अध्याय 228: विष्णु को प्रणाम और उनके नाम की शक्ति

मुक्तिहेतुमनाद्यन्तमजमव्ययमक्षयम् ।
यो नमेत्सर्वलोकस्य नमस्यो जायते नरः

muktihetumanādyantamajamavyayamakṣayam |
yo nametsarvalokasya namasyo jāyate naraḥ

विष्णुमानन्दमद्वैतं विज्ञानं सर्वगं प्रभुम् ।
प्रणमामि सदा भक्त्या चेतसा हृदयालयम्

viṣṇumānandamadvaitaṃ vijñānaṃ sarvagaṃ prabhum |
praṇamāmi sadā bhaktyā cetasā hṛdayālayam

योऽन्तस्तिष्ठन्नशेषस्य पश्यतीशः शुभाशुभम् ।
तं सर्वसाक्षिणं विष्णुं नमस्ये परमेश्वरम्

yo'ntastiṣṭhannaśeṣasya paśyatīśaḥ śubhāśubham |
taṃ sarvasākṣiṇaṃ viṣṇuṃ namasye parameśvaram

शक्तेनापि नमस्कारः प्रयुक्तश्चक्रपाणये ।
संसारतृणवर्गाणामुद्वेजनकरो हि सः

śaktenāpi namaskāraḥ prayuktaścakrapāṇaye |
saṃsāratṛṇavargāṇāmudvejanakaro hi saḥ

कृष्णे स्फुरज्जलधरोदरचारुकृष्णे लोकाधिकारपुरुषे परमप्रमेये ।
एको हि भावगुणमात्रदृढप्रणामः सद्यः श्वपाकमपि साधयितुं सशक्तः

kṛṣṇe sphurajjaladharodaracārukṛṣṇe lokādhikārapuruṣe paramaprameye |
eko hi bhāvaguṇamātradṛḍhapraṇāmaḥ sadyaḥ śvapākamapi sādhayituṃ saśaktaḥ

प्रणम्य दण्डबद्भूमौ नमस्कारेण योर्ऽचयेत् ।
स यां गतिमवाप्नोति न तां क्रतुशतैरपि

praṇamya daṇḍabadbhūmau namaskāreṇa yor'cayet |
sa yāṃ gatimavāpnoti na tāṃ kratuśatairapi

दुर्गसंसारकान्ताराकूपारेऽपि प्रधावताम् ।
एकः कृष्णे नमस्कारो मुक्त्या तांस्तारयिष्यति

durgasaṃsārakāntārākūpāre'pi pradhāvatām |
ekaḥ kṛṣṇe namaskāro muktyā tāṃstārayiṣyati

आसीनो वा शयानो वातिष्ठन् वा यत्र तत्र वा ।
नमो नारायणायेति मन्त्रैकशरणो भवेत्

āsīno vā śayāno vātiṣṭhan vā yatra tatra vā |
namo nārāyaṇāyeti mantraikaśaraṇo bhavet

नारायणेति शब्दोऽस्ति वागस्ति वशवर्तिनी ।
तथापि नरके मूढाः पतन्तीति किमद्भुतम्

nārāyaṇeti śabdo'sti vāgasti vaśavartinī |
tathāpi narake mūḍhāḥ patantīti kimadbhutam

चतुर्मुखो वा यदि कोटिवक्त्रो भवेन्नरः कोपि विशुद्धचेताः ।
स वै गुणानामयुतैकदेशं वदेन्न वा देववरस्य विष्णोः

caturmukho vā yadi koṭivaktro bhavennaraḥ kopi viśuddhacetāḥ |
sa vai guṇānāmayutaikadeśaṃ vadenna vā devavarasya viṣṇoḥ

व्यासाद्या मुनयः सर्वे स्तुवन्तो मधुसूदनम् ।
मतिक्षयान्निवर्तन्ते न गोविन्दगुणक्षयात्

vyāsādyā munayaḥ sarve stuvanto madhusūdanam |
matikṣayānnivartante na govindaguṇakṣayāt

अवशेनापि यन्नाम्नि कीर्तिते सर्वपातकैः ।
पुमान् विमुच्यते सद्यः सिंहत्रस्तो मृगा यथा ।
बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाय गमनं प्रति

avaśenāpi yannāmni kīrtite sarvapātakaiḥ |
pumān vimucyate sadyaḥ siṃhatrasto mṛgā yathā |
baddhaḥ parikarastena mokṣāya gamanaṃ prati

स्वप्नेऽपि नाम स्पृशतोऽपि पुंसः क्षयं करोत्यक्षयपापराशिम् ।
प्रत्यक्षतः किं पुनरत्र पुंसा प्रकीर्तिते नाम्नि जनार्दनस्य

svapne'pi nāma spṛśato'pi puṃsaḥ kṣayaṃ karotyakṣayapāparāśim |
pratyakṣataḥ kiṃ punaratra puṃsā prakīrtite nāmni janārdanasya

नमः कृष्णाच्युतानन्तवासुदेवेत्युदीरितम् ।
यैर्भावभावितैर्विप्रन ते यमपुरं ययुः

namaḥ kṛṣṇācyutānantavāsudevetyudīritam |
yairbhāvabhāvitairviprana te yamapuraṃ yayuḥ

क्षयो भवेद्यथा वह्नेस्तमसो भास्करोदये ।
तथैव कलुषौघस्य नामसंकीर्तनाद्धरेः

kṣayo bhavedyathā vahnestamaso bhāskarodaye |
tathaiva kaluṣaughasya nāmasaṃkīrtanāddhareḥ

क्व नाकपृष्ठगमनं पुनरायाति न क्षयम् ।
गच्छतां दूरमध्वानं कृष्णमूर्छितचेतसाम्

kva nākapṛṣṭhagamanaṃ punarāyāti na kṣayam |
gacchatāṃ dūramadhvānaṃ kṛṣṇamūrchitacetasām

पाथेयं पुण्डरीकाक्षनामसंकीर्तनं हरेः ।
संसारसर्पसंदष्टविषचेष्टैकभेषजम् ।
कृष्णेति वैष्णवं क्षान्तं जप्त्वा मुक्तो भवेन्नरः

pātheyaṃ puṇḍarīkākṣanāmasaṃkīrtanaṃ hareḥ |
saṃsārasarpasaṃdaṣṭaviṣaceṣṭaikabheṣajam |
kṛṣṇeti vaiṣṇavaṃ kṣāntaṃ japtvā mukto bhavennaraḥ

ध्यायन् कृते जपेन्मन्त्रैस्त्रेतायां द्वापरेर्ऽचयन् ।
यदाप्नोति तदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संस्मृत्यकेशवम्

dhyāyan kṛte japenmantraistretāyāṃ dvāparer'cayan |
yadāpnoti tadāpnoti tadāpnoti kalau saṃsmṛtyakeśavam

जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम् ।
संसारसागरं तीर्त्वा स गच्छेद्वैष्णवं पदम्

jihvāgre vartate yasya harirityakṣaradvayam |
saṃsārasāgaraṃ tīrtvā sa gacchedvaiṣṇavaṃ padam

विज्ञातदुष्कृतिसहस्रसमावृतोऽपिश्रेयः परन्तु परिशुद्धिम भीप्समानः ।
स्पप्नान्तरे न हि पुनश्च भवं स पश्येन्नारायणस्तुतिकथापरमो मनुष्यः

vijñātaduṣkṛtisahasrasamāvṛto'piśreyaḥ parantu pariśuddhima bhīpsamānaḥ |
spapnāntare na hi punaśca bhavaṃ sa paśyennārāyaṇastutikathāparamo manuṣyaḥ