विस्तरेण प्रवक्ष्यामि श्रीधरस्यार्चनं शुभम् ।
परिवारश्च सर्वेषां समोज्ञेयो हि पण्डितैः
vistareṇa pravakṣyāmi śrīdharasyārcanaṃ śubham |
parivāraśca sarveṣāṃ samojñeyo hi paṇḍitaiḥ
इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे श्रीधरा र्चनविधिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः ॥
20 श्लोक · 30 में से 241
शंकर से कहे गए श्रीहरि के वचन दोहराते हुए सूत श्रीधर रूप विष्णु का पूजन विस्तार से बताते हैं। छह अंगमन्त्र श्रां, श्रीं, श्रूं, श्रैं, श्रौं और श्रः से बनते हैं। साधक शंख, चक्र और गदा की मुद्राएँ दिखाकर स्वयं को श्रीधर रूप में ध्याता है। स्वस्तिक आदि मण्डल पर पहले शार्ङ्गधारी प्रभु के आसन का मन्त्रों से पूजन होता है, फिर ॐ ह्रीं श्रीधराय त्रैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः आगच्छ से हरि का आवाहन होता है। फिर श्रीधर का परब्रह्म रूप में ध्यान करके एक छोटे स्तोत्र से स्तुति होती है: श्रीनिवास को, श्रीपति को, शार्ङ्गधारी श्रीधर को, श्री देने वाले को नमस्कार। फिर विसर्जन होता है। जो भक्ति से यह पूजा करता है या इसका पाठ करता है, वह पापों से छूटकर विष्णु का परम पद पाता है।
सूत उवाच
विस्तरेण प्रवक्ष्यामि श्रीधरस्यार्चनं शुभम् ।
परिवारश्च सर्वेषां समोज्ञेयो हि पण्डितैः
vistareṇa pravakṣyāmi śrīdharasyārcanaṃ śubham |
parivāraśca sarveṣāṃ samojñeyo hi paṇḍitaiḥ
ॐ श्रां हृदयाय नमः ।
ॐ श्रींशिरसे स्वाहा ।
ॐ श्रू शिखायै वषटू ।
ॐ श्रैं कवचाय हुं ।
ॐ श्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ श्रः अस्त्राय फट् इति
oṃ śrāṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ śrīṃśirase svāhā |
oṃ śrū śikhāyai vaṣaṭū |
oṃ śraiṃ kavacāya huṃ |
oṃ śrauṃ netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ śraḥ astrāya phaṭ iti
दर्शयेदात्मनो मुद्रां शङ्खचक्रगदादिकाम् ।
ध्यात्वात्मानं श्रीधराख्यं शङ्खचक्रगदाधरम्
darśayedātmano mudrāṃ śaṅkhacakragadādikām |
dhyātvātmānaṃ śrīdharākhyaṃ śaṅkhacakragadādharam
ततस्तं पूजयेद्देवं मण्डले स्वस्तिकादिके ।
आसनं पूजयेदादौ देवदेवस्य शार्ङ्गिणः ।
एभिर्मन्त्रैर्महादेव तान्मत्राञ्छृणु शङ्कर
tatastaṃ pūjayeddevaṃ maṇḍale svastikādike |
āsanaṃ pūjayedādau devadevasya śārṅgiṇaḥ |
ebhirmantrairmahādeva tānmatrāñchṛṇu śaṅkara
ॐ श्रीधरासनदेवताः आगच्छता ।
ॐ समस्तपरिवारायच्युतासनाय नमः
oṃ śrīdharāsanadevatāḥ āgacchatā |
oṃ samastaparivārāyacyutāsanāya namaḥ
ॐ धात्रे नमः ।
ॐ विधात्रे नमः ।
ॐ गङ्गायै नमः ।
ॐ यमुनायै नमः ।
ॐ आधारशक्तयै नमः ।
