अध्याय 217: सन्ध्या विधि और गायत्री के तीन रूप

अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा

apavitraḥ pavitro vā sarvāvasthāṃ gato'pi vā

यः स्मरेत्पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः

yaḥ smaretpuṇḍarīkākṣaṃ sa bāhyābhyantaraḥ śuciḥ

गायत्त्रीच्छन्दो विश्वामित्र ऋषिस्त्रिपात् ।
समुद्राः कुक्षिश्चन्द्रादित्यौ लोचनौ ।
अग्निर्मुखम् ।
विष्णुर्हृदयम् ।
ब्रह्मरुद्रौ शिरः ।
रुद्रः शिखा ।
उपनय ने विनियोगः ।
ओं भूः पादे ।
भुवः जानुति ।
स्वः हृदये ।
महः शिरसि ।
जनः शिखायाम् ।
तपः कण्ठे ।
सत्यं ललाटे ।
ओं हृदयाय नमः ।
ओं भूः शिरसे स्वाहा ।
ओं भुवः शिखायै वौषट् ।
ओं स्वः कवचाय हुं ।
ओं भूर्भुवः स्वः अस्त्राय फट्

gāyattrīcchando viśvāmitra ṛṣistripāt |
samudrāḥ kukṣiścandrādityau locanau |
agnirmukham |
viṣṇurhṛdayam |
brahmarudrau śiraḥ |
rudraḥ śikhā |
upanaya ne viniyogaḥ |
oṃ bhūḥ pāde |
bhuvaḥ jānuti |
svaḥ hṛdaye |
mahaḥ śirasi |
janaḥ śikhāyām |
tapaḥ kaṇṭhe |
satyaṃ lalāṭe |
oṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ bhūḥ śirase svāhā |
oṃ bhuvaḥ śikhāyai vauṣaṭ |
oṃ svaḥ kavacāya huṃ |
oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ astrāya phaṭ

ओं भूः ओं भुवः ओं स्वः ओं महः ओं जनः ओं तपः ओं सत्यं तत्स्त्रिपदा ।
ओं आपो ज्योऽती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम् ।
ओं सूर्यश्चेत्यादि ।
ओं आपः पुनन्त्वित्यादि ।
ओं अग्निश्चेत्यादि

oṃ bhūḥ oṃ bhuvaḥ oṃ svaḥ oṃ mahaḥ oṃ janaḥ oṃ tapaḥ oṃ satyaṃ tatstripadā |
oṃ āpo jyo'tī raso'mṛtaṃ brahma bhūrbhuvaḥ svarom |
oṃ sūryaścetyādi |
oṃ āpaḥ punantvityādi |
oṃ agniścetyādi

ओं आयातु वरदे देवि पूर्वाह्ने ब्रह्मदेवता ।
गायत्त्री नाम या सन्ध्या रक्ताङ्गी रक्तवाससा ।
वरहंससमारूढा श्रीमत्पुष्करसंस्थिता

oṃ āyātu varade devi pūrvāhne brahmadevatā |
gāyattrī nāma yā sandhyā raktāṅgī raktavāsasā |
varahaṃsasamārūḍhā śrīmatpuṣkarasaṃsthitā

कमण्डलुधरा शान्ता अक्षमालाविधारिणी ।
आयातु वरदा देवी मध्याह्ने श्वेतरूपिणी

kamaṇḍaludharā śāntā akṣamālāvidhāriṇī |
āyātu varadā devī madhyāhne śvetarūpiṇī

माहेश्वरी च सावित्री शुक्लवस्त्रादिमण्डिता ।
वृषस्कन्धसमारूढा त्रिशूलवरधारिणी

māheśvarī ca sāvitrī śuklavastrādimaṇḍitā |
vṛṣaskandhasamārūḍhā triśūlavaradhāriṇī

आयातु वरदा देवी अपराह्ने सरस्वती ।
अतसीकुसुमप्रख्या वैष्णवी गरुडासना

āyātu varadā devī aparāhne sarasvatī |
atasīkusumaprakhyā vaiṣṇavī garuḍāsanā

पीतवस्त्रा शङ्खचक्रगदापद्मसमन्विता ।
श्वेतवर्णा समुद्दिष्टा रविमण्डलसंस्थिता

pītavastrā śaṅkhacakragadāpadmasamanvitā |
śvetavarṇā samuddiṣṭā ravimaṇḍalasaṃsthitā

श्वेतपद्मसनासीना श्वेतपुष्पोपशोभिता ।
ओं आपो हिष्ठा मयो भुवस्ता न उर्जे दधात नः

śvetapadmasanāsīnā śvetapuṣpopaśobhitā |
oṃ āpo hiṣṭhā mayo bhuvastā na urje dadhāta naḥ

