पूर्व खण्ड — आचार काण्ड

अध्याय 7: सूर्य, नवग्रह और सरस्वती का पूजन

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे सूर्य्यादीनां सरस्वत्याश्च पूजनं नाम सप्तमोऽध्यायः ॥

11 श्लोक · 7 में से 241

इस अध्याय में क्या होता है

सूर्य, नवग्रह और सरस्वती का पूजन

रुद्र पूछते हैं कि स्वायम्भुव आदि मनुओं ने सूर्य आदि देवों का पूजन कैसे किया। श्रीहरि इसे मन्त्रों सहित बताते हैं। सूर्य के आसन और मूर्ति को नमः मन्त्रों से पूजा जाता है, फिर ह्रां ह्रीं सः बीज से सूर्य का और सोम, मंगल, बुध, बृहस्पति, शुक्र, शनि, राहु तथा केतु का छोटे मन्त्रों से पूजन होता है। प्रत्येक को पूरा उपचार मिलता है: आसन और आवाहन से लेकर स्नान, वस्त्र, गन्ध, पुष्प, धूप, दीप, प्रदक्षिणा और विसर्जन तक। फिर सरस्वती का ह्रीं मन्त्र से, छह अंगमन्त्रों और आठ शक्तियों सहित पूजन बताया गया है। क्षेत्रपाल और गुरुपरम्परा को भी नमन होता है और सबको पवित्रा अर्पित किया जाता है।

रुद्र उवाच

7.1

सूर्य्यादिपूजनं ब्रूहि कृतं स्वायम्भुवादिभिः ।
भुक्तिमुक्तिप्रदं सारं व्यास संक्षेपतः परम्

sūryyādipūjanaṃ brūhi kṛtaṃ svāyambhuvādibhiḥ |
bhuktimuktipradaṃ sāraṃ vyāsa saṃkṣepataḥ param

हरिरुवाच

7.2

सूर्य्यादिपूजां वक्ष्यामि धर्म्मकामादिकारिकाम्

sūryyādipūjāṃ vakṣyāmi dharmmakāmādikārikām

7.3

ॐ सूर्य्यासनाय नमः ।
ॐ नमः सूर्य्यमूर्त्तये ।
ॐ ह्रां ह्रीं सः सूर्य्याय नमः ।
ॐ सोमाय नमः ।
ॐ मङ्गलाय नमः ।
ॐ बुधाय नमः
ॐ बृहस्पतये नमः ।
ॐ शुक्राय नमः ।
ॐ शनैश्चराय नमः ।
ॐ राहवे नमः ।
ॐ केतवे नमः ।
ॐ तेजश्चण्डाय नमः

oṃ sūryyāsanāya namaḥ |
oṃ namaḥ sūryyamūrttaye |
oṃ hrāṃ hrīṃ saḥ sūryyāya namaḥ |
oṃ somāya namaḥ |
oṃ maṅgalāya namaḥ |
oṃ budhāya namaḥ
oṃ bṛhaspataye namaḥ |
oṃ śukrāya namaḥ |
oṃ śanaiścarāya namaḥ |
oṃ rāhave namaḥ |
oṃ ketave namaḥ |
oṃ tejaścaṇḍāya namaḥ

7.4

आसनावाहनं पाद्यमर्घ्यमाचमनं तथा ।
स्नानं वस्त्रोपवीतञ्च गन्धपुष्पं च धूपकम्

āsanāvāhanaṃ pādyamarghyamācamanaṃ tathā |
snānaṃ vastropavītañca gandhapuṣpaṃ ca dhūpakam

7.5

दीपकं च नस्कारं प्रदक्षिणविसर्ज्जने ।
सूर्य्यादीनां सदा कुर्य्यादिति मन्त्रैर्वृषध्वज

dīpakaṃ ca naskāraṃ pradakṣiṇavisarjjane |
sūryyādīnāṃ sadā kuryyāditi mantrairvṛṣadhvaja

7.6

ॐ ह्रांशिवाय नमः ।
ॐ ह्रांशिवमूर्त्तये शिवाय नमः ।
ॐ ह्रां हृदयाय नमः ।
ॐ ह्रीं शिरसे स्वाहा ।
ॐ ह्रूं शिखायै वषट् ।
ॐ ह्रै कवचाय हुं ।
ॐ ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ ह्रः अस्त्राय नमः ।
ॐ ह्रां सद्योजातय नमः ।
ॐ ह्रीं वामदेवाय नमः ।
ॐ ह्रूं अघोराय नमः ।
ॐ ह्रैं तत्पुरुषाय नमः ।
ॐ ह्रौं ईशानाय नमः ।
ॐ ह्रीं गौर्य्यै नमः ।
ॐ ह्रौं गुरुभ्यो नमः ।
ॐ ह्रौं इन्द्राय नमः ।
ॐ ह्रौं चण्डाय नमः ।
ॐ ह्रां अघोराय नमः ।
ॐ वासुदेवासनाय नमः ।
ॐ वासुदवमूर्त्तये नमः ।
ॐ अं ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमः ।
ॐ आं ॐ नमो भगवते सङ्कर्षणाय नमः ।
ॐ अं ॐ नमो भगवते प्रद्युम्नाय नमः ।
ॐ अः ॐ नमो भगवते अनिरुद्धाय नमः ।
ॐ नारायणाय नमः ।
ॐ तत्सद्ह्यणे नमः ।
ॐ ह्रां विष्णवे नमः ।
ॐ क्षौं नमो भगवते नरसिंहाय नमः ।
ॐ भूः ॐ नमो भगवते वराहाय नमः ।
ॐ कं टं पं शं वैनतेयाय नमः ।
ॐ जं खं रं सुदर्श नाय नमः ।
ॐ खं ठं फं षं गदायै नमः ।
ॐ वं लं मं क्षं पाञ्चजन्याय नमः ।
ॐ घं ढं भं हं श्रियै नमः ।
ॐ गं डं वं सं पुष्ट्यै नमः ।
ॐ धं षं वं सं वनमालायै नमः ।
ॐ सं दं लं श्रीवत्साय नमः ।
ॐ ठं चं भं यं कौस्तुभाय नमः ।
ॐ गुरुभ्यो नमः ।
ॐ इन्द्रादिदिक्पालेभ्यो नमः ।
ॐ विष्वक्सेनाय नमः