ॐ कूर्म्माय नमः ।
ॐ अनन्ताय नमः ।
ॐ पृथिव्यै नमः ।
ॐ धर्म्माय नमः ।
ॐ ज्ञानाय नमः ।
ॐ वैराग्याय नमः ।
ॐ ऐश्वर्य्याय नमः ।
ॐ अधर्म्माय नमः ।
ॐ अज्ञानाय नमः ।
ॐ अवैराग्याय नमः ।
ॐ अनैश्वर्य्याय नमः ।
ॐ कन्दाय नमः ।
ॐ नालाय नमः ।
ॐ पद्माय नमः ।
ॐ विमलायै नमः ।
ॐ उत्कर्षिण्यै नमः ।
ॐ ज्ञानायै नमः ।
ॐ क्रियायै नमः ।
ॐ योगायै नमः ।
ॐ प्रह्व्यै नमः ।
ॐ सत्यायै नमः ।
ॐ ईशानायै नमः ।
ॐ अनुग्रहायै नमः
oṃ dhātre namaḥ |
oṃ vidhātre namaḥ |
oṃ gaṅgāyai namaḥ |
oṃ yamunāyai namaḥ |
oṃ ādhāraśaktayai namaḥ |
oṃ kūrmmāya namaḥ |
oṃ anantāya namaḥ |
oṃ pṛthivyai namaḥ |
oṃ dharmmāya namaḥ |
oṃ jñānāya namaḥ |
oṃ vairāgyāya namaḥ |
oṃ aiśvaryyāya namaḥ |
oṃ adharmmāya namaḥ |
oṃ ajñānāya namaḥ |
oṃ avairāgyāya namaḥ |
oṃ anaiśvaryyāya namaḥ |
oṃ kandāya namaḥ |
oṃ nālāya namaḥ |
oṃ padmāya namaḥ |
oṃ vimalāyai namaḥ |
oṃ utkarṣiṇyai namaḥ |
oṃ jñānāyai namaḥ |
oṃ kriyāyai namaḥ |
oṃ yogāyai namaḥ |
oṃ prahvyai namaḥ |
oṃ satyāyai namaḥ |
oṃ īśānāyai namaḥ |
oṃ anugrahāyai namaḥ
अर्चयित्वा समं रुद्र हरिमावाह्य संयजेत् ।
मन्त्रैरेभिर्महाप्राज्ञः सर्वपापप्रणाशनैः
arcayitvā samaṃ rudra harimāvāhya saṃyajet |
mantrairebhirmahāprājñaḥ sarvapāpapraṇāśanaiḥ
ॐ ह्रीं श्रीधराय त्रैलोक्यमोहनाय विष्णवे नमः आगच्छ
oṃ hrīṃ śrīdharāya trailokyamohanāya viṣṇave namaḥ āgaccha
ॐ श्रियै नमः ।
ऊँ श्रां हृदयाय नमः ।
ॐ श्रीं शिरसे नमः ।
ॐ श्रूं शिखायै नमः ।
ॐ श्रैं कवचाय नमः ।
ॐ श्रौं नेत्रत्रयाय नमः ।
ॐ श्रः अस्त्राय नमः ।
ॐ शङ्खाय नमः ।
ॐ पद्माय नमः ।
ॐ चक्राय नमः ।
ॐ गदायै नमः ।
ॐ श्री वत्साय नमः ।
ॐ कौस्तुभ्यै नमः ।
ॐ वनमालायै नमः ।
ॐ पीताम्बराय नमः ।
ॐ ब्रह्मणे नमः ।
ॐ नारदाय नमः ।
ॐ गुरुभ्यो नमः ।
ॐ इन्द्राय नमः ।
ॐ अग्नये नमः ।
ॐ यमाय नमः ।
ॐ निर्ऋतये नमः ।
ॐ वरुणाय नमः ।
ॐ वायवे नमः ।
ॐ सोमाय नमः ।
ॐ ईशानाय नमः ।
ॐ अनन्ताय नमः ।
ॐ ब्रह्मणे नमः ।
ॐ सत्त्वाय नमः ।
ॐ रजसे नमः ।
ॐ तमसे नमः ।
ॐ विष्वक्सेनाय नमः
oṃ śriyai namaḥ |
ūm̐ śrāṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ śrīṃ śirase namaḥ |
oṃ śrūṃ śikhāyai namaḥ |
oṃ śraiṃ kavacāya namaḥ |
oṃ śrauṃ netratrayāya namaḥ |
oṃ śraḥ astrāya namaḥ |
oṃ śaṅkhāya namaḥ |
oṃ padmāya namaḥ |
oṃ cakrāya namaḥ |
oṃ gadāyai namaḥ |
oṃ śrī vatsāya namaḥ |
oṃ kaustubhyai namaḥ |
oṃ vanamālāyai namaḥ |
oṃ pītāmbarāya namaḥ |
oṃ brahmaṇe namaḥ |
oṃ nāradāya namaḥ |
oṃ gurubhyo namaḥ |
