पुनर्देवार्चनं ब्रूहि संक्षेपेण जनार्दन ।
सूर्य्यस्य विष्णुरूपस्य भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
punardevārcanaṃ brūhi saṃkṣepeṇa janārdana |
sūryyasya viṣṇurūpasya bhuktimuktipradāyakam
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे सूर्यार्चनप्रकारो नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
22 श्लोक · 39 में से 241
रुद्र विष्णु रूप सूर्य का संक्षिप्त पूजन पूछते हैं, जो भोग और मोक्ष देता है, और वासुदेव नमः मन्त्रों के क्रम से उत्तर देते हैं। द्वार पर उच्चैःश्रवा अश्व, सारथी अरुण, दण्डी और पिंगल पूजे जाते हैं। बीच में प्रभूत नाम का आसन, फिर कमल और कर्णिका, उनके चारों ओर दीप्ता आदि शक्तियाँ और बीच में सर्वतोमुखी पूजी जाती हैं। फिर सूर्य का आवाहन करके पूरा पूजन और नैवेद्य अर्पित होता है, और नैवेद्य के बाद धेनुमुद्रा दिखाई जाती है। अर्घ्यपात्र सिर पर रखकर, घुटनों के बल भूमि पर बैठकर साधक हृदयमन्त्र से सूर्य को अर्घ्य देता है। अन्त में ॐ गं गणपतये नमः से गणपति, गुरु और सब देवता पूजे जाते हैं। वासुदेव कहते हैं कि यह करने वाला विष्णुलोक पाता है।
रुद्र उवाच
पुनर्देवार्चनं ब्रूहि संक्षेपेण जनार्दन ।
सूर्य्यस्य विष्णुरूपस्य भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्
punardevārcanaṃ brūhi saṃkṣepeṇa janārdana |
sūryyasya viṣṇurūpasya bhuktimuktipradāyakam
वासुदेव उवाच
श्रृणु सूर्य्यस्य रुद्र त्वं पुनर्वक्ष्यामि पूजनम् ।
ॐ उच्चैः श्रवसे नमः ॐ अरुणाय नमः ।
ॐ दण्डिने नमः ।
ॐ पिङ्गलाय नमः ।
एते द्वारे प्रपूज्या वै एपिर्मन्त्रैर्वृषध्वज
śrṛṇu sūryyasya rudra tvaṃ punarvakṣyāmi pūjanam |
oṃ uccaiḥ śravase namaḥ oṃ aruṇāya namaḥ |
oṃ daṇḍine namaḥ |
oṃ piṅgalāya namaḥ |
ete dvāre prapūjyā vai epirmantrairvṛṣadhvaja
ॐ अं प्रभूताय नमः ।
इमं तु पूजयेन्मध्ये प्रभूतामलसञ्ज्ञकम् ।
ॐ अं विमलाय नमः ।
ॐ अं साराय नमः ।
ॐ अं आधाराय नमः ।
ॐ अं परममुखाय नमः ।
इत्याग्नेयादिकोणएषु पूज्या वै विमलादयः
oṃ aṃ prabhūtāya namaḥ |
imaṃ tu pūjayenmadhye prabhūtāmalasañjñakam |
oṃ aṃ vimalāya namaḥ |
oṃ aṃ sārāya namaḥ |
oṃ aṃ ādhārāya namaḥ |
oṃ aṃ paramamukhāya namaḥ |
ityāgneyādikoṇaeṣu pūjyā vai vimalādayaḥ
ॐ पद्माय नमः ।
ॐ कर्णिकायै नमः ।
मघ्ये तु पूजयेद्रुद्र पूर्वादिषु तथैव च ।
दीप्ताद्याः पूजयेन्मध्ये पूजयेत्सर्वतोमुखीः ।
ॐ वां
दीप्तायै नमः ।
ॐ वीं
सूक्ष्मायै नमः ।
ॐ वूं (रूं भद्रायै नमः ।
ॐ वैं
जयायै नमः ।
ॐ वौं
विभूत्यै नमः ।
ॐ वं
