अध्याय 171: नाड़ीव्रण, भगन्दर, अम्लपित्त और प्रदर की चिकित्सा

नाडीव्रणादिरोगाणां चिकित्सां शृणु सुश्रुत ।
नाडीं शस्त्रेण संपाट्य नाजीनां व्रणवत्क्रिया

nāḍīvraṇādirogāṇāṃ cikitsāṃ śṛṇu suśruta |
nāḍīṃ śastreṇa saṃpāṭya nājīnāṃ vraṇavatkriyā

गुग्गुलुत्रिफलाव्योपैः समांशैराज्ययोजितैः ।
नाडीदुष्टव्रणं शूलं भगन्दरमथो जयेत्

guggulutriphalāvyopaiḥ samāṃśairājyayojitaiḥ |
nāḍīduṣṭavraṇaṃ śūlaṃ bhagandaramatho jayet

निर्गुण्डीरसतस्तैलं नाडीदुष्टव्रणापहम् ।
हितं पामामयानां तु पानाभ्यञ्जननावनैः

nirguṇḍīrasatastailaṃ nāḍīduṣṭavraṇāpaham |
hitaṃ pāmāmayānāṃ tu pānābhyañjananāvanaiḥ

गग्गुत्रिफलाकृष्णात्रिपञ्चैकांशयोजिता ।
घुटि
काशोथगुल्मार्शोभगन्दरवतां हिता

gaggutriphalākṛṣṇātripañcaikāṃśayojitā |
ghuṭi
kāśothagulmārśobhagandaravatāṃ hitā

ध्वजमध्ये शिरावेधे विशुद्धिरुपदंशके ।
पाको रक्ष्यः प्रयत्नेन शिश्रक्षयकरो हि सः

dhvajamadhye śirāvedhe viśuddhirupadaṃśake |
pāko rakṣyaḥ prayatnena śiśrakṣayakaro hi saḥ

पटोलनिम्बत्रिफलागुडूचीक्वाथमापिबेत् ।
सगुग्गुलुं सखदिरमुपदंशो विनश्यति

paṭolanimbatriphalāguḍūcīkvāthamāpibet |
sagugguluṃ sakhadiramupadaṃśo vinaśyati

दहेत्कटाहे त्रिफलां सामसी
मधसंयुताम् ।
उपदंशे प्रलेपोऽय सद्यो रोपयते व्रणम्

dahetkaṭāhe triphalāṃ sāmasī
madhasaṃyutām |
upadaṃśe pralepo'ya sadyo ropayate vraṇam

त्रिफलानिम्बभूनिम्बकरञ्जखदिरादिभिः ।
कल्कैः क्वाथैर्घृतं पक्वमुपदंशहरं परम्

triphalānimbabhūnimbakarañjakhadirādibhiḥ |
kalkaiḥ kvāthairghṛtaṃ pakvamupadaṃśaharaṃ param

आदौ भग्नं विदित्वा तु सेचयेच्छीतलांबुना ।
पक्वेनालेपनं कार्यं बन्धनं च कुशान्वितम्

ādau bhagnaṃ viditvā tu secayecchītalāṃbunā |
pakvenālepanaṃ kāryaṃ bandhanaṃ ca kuśānvitam

माषं मांसं तथा सर्पिः क्षीरं यूषः सतीजलः ।
बृंहणं चान्नपानं स्यात्प्रदेयं भग्नरोगिणे

māṣaṃ māṃsaṃ tathā sarpiḥ kṣīraṃ yūṣaḥ satījalaḥ |
bṛṃhaṇaṃ cānnapānaṃ syātpradeyaṃ bhagnarogiṇe

रसोनमधुनासाज्यसिताकल्कं समश्नुता ।
छिन्नभिन्नच्युतास्थीनां सन्धानमचिराद्भवेत्

rasonamadhunāsājyasitākalkaṃ samaśnutā |
chinnabhinnacyutāsthīnāṃ sandhānamacirādbhavet

अश्वत्थत्रिफलाव्योषाः सवरभिः समीकृतैः ।
तुल्यो गुग्गुलुना योज्यो भग्नसन्धिप्रसाध
कः

aśvatthatriphalāvyoṣāḥ savarabhiḥ samīkṛtaiḥ |
tulyo guggulunā yojyo bhagnasandhiprasādha
kaḥ

सर्वकुष्ठेषु वमनं रेचनं रक्तमोक्षण ।
वचावासापटोलानां निम्बस्य कलिनीत्वचः

sarvakuṣṭheṣu vamanaṃ recanaṃ raktamokṣaṇa |
vacāvāsāpaṭolānāṃ nimbasya kalinītvacaḥ

