अध्याय 209: द्रुपद ने उपहारों से परीक्षा ली

जन्यार्थमन्नं द्रुपदेन राज्ञा
विवाहहेतोरुपसंस्कृतं च ।
तदाप्नुवध्वं कृतसर्वकार्याः
कृष्णा च तत्रैतु चिरं न कार्यम्

janyārthamannaṃ drupadena rājñā
vivāhahetorupasaṃskṛtaṃ ca |
tadāpnuvadhvaṃ kṛtasarvakāryāḥ
kṛṣṇā ca tatraitu ciraṃ na kāryam

इमे रथाः काञ्चनपद्मचित्राः
सदश्वयुक्ता वसुधाधिपार्हाः ।
एतान्समारुह्य परैत सर्वे
पाञ्चालराजस्य निवेशनं तत्

ime rathāḥ kāñcanapadmacitrāḥ
sadaśvayuktā vasudhādhipārhāḥ |
etānsamāruhya paraita sarve
pāñcālarājasya niveśanaṃ tat

ततः प्रयाताः कुरुपुंगवास्ते
पुरोहितं तं परियाप्य सर्वे ।
आस्थाय यानानि महान्ति तानि
कुन्ती च कृष्णा च सहैकयाने

tataḥ prayātāḥ kurupuṃgavāste
purohitaṃ taṃ pariyāpya sarve |
āsthāya yānāni mahānti tāni
kuntī ca kṛṣṇā ca sahaikayāne

स्त्रीभिः सुगन्धाम्बरमाल्यदानै-
र्विभूषिता आभरणैर्विचित्रैः ।
माङ्गल्यगीतध्वनिवाद्यघोषै-
र्मनोहरैः पुण्यकृतां वरिष्ठैः

strībhiḥ sugandhāmbaramālyadānai-
rvibhūṣitā ābharaṇairvicitraiḥ |
māṅgalyagītadhvanivādyaghoṣai-
rmanoharaiḥ puṇyakṛtāṃ variṣṭhaiḥ

संगीयमानाः प्रययुः प्रहृष्टा
दीपैर्ज्वलद्भिः सहिताश्च विप्रैः

saṃgīyamānāḥ prayayuḥ prahṛṣṭā
dīpairjvaladbhiḥ sahitāśca vipraiḥ

स वै तथोक्तस्तु युधिष्ठिरेण
पाञ्चालराजस्य पुरोहितोऽग्र्यः ।
सर्वं यथोक्तं कुरुनन्दनेन
निवेदयामास नृपाय गत्वा

sa vai tathoktastu yudhiṣṭhireṇa
pāñcālarājasya purohito'gryaḥ |
sarvaṃ yathoktaṃ kurunandanena
nivedayāmāsa nṛpāya gatvā

श्रुत्वा तु वाक्यानि पुरोहितस्य
यान्युक्तवान्भारत धर्मराजः ।
जिज्ञासयैवाथ कुरूत्तमानां
द्रव्याण्यनेकान्युपसंजहार

śrutvā tu vākyāni purohitasya
yānyuktavānbhārata dharmarājaḥ |
jijñāsayaivātha kurūttamānāṃ
dravyāṇyanekānyupasaṃjahāra

फलानि माल्यानि च संस्कृतानि
वर्माणि चर्माणि तथाऽऽसनानि ।
गाश्चैव राजन्नथ चैव रज्जू-
र्बीजानि चान्यानि कृषीनिमित्तम्

phalāni mālyāni ca saṃskṛtāni
varmāṇi carmāṇi tathā''sanāni |
gāścaiva rājannatha caiva rajjū-
rbījāni cānyāni kṛṣīnimittam

अन्येषु शिल्पेषु च यान्यपि स्युः
सर्वाणि कृत्यान्यखिलेन तत्र ।
क्रीडानिमित्तान्यपि यानि तत्र
सर्वाणि तत्रोपजहार राजा

anyeṣu śilpeṣu ca yānyapi syuḥ
sarvāṇi kṛtyānyakhilena tatra |
krīḍānimittānyapi yāni tatra
sarvāṇi tatropajahāra rājā

