarve nirdūtakalmaṣāḥ

तस्माद्भवद्भिर्यत्किंचिदृष्टं वाऽप्यथवा श्रुतम् ।
आश्चर्यभूतं लोकेषु तद्भवन्तो ब्रुवन्तु मे

tasmādbhavadbhiryatkiṃcidṛṣṭaṃ vā'pyathavā śrutam |
āścaryabhūtaṃ lokeṣu tadbhavanto bruvantu me

युष्माभिः कथितं यत्स्यात्तपसा भावितात्मभिः
तस्यादमृतसंकाशं वाङ्मधुश्रवणे स्पृहा

yuṣmābhiḥ kathitaṃ yatsyāttapasā bhāvitātmabhiḥ
tasyādamṛtasaṃkāśaṃ vāṅmadhuśravaṇe spṛhā

रागद्वेषवियुक्तानां सततं सत्यवादिनाम् ।
श्रद्धेयं श्रवणीयं च वचनं हि सतां भवेत्

rāgadveṣaviyuktānāṃ satataṃ satyavādinām |
śraddheyaṃ śravaṇīyaṃ ca vacanaṃ hi satāṃ bhavet

तत्संयोगं हितं मेऽस्तु न वृथा कर्तुमर्हथ ।
भवतां दर्शनं तस्मात्सफलं तु भवेन्मम

tatsaṃyogaṃ hitaṃ me'stu na vṛthā kartumarhatha |
bhavatāṃ darśanaṃ tasmātsaphalaṃ tu bhavenmama

तदहं सज्जनमुखान्निःसृतं जनसंसदि ।
कथयिष्याम्यहं बुद्ध्या बुद्धिदीपकरं नृणाम्

tadahaṃ sajjanamukhānniḥsṛtaṃ janasaṃsadi |
kathayiṣyāmyahaṃ buddhyā buddhidīpakaraṃ nṛṇām

तदन्ये वर्धयिष्यन्ति पूजयिष्यन्ति चापरे ।
वात्सल्यविगताश्चान्ये प्रशंसन्ति पुरातनाः

tadanye vardhayiṣyanti pūjayiṣyanti cāpare |
vātsalyavigatāścānye praśaṃsanti purātanāḥ

एवं ब्रुवति गोविन्दे श्रवणार्थं महर्षयः ।
वाग्भिः साञ्जलिमालाभिरिदमूचुर्जनार्दनम्

evaṃ bruvati govinde śravaṇārthaṃ maharṣayaḥ |
vāgbhiḥ sāñjalimālābhiridamūcurjanārdanam

अयुक्तमस्मानेवं त्वं वाचा वरद भाषितुम् ।
त्वच्छासनमुखाः सर्वे त्वदधीनपरिश्रमाः

ayuktamasmānevaṃ tvaṃ vācā varada bhāṣitum |
tvacchāsanamukhāḥ sarve tvadadhīnapariśramāḥ

एवं पूजयितुं चास्मान्न चैवार्हसि केशव ।
त्वत्तस्त्वन्यं न पश्यामो यल्लोके ते न विद्यते ।
दिवि वा भुवि वा किञ्चित्तत्सर्वं हि त्वया ततम्

evaṃ pūjayituṃ cāsmānna caivārhasi keśava |
tvattastvanyaṃ na paśyāmo yalloke te na vidyate |
divi vā bhuvi vā kiñcittatsarvaṃ hi tvayā tatam

न विद्महे वयं देव कथ्यमानं तवान्तिके ।
एवमुक्तो हृषीकेशः सस्मितं चेदमब्रवीत्

na vidmahe vayaṃ deva kathyamānaṃ tavāntike |
evamukto hṛṣīkeśaḥ sasmitaṃ cedamabravīt

अहं मानुषयोनिस्थः साम्प्रतं मुनिपुङ्गवाः ।
तस्मान्मानुषवद्वीर्यं मम जानीत सुव्रताः ।
भवद्भिः कथ्यमानं च अपूर्वमिव तद्भवेत्

ahaṃ mānuṣayonisthaḥ sāmprataṃ munipuṅgavāḥ |
tasmānmānuṣavadvīryaṃ mama jānīta suvratāḥ |
bhavadbhiḥ kathyamānaṃ ca apūrvamiva tadbhavet

एवं संचोदिताः सर्वे केशवेन महात्मना ।
ऋषयश्चानुवर्तन्ते वासुदेवस्य शासनम्

evaṃ saṃcoditāḥ sarve keśavena mahātmanā |
ṛṣayaścānuvartante vāsudevasya śāsanam

ततस्त्वृषिगणाः सर्वे नारदं देवदर्शनम् ।
अमन्यन्त बुधा बुद्ध्या समर्थं तन्निबोधने

tatastvṛṣigaṇāḥ sarve nāradaṃ devadarśanam |
amanyanta budhā buddhyā samarthaṃ tannibodhane

ऋषिरुग्रतपाश्चायं केशवस्य प्रियोऽधिकम् ।
पुराणज्ञश्च वाग्मी च कारणैस्तं च मेनिरे

ṛṣirugratapāścāyaṃ keśavasya priyo'dhikam |
purāṇajñaśca vāgmī ca kāraṇaistaṃ ca menire

सर्वे तदर्हणं कृत्वा नारदं वाक्यमब्रुवन्

sarve tadarhaṇaṃ kṛtvā nāradaṃ vākyamabruvan

भवता तीर्थयात्रार्थं चरता हिमवद्गिरौ ।
दृष्टं वै यत्तदाश्चर्यं श्रोतॄणां परमं प्रियम्

bhavatā tīrthayātrārthaṃ caratā himavadgirau |
dṛṣṭaṃ vai yattadāścaryaṃ śrotṝṇāṃ paramaṃ priyam

अतस्त्वमविशेषेण हितार्थं सर्वमादितः ।
प्रियार्थं केशवस्यास्य स भवान्वक्तुमर्हति

atastvamaviśeṣeṇa hitārthaṃ sarvamāditaḥ |
priyārthaṃ keśavasyāsya sa bhavānvaktumarhati

तदा संयोजितः सर्वैर्ऋषिभिर्नारदस्तदा ।
प्रणम्य शिरसा विष्णुं सर्वलोकहिते रतम् ।
समुद्वीक्ष्य हृषीकेशं वक्तुमेवोपचक्रमे

tadā saṃyojitaḥ sarvairṛṣibhirnāradastadā |
praṇamya śirasā viṣṇuṃ sarvalokahite ratam |
samudvīkṣya hṛṣīkeśaṃ vaktumevopacakrame

ततो नारायणसुहृन्नारदो वदतांवरः ।
शङ्करस्योमया सार्धं संवादमनुभाषत

tato nārāyaṇasuhṛnnārado vadatāṃvaraḥ |
śaṅkarasyomayā sārdhaṃ saṃvādamanubhāṣata