कषायो मधुना पीतो वातहृन्मदनान्वितः ।
विरेचनं प्रयोक्तव्यं त्रिवृत्कर्णफलत्रिकैः

kaṣāyo madhunā pīto vātahṛnmadanānvitaḥ |
virecanaṃ prayoktavyaṃ trivṛtkarṇaphalatrikaiḥ

मनः शिलांमरीचैस्तु तैलं कुष्ठविनाशनम् ।
सर्वकुष्ठे विलेपोऽयं शिवापञ्चगुडौदनम्

manaḥ śilāṃmarīcaistu tailaṃ kuṣṭhavināśanam |
sarvakuṣṭhe vilepo'yaṃ śivāpañcaguḍaudanam

करञ्जैलगजैः कुष्ठं गोमूत्रेण प्रलेपतः ।
करवीरोद्वर्तनं च तैलाक्तस्य च कुष्ठहृत्

karañjailagajaiḥ kuṣṭhaṃ gomūtreṇa pralepataḥ |
karavīrodvartanaṃ ca tailāktasya ca kuṣṭhahṛt

हरिद्रा मलयं रास्ना गुडूच्येडगजस्तथा ।
आरग्वधः करञ्जश्च लेपः कुष्ठहरः परः

haridrā malayaṃ rāsnā guḍūcyeḍagajastathā |
āragvadhaḥ karañjaśca lepaḥ kuṣṭhaharaḥ paraḥ

मनः शिलाविडङ्गानि वागजी सर्षपास्तथा ।
करञ्जैर्मूत्रपिष्टोऽयं लेपः कुष्टहरोर्ऽकवत्

manaḥ śilāviḍaṅgāni vāgajī sarṣapāstathā |
karañjairmūtrapiṣṭo'yaṃ lepaḥ kuṣṭaharor'kavat

विडङ्गैडवचा कुष्ठनिशासिन्धूत्थसर्षपैः ।
मूत्राम्लपिष्टो लेपोऽयं दद्रूकुष्टविनाशनः

viḍaṅgaiḍavacā kuṣṭhaniśāsindhūtthasarṣapaiḥ |
mūtrāmlapiṣṭo lepo'yaṃ dadrūkuṣṭavināśanaḥ

प्रपुन्नाटसुबीजानि धात्री सर्जरसः स्नुही ।
सौवीरपिष्टं दद्रूणामेतदुद्वर्तनं परम्

prapunnāṭasubījāni dhātrī sarjarasaḥ snuhī |
sauvīrapiṣṭaṃ dadrūṇāmetadudvartanaṃ param

आरग्वधस्य पत्राणि आरनालेन पेषयेत् ।
दद्रूकिट्टिम
कुष्ठानि हन्ति सिध्मानमेव च

āragvadhasya patrāṇi āranālena peṣayet |
dadrūkiṭṭima
kuṣṭhāni hanti sidhmānameva ca

उष्णो पीता वागुजी च कुष्ठजित्क्षीरभोजनः ।
तिलाज्यत्रिफलाक्षौद्रव्योषभल्लातशर्कराः ।
वृष्याः सप्त समा मेध्याः कष्ठहाः कामचारिणः

uṣṇo pītā vāgujī ca kuṣṭhajitkṣīrabhojanaḥ |
tilājyatriphalākṣaudravyoṣabhallātaśarkarāḥ |
vṛṣyāḥ sapta samā medhyāḥ kaṣṭhahāḥ kāmacāriṇaḥ

विडङ्गत्रिफलाकृष्णाचूर्णं लीढं समाक्षिकम् ।
हन्ति कुष्ठक्रिमिमेहनाडीव्रणभगन्दरान्

viḍaṅgatriphalākṛṣṇācūrṇaṃ līḍhaṃ samākṣikam |
hanti kuṣṭhakrimimehanāḍīvraṇabhagandarān

यः खादेदभयारिष्टमरिष्टामलकानिशाः ।
स जयेत्सर्वकुष्ठानिमासादूर्ध्वं न संशयः

yaḥ khādedabhayāriṣṭamariṣṭāmalakāniśāḥ |
sa jayetsarvakuṣṭhānimāsādūrdhvaṃ na saṃśayaḥ

दह्यमानायुतः कुम्भे मूलगे खदिराङ्कुरः ।
साक्षधात्रीरसः क्षौद्रो हन्यात्कुष्ठं रसायनम्

dahyamānāyutaḥ kumbhe mūlage khadirāṅkuraḥ |
sākṣadhātrīrasaḥ kṣaudro hanyātkuṣṭhaṃ rasāyanam

धात्री खदिरयोः क्काथं पीत्वा वागजिसंयुतम् ।
शङ्खेन्दुधवलं श्वित्रं हन्ति तूर्णं न संशयः

dhātrī khadirayoḥ kkāthaṃ pītvā vāgajisaṃyutam |
śaṅkhendudhavalaṃ śvitraṃ hanti tūrṇaṃ na saṃśayaḥ