oṃ indrāya namaḥ |
oṃ agnaye namaḥ |
oṃ yamāya namaḥ |
oṃ nirṛtaye namaḥ |
oṃ varuṇāya namaḥ |
oṃ vāyave namaḥ |
oṃ somāya namaḥ |
oṃ īśānāya namaḥ |
oṃ anantāya namaḥ |
oṃ brahmaṇe namaḥ |
oṃ sattvāya namaḥ |
oṃ rajase namaḥ |
oṃ tamase namaḥ |
oṃ viṣvaksenāya namaḥ
अभिषेकं तथा वस्त्रं ततो यज्ञोपवीतकम् ।
गन्धं पुष्पं तथा धूपं दीपमन्नं प्रदक्षिणम्
abhiṣekaṃ tathā vastraṃ tato yajñopavītakam |
gandhaṃ puṣpaṃ tathā dhūpaṃ dīpamannaṃ pradakṣiṇam
दद्यादेभिर्महामन्त्रैः समप्यार्थ जपेन्मनुम् ।
शतमष्टोत्तरं चापि जप्त्वा ह्यथ समर्पयेत्
dadyādebhirmahāmantraiḥ samapyārtha japenmanum |
śatamaṣṭottaraṃ cāpi japtvā hyatha samarpayet
ततो मुहूर्त्तमेकन्तुध्यायेद्देवं हृदि स्थितम् ।
शुद्धस्फटिकसंकाशं सूर्य्यकोटिसमप्रभम्
tato muhūrttamekantudhyāyeddevaṃ hṛdi sthitam |
śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ sūryyakoṭisamaprabham
प्रसन्नवदनं सौम्यं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ।
किरीटिनमुदाराङ्गं वनमालासमन्वितम्
prasannavadanaṃ saumyaṃ sphuranmakarakuṇḍalam |
kirīṭinamudārāṅgaṃ vanamālāsamanvitam
परब्रह्मस्वरूपं च श्रीधरं चिन्तयेत्सुधीः ।
अनेन चैव स्तोत्रेण स्तुवीत परमेश्वरम्
parabrahmasvarūpaṃ ca śrīdharaṃ cintayetsudhīḥ |
anena caiva stotreṇa stuvīta parameśvaram
श्रीनिवासाय देवाय नमः श्रीपतये नमः ।
श्रीधराय सशार्ङ्गाय श्रीप्रदाय नमोनमः
śrīnivāsāya devāya namaḥ śrīpataye namaḥ |
śrīdharāya saśārṅgāya śrīpradāya namonamaḥ
श्रीवल्लभाय शान्ताय श्रीमते च नमोनमः ।
श्रीपर्वतनिवासाय नमः श्रेयस्कराय च
śrīvallabhāya śāntāya śrīmate ca namonamaḥ |
śrīparvatanivāsāya namaḥ śreyaskarāya ca
श्रेयसां पतये चैव ह्याश्रमाय नमोनमः ।
नमः श्रेयः स्वरूपाय श्रीकराय नमोनमः
śreyasāṃ pataye caiva hyāśramāya namonamaḥ |
namaḥ śreyaḥ svarūpāya śrīkarāya namonamaḥ
शरण्याय वरेण्याय नमो भूयो नमोनमः ।
स्तोत्रं कृत्वा नमस्कृत्य देवदेवं विसर्जयेत्
śaraṇyāya vareṇyāya namo bhūyo namonamaḥ |
stotraṃ kṛtvā namaskṛtya devadevaṃ visarjayet
इति रुद्रं समाख्यातां पूजां विष्णोर्महात्मनः ।
यः करोति महाभक्त्या स याति परमं पदम्
iti rudraṃ samākhyātāṃ pūjāṃ viṣṇormahātmanaḥ |
yaḥ karoti mahābhaktyā sa yāti paramaṃ padam
यः पठतेऽध्यायं विष्णुपूजाप्रकाशकम् ।
स विधूयेत पापानि याति विष्णोः परं पदम्
yaḥ paṭhate'dhyāyaṃ viṣṇupūjāprakāśakam |
sa vidhūyeta pāpāni yāti viṣṇoḥ paraṃ padam
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)