oṃ hrāṃśivāya namaḥ |
oṃ hrāṃśivamūrttaye śivāya namaḥ |
oṃ hrāṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ hrīṃ śirase svāhā |
oṃ hrūṃ śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ hrai kavacāya huṃ |
oṃ hrauṃ netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ hraḥ astrāya namaḥ |
oṃ hrāṃ sadyojātaya namaḥ |
oṃ hrīṃ vāmadevāya namaḥ |
oṃ hrūṃ aghorāya namaḥ |
oṃ hraiṃ tatpuruṣāya namaḥ |
oṃ hrauṃ īśānāya namaḥ |
oṃ hrīṃ gauryyai namaḥ |
oṃ hrauṃ gurubhyo namaḥ |
oṃ hrauṃ indrāya namaḥ |
oṃ hrauṃ caṇḍāya namaḥ |
oṃ hrāṃ aghorāya namaḥ |
oṃ vāsudevāsanāya namaḥ |
oṃ vāsudavamūrttaye namaḥ |
oṃ aṃ oṃ namo bhagavate vāsudevāya namaḥ |
oṃ āṃ oṃ namo bhagavate saṅkarṣaṇāya namaḥ |
oṃ aṃ oṃ namo bhagavate pradyumnāya namaḥ |
oṃ aḥ oṃ namo bhagavate aniruddhāya namaḥ |
oṃ nārāyaṇāya namaḥ |
oṃ tatsadhyaṇe namaḥ |
oṃ hrāṃ viṣṇave namaḥ |
oṃ kṣauṃ namo bhagavate narasiṃhāya namaḥ |
oṃ bhūḥ oṃ namo bhagavate varāhāya namaḥ |
oṃ kaṃ ṭaṃ paṃ śaṃ vainateyāya namaḥ |
oṃ jaṃ khaṃ raṃ sudarśa nāya namaḥ |
oṃ khaṃ ṭhaṃ phaṃ ṣaṃ gadāyai namaḥ |
oṃ vaṃ laṃ maṃ kṣaṃ pāñcajanyāya namaḥ |
oṃ ghaṃ ḍhaṃ bhaṃ haṃ śriyai namaḥ |
oṃ gaṃ ḍaṃ vaṃ saṃ puṣṭyai namaḥ |
oṃ dhaṃ ṣaṃ vaṃ saṃ vanamālāyai namaḥ |
oṃ saṃ daṃ laṃ śrīvatsāya namaḥ |
oṃ ṭhaṃ caṃ bhaṃ yaṃ kaustubhāya namaḥ |
oṃ gurubhyo namaḥ |
oṃ indrādidikpālebhyo namaḥ |
oṃ viṣvaksenāya namaḥ

7.7

आसनादीन्हरेरतैर्मन्त्रैर्मन्त्रैर्दद्याद्वृषध्वज ।
विष्णुशक्त्याः सरस्वत्याः पूजां श्रृणु शुभप्रदाम्

āsanādīnhareratairmantrairmantrairdadyādvṛṣadhvaja |
viṣṇuśaktyāḥ sarasvatyāḥ pūjāṃ śrṛṇu śubhapradām

7.8

ॐ ह्रीं सरस्वत्यै नमः ।
ॐ ह्रां हृदयाय नमः ।
ॐ ह्रीं शिरसे नमः ।
ॐ ह्रूं शिखायै नमः ।
ॐ ह्रैं कवचाय नमः ।
ॐ ह्रौं नेत्रत्रयाय नमः ।
ॐ ह्रः अस्त्राय नमः

oṃ hrīṃ sarasvatyai namaḥ |
oṃ hrāṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ hrīṃ śirase namaḥ |
oṃ hrūṃ śikhāyai namaḥ |
oṃ hraiṃ kavacāya namaḥ |
oṃ hrauṃ netratrayāya namaḥ |
oṃ hraḥ astrāya namaḥ

7.9

श्रद्धा ऋद्धिः कला मेधा तुष्टिः पुष्टिः प्रभा मतिः ।
ॐ ह्रींकाराद्या नमोऽन्ताश्च सरस्वत्याश्च शक्तयः

śraddhā ṛddhiḥ kalā medhā tuṣṭiḥ puṣṭiḥ prabhā matiḥ |
oṃ hrīṃkārādyā namo'ntāśca sarasvatyāśca śaktayaḥ

7.10

क्षेत्रपालाय नमः ।
ॐ गुरुभ्यो नमः ।
ॐ परमगुरुभ्यो नमः

kṣetrapālāya namaḥ |
oṃ gurubhyo namaḥ |
oṃ paramagurubhyo namaḥ

7.11

पद्मस्थायाः सरस्वत्या आसनाद्यं प्रकल्पयेत् ।
सूर्यादीनां स्वकैर्प्रन्त्रैः पवित्रारोहणं तथा

padmasthāyāḥ sarasvatyā āsanādyaṃ prakalpayet |
sūryādīnāṃ svakairprantraiḥ pavitrārohaṇaṃ tathā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)