पीत्वा भल्लातकं तैलं मासाद्व्याधिं जयेन्नरः ।
सेवितं खादिरं वारि पानाद्यैः कुष्ठजिद्भवेत्

pītvā bhallātakaṃ tailaṃ māsādvyādhiṃ jayennaraḥ |
sevitaṃ khādiraṃ vāri pānādyaiḥ kuṣṭhajidbhavet

भावितं मलपूक्वाथैः सोमराजीफलं बहु ।
कर्षं भक्षेदलवणो ह्यक्षफल्गुशृतं पिबेत्

bhāvitaṃ malapūkvāthaiḥ somarājīphalaṃ bahu |
karṣaṃ bhakṣedalavaṇo hyakṣaphalguśṛtaṃ pibet

हन्ति श्वित्रमसाध्यं च लेपे योज्यापराजिता ।
वासा शुद्धा च त्रिफला पटोलं च करञ्जकम्

hanti śvitramasādhyaṃ ca lepe yojyāparājitā |
vāsā śuddhā ca triphalā paṭolaṃ ca karañjakam

निम्बाशनं कृष्णवेत्रं क्वाथकल्केन यद्धृतम् ।
वज्रकं तद्भवेत्कुष्ठं शतवर्षाणि जीवति

nimbāśanaṃ kṛṣṇavetraṃ kvāthakalkena yaddhṛtam |
vajrakaṃ tadbhavetkuṣṭhaṃ śatavarṣāṇi jīvati

स्वरसेन च दूर्वायाः पचेत्तैलं चतुर्गुणम् ।
कच्छूर्विचर्चिका पामा अभ्यङ्गादेव नश्यति

svarasena ca dūrvāyāḥ pacettailaṃ caturguṇam |
kacchūrvicarcikā pāmā abhyaṅgādeva naśyati

द्रुमत्वगर्ककुष्ठानि लवणानि च मूत्रकम् ।
गम्भारिकाचित्रकैस्तैस्तैलं कुष्ठव्रणादिनुत्

drumatvagarkakuṣṭhāni lavaṇāni ca mūtrakam |
gambhārikācitrakaistaistailaṃ kuṣṭhavraṇādinut

धात्रीनिम्बफलं तद्वद्गोमूत्रेण च चित्रकम् ।
वासामृतापर्पटिकानिम्बभूनिम्बमार्करैः ।
त्रिफलाकुलत्थैः क्वाथः सक्षौद्रश्चाम्लपित्तहा

dhātrīnimbaphalaṃ tadvadgomūtreṇa ca citrakam |
vāsāmṛtāparpaṭikānimbabhūnimbamārkaraiḥ |
triphalākulatthaiḥ kvāthaḥ sakṣaudraścāmlapittahā

फलत्रिकं पटोलं च तिक्तक्वाथः सितायुतः ।
पीतो यष्टीमधुयुतो ज्वरच्छर्द्यम्लपित्तजित्

phalatrikaṃ paṭolaṃ ca tiktakvāthaḥ sitāyutaḥ |
pīto yaṣṭīmadhuyuto jvaracchardyamlapittajit

वासाघृतं तिक्तघृतं पिप्पलीघृतमेव च ।
अम्लपित्ते प्रयोक्तव्यं गुडकूष्माण्डकं तथा

vāsāghṛtaṃ tiktaghṛtaṃ pippalīghṛtameva ca |
amlapitte prayoktavyaṃ guḍakūṣmāṇḍakaṃ tathā

पिप्पली मधुसंयुक्ता अम्लपित्तविनाशिनी ।
श्लेष्माग्निमान्द्यनुत्पथ्यापिप्पलीगुडमोदकः

pippalī madhusaṃyuktā amlapittavināśinī |
śleṣmāgnimāndyanutpathyāpippalīguḍamodakaḥ

पिष्ट्वाजाजीं सधन्याकां घृप्रस्थं विपाचयेत् ।
कफपित्तारुचिहरं मन्दानलवमिं हरेत्

piṣṭvājājīṃ sadhanyākāṃ ghṛprasthaṃ vipācayet |
kaphapittāruciharaṃ mandānalavamiṃ haret

पिप्पल्यमृतभूनिम्बवासकारिष्टपर्पटैः ।
खदिरारिष्टकैः क्वाथो विस्फोटार्तिज्वरापहः

pippalyamṛtabhūnimbavāsakāriṣṭaparpaṭaiḥ |
khadirāriṣṭakaiḥ kvātho visphoṭārtijvarāpahaḥ

त्रिफलारससंयुक्तं सर्पिस्त्रिवृतयासह ।
प्रयोक्तव्यं विरेकार्थं वीसर्पज्वरशान्तये

triphalārasasaṃyuktaṃ sarpistrivṛtayāsaha |
prayoktavyaṃ virekārthaṃ vīsarpajvaraśāntaye

