अध्याय 121: रन्तिदेव के सत्र से गोलोक पाने की योजना

कदाचित्कामरूपिण्यो गावः स्त्रीवेषमाश्रिताः ।
ह्रदे क्रीडन्ति संहृष्टा गायन्त्यः पुण्यलक्षणाः ॥?

kadācitkāmarūpiṇyo gāvaḥ strīveṣamāśritāḥ |
hrade krīḍanti saṃhṛṣṭā gāyantyaḥ puṇyalakṣaṇāḥ ||?

ददृशुस्तस्य गावो वै विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ।
ऊचुश्च का यूयमिति स्त्रियो मानुषया गिरा

dadṛśustasya gāvo vai vismayotphullalocanāḥ |
ūcuśca kā yūyamiti striyo mānuṣayā girā

गाव एव वयं सर्वकर्मभिः शोभनैर्युताः ।
सर्वाः स्त्रीवेषधारिण्यो यथाकामं चरामेहे ।

gāva eva vayaṃ sarvakarmabhiḥ śobhanairyutāḥ |
sarvāḥ strīveṣadhāriṇyo yathākāmaṃ carāmehe |

गवां गावः परं दैवं गवां गावः परा गतिः ।
कथयध्वमिहास्माकं केन वः सुकृतां गतिः

gavāṃ gāvaḥ paraṃ daivaṃ gavāṃ gāvaḥ parā gatiḥ |
kathayadhvamihāsmākaṃ kena vaḥ sukṛtāṃ gatiḥ

अस्माकं हविषा देवा ब्राह्मणास्तर्पितास्तथा ।
कव्येन पितरश्चैव हव्येनाग्निश्च तर्पितः

asmākaṃ haviṣā devā brāhmaṇāstarpitāstathā |
kavyena pitaraścaiva havyenāgniśca tarpitaḥ

प्रजया च तथाऽस्माकं कृषिरभ्युद्धृता सदा ।
शकटैश्चापि संयुक्ता दशवाहशतेन वै

prajayā ca tathā'smākaṃ kṛṣirabhyuddhṛtā sadā |
śakaṭaiścāpi saṃyuktā daśavāhaśatena vai

तदेतैः सुकृतैः स्फीतैर्वयं याश्चैव नः प्रजाः ।
गोलोकमनुसम्प्राप्ता यः परं कामगोचरः

tadetaiḥ sukṛtaiḥ sphītairvayaṃ yāścaiva naḥ prajāḥ |
golokamanusamprāptā yaḥ paraṃ kāmagocaraḥ

यूयं तु सर्वा रोहिण्यः सप्रजाः सहपुङ्गवाः ।
अधोगामिन्य इत्येव पश्यामो दिव्यचक्षुषा

yūyaṃ tu sarvā rohiṇyaḥ saprajāḥ sahapuṅgavāḥ |
adhogāminya ityeva paśyāmo divyacakṣuṣā

एवं गवां परं दैवं गाव एव परायणम् ।
स्वपक्ष्यास्तारणीया वः शरणाय गता वयम्

evaṃ gavāṃ paraṃ daivaṃ gāva eva parāyaṇam |
svapakṣyāstāraṇīyā vaḥ śaraṇāya gatā vayam

किमस्माभिः करणीयं वर्तितव्यं कथञ्चन ।
प्राप्नुयाम च गोलोकं भवाम न च गर्हिताः

kimasmābhiḥ karaṇīyaṃ vartitavyaṃ kathañcana |
prāpnuyāma ca golokaṃ bhavāma na ca garhitāḥ

वर्तते रन्तिदेवस्य सत्रं वर्षसहस्रकम् ।
तत्र तस्य नृपस्याशु पशुत्वमुपगच्छतः

vartate rantidevasya satraṃ varṣasahasrakam |
tatra tasya nṛpasyāśu paśutvamupagacchataḥ

ततस्तस्योपयोगेन पशुत्वे यज्ञसंस्कृताः ।
गोलोकान्प्राप्स्यथ शुभांस्तेन पुण्येन संयुताः

tatastasyopayogena paśutve yajñasaṃskṛtāḥ |
golokānprāpsyatha śubhāṃstena puṇyena saṃyutāḥ

एतत्तासां वचः श्रुत्वा गवां संहृष्टमानसाः ।
गमनाय मनश्चक्रुरौत्सुक्यं चागमन्परम्

etattāsāṃ vacaḥ śrutvā gavāṃ saṃhṛṣṭamānasāḥ |
gamanāya manaścakrurautsukyaṃ cāgamanparam

न हि नो भार्गवो दाता पशुत्वेनोपयोजनम् ।
यज्ञस्तस्य नरेन्द्रस्य वर्तते धर्मतस्तथा

na hi no bhārgavo dātā paśutvenopayojanam |
yajñastasya narendrasya vartate dharmatastathā

वयं न चाननुज्ञाताः शक्ता गन्तुं कथञ्चन ।
अवोचन्नथ तत्रत्या भार्गवो वध्यतामयम्

vayaṃ na cānanujñātāḥ śaktā gantuṃ kathañcana |
avocannatha tatratyā bhārgavo vadhyatāmayam

एतत्सर्वा रोचयत न हि शक्यमतोऽन्यथा ।
लोकान्प्राप्तुं सहास्माभिर्निश्चयः क्रियतामयम्

etatsarvā rocayata na hi śakyamato'nyathā |
lokānprāptuṃ sahāsmābhirniścayaḥ kriyatāmayam

न तु तासां समेतानां काचिद्धोरेण चक्षुषा ।
शक्नोति भार्गवं द्रष्टुं सत्कृतेनोपसंयुता

na tu tāsāṃ sametānāṃ kāciddhoreṇa cakṣuṣā |
śaknoti bhārgavaṃ draṣṭuṃ satkṛtenopasaṃyutā

अथ पद्मसवर्णाभा भास्करांशुसमप्रभाः ।
जपालोहितताम्राक्ष्यो निर्मांसकठिनाननाः

atha padmasavarṇābhā bhāskarāṃśusamaprabhāḥ |
japālohitatāmrākṣyo nirmāṃsakaṭhinānanāḥ

रोहिण्यः कपिलाः प्राहुः सर्वासां वै समक्षतः ।
मेघस्तनितनिर्घोषास्तेजोभिरभिरञ्चिताः

rohiṇyaḥ kapilāḥ prāhuḥ sarvāsāṃ vai samakṣataḥ |
meghastanitanirghoṣāstejobhirabhirañcitāḥ

वयं हि तं वधिष्यामः सुमित्रं नात्रं संशयः ।
सुकृतं पृष्ठतः कृत्वा किं नः श्रेयो विधास्यथ

vayaṃ hi taṃ vadhiṣyāmaḥ sumitraṃ nātraṃ saṃśayaḥ |
sukṛtaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā kiṃ naḥ śreyo vidhāsyatha

कपिलाः सर्ववर्णेषु प्रधानत्वमवाप्स्यथ ।
गवां शतफला चैकां दत्त्वा फलमवाप्स्यति

kapilāḥ sarvavarṇeṣu pradhānatvamavāpsyatha |
gavāṃ śataphalā caikāṃ dattvā phalamavāpsyati

एतद्गवां वचः श्रुत्वा कपिला हृष्टमानसाः ।
चक्रुः सर्वा भार्गवस्य सुमित्रस्य वधे मतिम्

etadgavāṃ vacaḥ śrutvā kapilā hṛṣṭamānasāḥ |
cakruḥ sarvā bhārgavasya sumitrasya vadhe matim