वर्माणि चर्माणि च भानुमन्ति
खड्गा महान्तोऽश्वरथाश्च चित्राः ।
धनूंषि चाग्र्याणि शराश्च चित्राः
शक्त्यृष्टयः काञ्चनभूषणाश्च

varmāṇi carmāṇi ca bhānumanti
khaḍgā mahānto'śvarathāśca citrāḥ |
dhanūṃṣi cāgryāṇi śarāśca citrāḥ
śaktyṛṣṭayaḥ kāñcanabhūṣaṇāśca

प्रासा भुशुण्ड्यश्च परश्वधाश्च
सांग्रामिकं चैव तथैव सर्वम् ।
शय्यासनान्युत्तमवस्तुवन्ति
तथैव वासो विविधं च तत्र

prāsā bhuśuṇḍyaśca paraśvadhāśca
sāṃgrāmikaṃ caiva tathaiva sarvam |
śayyāsanānyuttamavastuvanti
tathaiva vāso vividhaṃ ca tatra

कुन्ती तु कृष्णां परिगृह्य साध्वी-
मन्तःपुरं द्रुपदस्याविवेश ।
स्त्रियश्च तां कौरवराजपत्नीं
प्रत्यर्चयामासुरदीनसत्वाः

kuntī tu kṛṣṇāṃ parigṛhya sādhvī-
mantaḥpuraṃ drupadasyāviveśa |
striyaśca tāṃ kauravarājapatnīṃ
pratyarcayāmāsuradīnasatvāḥ

तान्सिंहविक्रान्तगतीन्निरीक्ष्य
महर्षभाक्षानजिनोत्तरीयान् ।
गूढोत्तरांसान्भुजगेन्द्रभोग-
प्रलम्बबाहून्पुरुषप्रवीरान्

tānsiṃhavikrāntagatīnnirīkṣya
maharṣabhākṣānajinottarīyān |
gūḍhottarāṃsānbhujagendrabhoga-
pralambabāhūnpuruṣapravīrān

राजा च राज्ञः सचिवाश्च सर्वे
पुत्राश्च राज्ञः सुहृदस्तथैव ।
प्रेष्याश्च सर्वे निखिलेन राज-
न्हर्षं समापेतुरतीव तत्र

rājā ca rājñaḥ sacivāśca sarve
putrāśca rājñaḥ suhṛdastathaiva |
preṣyāśca sarve nikhilena rāja-
nharṣaṃ samāpeturatīva tatra

ते तत्र वीराः परमासनेषु
सपादपीठेष्वविशङ्कमानाः ।
यथानुपूर्व्याद्विविशुर्नराग्र्या-
स्तथा महार्हेषु न विस्मयन्तः

te tatra vīrāḥ paramāsaneṣu
sapādapīṭheṣvaviśaṅkamānāḥ |
yathānupūrvyādviviśurnarāgryā-
stathā mahārheṣu na vismayantaḥ

उच्चावचं पार्थिवभोजनीयं
पात्रीषु जाम्बूनदराजतीषु ।
दासाश्च दास्यश्च सुमृष्टवेषाः
संभोजकाश्चाप्युपजह्रुरन्नम्

uccāvacaṃ pārthivabhojanīyaṃ
pātrīṣu jāmbūnadarājatīṣu |
dāsāśca dāsyaśca sumṛṣṭaveṣāḥ
saṃbhojakāścāpyupajahrurannam

ते तत्र भुक्त्वा पुरुषप्रवीरा
यथात्मकामं सुभृशं प्रतीताः ।
उत्क्रम्य सर्वाणि वसूनि राज-
न्सांग्रामिकं ते विविशुर्नृवीराः

te tatra bhuktvā puruṣapravīrā
yathātmakāmaṃ subhṛśaṃ pratītāḥ |
utkramya sarvāṇi vasūni rāja-
nsāṃgrāmikaṃ te viviśurnṛvīrāḥ

तल्लक्षयित्वा द्रुपदस्य पुत्रा
राजा च सर्वैः सह मन्त्रिमुख्यैः ।
समर्थयामासुरुपेत्य हृष्टाः
कुन्तीसुतान्पार्थिवराजपुत्रान्

tallakṣayitvā drupadasya putrā
rājā ca sarvaiḥ saha mantrimukhyaiḥ |
samarthayāmāsurupetya hṛṣṭāḥ
kuntīsutānpārthivarājaputrān