महेरणाय चक्षुसे ।
ओं यो वः शिवतमो रसः ।
तस्य भाजयेतेह नः ।
अशतीरिव मातरः ।
ओं तस्मा अरङ्गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ ।
आपो जन यथा च नः ।
ओं सुमित्रिया न आप ओषधयः सन्तु ओं दुर्मित्रियास्तस्मै सन्तु योऽस्मान् द्वेष्टि यञ्च वयं द्विष्मः ।
ओं द्रुपदादिवमुमुचानः स्विन्नः स्नातो मलादिव ।
पूतं पवित्रेणेवाज्यमापः शुन्धन्तु मैनसः ।
ओं ऋतं च सत्यं चाभीद्धात्तपसोऽध्यजायत ।
ततोरात्र्यजायत ।
ततः समुद्रोर्ऽणवः समुद्रादर्णवादधिसंवत्सरो अजायत ।
अहौरात्राणि विदधद्विश्वस्य मिषतो वशी ।
सूर्याचन्द्रमसौ धाता यथापूर्वमकल्पयत् ।
दिवं च पृथिवीं चान्तरिक्षमथो स्वः

maheraṇāya cakṣuse |
oṃ yo vaḥ śivatamo rasaḥ |
tasya bhājayeteha naḥ |
aśatīriva mātaraḥ |
oṃ tasmā araṅgamāma vo yasya kṣayāya jinvatha |
āpo jana yathā ca naḥ |
oṃ sumitriyā na āpa oṣadhayaḥ santu oṃ durmitriyāstasmai santu yo'smān dveṣṭi yañca vayaṃ dviṣmaḥ |
oṃ drupadādivamumucānaḥ svinnaḥ snāto malādiva |
pūtaṃ pavitreṇevājyamāpaḥ śundhantu mainasaḥ |
oṃ ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso'dhyajāyata |
tatorātryajāyata |
tataḥ samudror'ṇavaḥ samudrādarṇavādadhisaṃvatsaro ajāyata |
ahaurātrāṇi vidadhadviśvasya miṣato vaśī |
sūryācandramasau dhātā yathāpūrvamakalpayat |
divaṃ ca pṛthivīṃ cāntarikṣamatho svaḥ

गायत्त्र्या विश्वामित्र ऋषिर्गायत्त्रीछन्दः ।
सविता देवता जपे विनियोगः ।
ओं उदुत्यं जातवेदसं देवं वहन्ति केतवः ।
दृशे विश्वाय सूर्यम् ।
ओं चित्रं देवानामुदगादनीकं चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्याग्नेः ।
आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं सूर्य आत्मा जगतस्तस्थुषश्च ।
ओं तच्चक्षर्देवहितं पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरत् ।
पश्येम शरदः शतं जीवेम शरदः शतम् ।
शृणुयाम शरदः शतम् ।
ओं विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखोविश्वतो बाहुरुत विश्वतस्पात् ।
संबाहुभ्यां धमति संपत्रैद्यार्वाभूमी जनयन्देव एकः ।
देवा गातुविदो नाङ्गविद्वानाद्भमितमनसस्पत इमं देवयज्ञं स्वाहा वातेधाः जपेत्

gāyattryā viśvāmitra ṛṣirgāyattrīchandaḥ |
savitā devatā jape viniyogaḥ |
oṃ udutyaṃ jātavedasaṃ devaṃ vahanti ketavaḥ |
dṛśe viśvāya sūryam |
oṃ citraṃ devānāmudagādanīkaṃ cakṣurmitrasya varuṇasyāgneḥ |
āprā dyāvāpṛthivī antarikṣaṃ sūrya ātmā jagatastasthuṣaśca |
oṃ taccakṣardevahitaṃ purastācchukramuccarat |
paśyema śaradaḥ śataṃ jīvema śaradaḥ śatam |
śṛṇuyāma śaradaḥ śatam |
oṃ viśvataścakṣuruta viśvatomukhoviśvato bāhuruta viśvataspāt |
saṃbāhubhyāṃ dhamati saṃpatraidyārvābhūmī janayandeva ekaḥ |
devā gātuvido nāṅgavidvānādbhamitamanasaspata imaṃ devayajñaṃ svāhā vātedhāḥ japet

उत्तरे शिखरे जाते भूम्यां पर्वतवासिनी ।
ब्रह्मणा समनुज्ञाता गच्छ देवि यथासुखम्

uttare śikhare jāte bhūmyāṃ parvatavāsinī |
brahmaṇā samanujñātā gaccha devi yathāsukham