अघोरायै नमः ।
ॐ वं
वैद्युतायै नमः ।
ॐ वः
विजयायै नमः ।
ॐ रो सर्वतोमुख्यै नमः
oṃ padmāya namaḥ |
oṃ karṇikāyai namaḥ |
maghye tu pūjayedrudra pūrvādiṣu tathaiva ca |
dīptādyāḥ pūjayenmadhye pūjayetsarvatomukhīḥ |
oṃ vāṃ
dīptāyai namaḥ |
oṃ vīṃ
sūkṣmāyai namaḥ |
oṃ vūṃ (rūṃ bhadrāyai namaḥ |
oṃ vaiṃ
jayāyai namaḥ |
oṃ vauṃ
vibhūtyai namaḥ |
oṃ vaṃ
aghorāyai namaḥ |
oṃ vaṃ
vaidyutāyai namaḥ |
oṃ vaḥ
vijayāyai namaḥ |
oṃ ro sarvatomukhyai namaḥ
ॐ अर्कासनाय नमः ।
ॐ ह्रां सूर्य्यमूर्तये नमः ।
एतास्तु पूजयेन्मध्ये ह्रन्मंत्राञ्छृणु शङ्कर ।
ॐ हं सं खं खखोल्काय क्रां क्रीं सः स्वाहा सूर्य्यमूर्त्तये नमः ।
अनेनावाहनं कुर्य्यात्स्थापनं सन्निधापनम् ।
सन्निरोपनमन्त्रेण सकलीकरणं तथा
oṃ arkāsanāya namaḥ |
oṃ hrāṃ sūryyamūrtaye namaḥ |
etāstu pūjayenmadhye hranmaṃtrāñchṛṇu śaṅkara |
oṃ haṃ saṃ khaṃ khakholkāya krāṃ krīṃ saḥ svāhā sūryyamūrttaye namaḥ |
anenāvāhanaṃ kuryyātsthāpanaṃ sannidhāpanam |
sanniropanamantreṇa sakalīkaraṇaṃ tathā
मुद्राया दर्शनं रुद्र मूलमन्त्रेण वा हर ।
तेजोरूपं रक्तवर्णं सितपद्मोपरि स्थितम् ।
एकचक्ररथारूढं द्विबाहुं धृतपङ्कजम्
mudrāyā darśanaṃ rudra mūlamantreṇa vā hara |
tejorūpaṃ raktavarṇaṃ sitapadmopari sthitam |
ekacakrarathārūḍhaṃ dvibāhuṃ dhṛtapaṅkajam
एवं ध्यायेत्सदा सूर्य्यं मूलमन्त्रं श्रृणुष्व च ।
ॐ ह्रां ह्रीं सः सूर्य्याय नमः
evaṃ dhyāyetsadā sūryyaṃ mūlamantraṃ śrṛṇuṣva ca |
oṃ hrāṃ hrīṃ saḥ sūryyāya namaḥ
वारत्रयं पद्ममुद्रां बिम्बमुद्रां च दर्शयेत् ।
ॐ आं हृदयाय नमः ।
ॐ अर्काय शिरसे स्वाहा ।
ॐ अः भूर्भुवः स्वः ज्वालिनि शिखायै वषट् ।
ॐ हुं कवचाय हुं ।
ॐ भां नेत्राभ्यां वौषट् ।
ॐ वः अस्त्राय फडिति
vāratrayaṃ padmamudrāṃ bimbamudrāṃ ca darśayet |
oṃ āṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ arkāya śirase svāhā |
oṃ aḥ bhūrbhuvaḥ svaḥ jvālini śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ huṃ kavacāya huṃ |
oṃ bhāṃ netrābhyāṃ vauṣaṭ |
oṃ vaḥ astrāya phaḍiti
आग्नेय्यामथवैशान्यां नैर्ऋत्यामर्चयेद्धर ।
ह्रृद्यादि हि वायव्यां नेत्रं चान्तः प्रपूजयेत्
āgneyyāmathavaiśānyāṃ nairṛtyāmarcayeddhara |
hrṛdyādi hi vāyavyāṃ netraṃ cāntaḥ prapūjayet
दिस्वस्त्रं पूजयेद्रुद्र सोमं तु श्वेतवर्णकम् ।
दले पूर्वेऽर्चयेद्रुद्र बुधं चामीकरप्रभम्
disvastraṃ pūjayedrudra somaṃ tu śvetavarṇakam |
dale pūrve'rcayedrudra budhaṃ cāmīkaraprabham
दक्षिणे पूजयेद्रुद्र पतिवर्णं गुरुं यजेत् ।
पश्चिमे चैव भूतेशं उत्तरे भार्गवं सितम्
dakṣiṇe pūjayedrudra pativarṇaṃ guruṃ yajet |
paścime caiva bhūteśaṃ uttare bhārgavaṃ sitam
रक्तमङ्गारकं चैव आग्नेये पूजयेद्धर ।
शनैश्चरं कृष्णवर्णं नैर्ऋत्यां दिशि पूजयेत्
raktamaṅgārakaṃ caiva āgneye pūjayeddhara |
śanaiścaraṃ kṛṣṇavarṇaṃ nairṛtyāṃ diśi pūjayet
राहुं वायव्यदेशे तु नन्द्यावर्त्तनिभिं हर ।
ऐशान्यां धूम्रवर्णं तु केतुं सं परिपूजयेत्
rāhuṃ vāyavyadeśe tu nandyāvarttanibhiṃ hara |
aiśānyāṃ dhūmravarṇaṃ tu ketuṃ saṃ paripūjayet
एभिर्मन्त्रैर्महादेव तच्छृणुष्व च शङ्कर
ebhirmantrairmahādeva tacchṛṇuṣva ca śaṅkara
ॐ सों सोमाय नमः ।
ॐ बुं बुधाय नमः ।
ॐ बृं बृहस्पतये नमः ।
ॐ भं भार्गवाय नमः ।
ॐ अं अंगारकाय नमः ।
ॐ शं शनैश्चराय नमः ।
ॐ रं राहवे नमः ।
ॐ कं केतवे नम इति
oṃ soṃ somāya namaḥ |
oṃ buṃ budhāya namaḥ |
oṃ bṛṃ bṛhaspataye namaḥ |
oṃ bhaṃ bhārgavāya namaḥ |
oṃ aṃ aṃgārakāya namaḥ |
oṃ śaṃ śanaiścarāya namaḥ |
oṃ raṃ rāhave namaḥ |
oṃ kaṃ ketave nama iti
पाद्यादीन्मूलमन्त्रेण दत्त्वा सूर्य्याय शङ्कर ।
नैवेद्यान्ते धेनुमुद्रां दर्शयेत्साधकोत्तमः
pādyādīnmūlamantreṇa dattvā sūryyāya śaṅkara |
naivedyānte dhenumudrāṃ darśayetsādhakottamaḥ
जप्त्वा चाष्टसहस्त्रं तु तच्च तस्मै समर्पयेत् ।
ऐशान्यां दिशि भूतेश तेजश्चण्डं तु पूजयेत्
japtvā cāṣṭasahastraṃ tu tacca tasmai samarpayet |
aiśānyāṃ diśi bhūteśa tejaścaṇḍaṃ tu pūjayet
ॐ तेजश्चण्डाय हुं फट् स्वधा स्वाहा पौषट् ।
निर्माल्यं चार्पयेत्तस्मै ह्यर्घ्यं दद्यात्ततो हर
oṃ tejaścaṇḍāya huṃ phaṭ svadhā svāhā pauṣaṭ |
nirmālyaṃ cārpayettasmai hyarghyaṃ dadyāttato hara
तिलतण्डुलसंयुक्तं रक्तचन्दनचर्चितम् ।
गन्धोदकेन संमिश्रं पुष्पधूपसमन्वितम्
tilataṇḍulasaṃyuktaṃ raktacandanacarcitam |
gandhodakena saṃmiśraṃ puṣpadhūpasamanvitam
कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः ।
दर्घ्यं तु सूर्य्याय ह्रृन्मन्त्रेण वृषध्वज
kṛtvā śirasi tatpātraṃ jānubhyāmavaniṃ gataḥ |
darghyaṃ tu sūryyāya hrṛnmantreṇa vṛṣadhvaja
गणं गुरून्प्रपूज्याथ सर्वान्देवानन्प्रपूजयेत् ।
ॐ गं गणपतये नमः ।
ॐ अं गुरुभ्यो नमः
gaṇaṃ gurūnprapūjyātha sarvāndevānanprapūjayet |
oṃ gaṃ gaṇapataye namaḥ |
oṃ aṃ gurubhyo namaḥ
सूर्य्यस्य कथिता पूजा कृत्वैतां विष्णुलोकभाक्
sūryyasya kathitā pūjā kṛtvaitāṃ viṣṇulokabhāk
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)