खादिरात्रिफलारिष्टपटोलामृतवासकैः ।
क्वाथोऽष्टकाख्यो जयति रोमान्तिकमसूरिकाम्

khādirātriphalāriṣṭapaṭolāmṛtavāsakaiḥ |
kvātho'ṣṭakākhyo jayati romāntikamasūrikām

कुष्ठवीसर्पविस्फोटकण्ड्वादीनां विघातकः ।
लशुनानां तु चृर्णस्य घर्षो मशकनाशनः

kuṣṭhavīsarpavisphoṭakaṇḍvādīnāṃ vighātakaḥ |
laśunānāṃ tu cṛrṇasya gharṣo maśakanāśanaḥ

चर्मकीलं जरुमणिं मशकांस्तिलकालकान् ।
उत्कृत्य शस्त्रेण दहेत्क्षागग्निभ्यामशेषतः

carmakīlaṃ jarumaṇiṃ maśakāṃstilakālakān |
utkṛtya śastreṇa dahetkṣāgagnibhyāmaśeṣataḥ

पटोलनीलीलेपः स्याज्जाल
गर्दभरोगनुत् ।
गुञ्जाफलैः शृतं तलं भृङ्गराजरसेन तु ।
कण्ठ
दारुणकृत्कुष्ठवातव्याधिविनाशनम्

paṭolanīlīlepaḥ syājjāla
gardabharoganut |
guñjāphalaiḥ śṛtaṃ talaṃ bhṛṅgarājarasena tu |
kaṇṭha
dāruṇakṛtkuṣṭhavātavyādhivināśanam

अर्कास्थिमज्जात्रिफलानालीछा भृङ्गराजकम् ।
जीर्णे पक्वे लौहचूर्णं काञ्जिकं कृष्णकेशकृत्

arkāsthimajjātriphalānālīchā bhṛṅgarājakam |
jīrṇe pakve lauhacūrṇaṃ kāñjikaṃ kṛṣṇakeśakṛt

क्षीरात्सशर्करसाद्द्विप्रस्थो मधुकात्पले ।
तैलम्य कुडवं पक्वं तन्नस्यं पलितापहम्

kṣīrātsaśarkarasāddviprastho madhukātpale |
tailamya kuḍavaṃ pakvaṃ tannasyaṃ palitāpaham

मुखरोगे तु त्रिफलागण्डूषपरिधारणम् ।
गृहधूम यवक्षारपाठाव्योपरसाञ्जनम्

mukharoge tu triphalāgaṇḍūṣaparidhāraṇam |
gṛhadhūma yavakṣārapāṭhāvyoparasāñjanam

तेजोदं त्रिफलालोध्रं चित्रकं चेति चूर्णितम् ।
सक्षौद्रं धारयेद्वक्त्रे ग्रीवादन्तास्यरोगनुत्

tejodaṃ triphalālodhraṃ citrakaṃ ceti cūrṇitam |
sakṣaudraṃ dhārayedvaktre grīvādantāsyaroganut

पटोल निम्बजम्व्वाग्रमालतीनवपल्लवाः ।
पञ्चपल्लवकः श्रेष्ठः कषयो मुखधावने

paṭola nimbajamvvāgramālatīnavapallavāḥ |
pañcapallavakaḥ śreṣṭhaḥ kaṣayo mukhadhāvane

लशुनार्द्रकशिग्रूणां पारुल्या मूलकस्य च ।
रुदन्त्याश्च रसः श्रेष्ठः कदुष्णः कर्णपूरणे

laśunārdrakaśigrūṇāṃ pārulyā mūlakasya ca |
rudantyāśca rasaḥ śreṣṭhaḥ kaduṣṇaḥ karṇapūraṇe

तीव्रशूलोत्तरे कर्णे सशब्दे क्लेदवाहिनि ।
बस्तमूत्रं क्षिपेत्कोष्णं सैन्धवेनावचूर्णितम्

tīvraśūlottare karṇe saśabde kledavāhini |
bastamūtraṃ kṣipetkoṣṇaṃ saindhavenāvacūrṇitam

जातीपत्ररसे तैलं पक्वं पूतिककर्णजित् ।
शुण्ठीतैलं सार्षपं च क्रोष्णं स्यात्कर्णशूलनुत्

jātīpatrarase tailaṃ pakvaṃ pūtikakarṇajit |
śuṇṭhītailaṃ sārṣapaṃ ca kroṣṇaṃ syātkarṇaśūlanut

पञ्चमूलिशृतं क्षीरं स्याच्चित्रकहरीतकी ।
सर्पिर्गुडः षडङ्गश्चयूषः पीनसशान्तये

pañcamūliśṛtaṃ kṣīraṃ syāccitrakaharītakī |
sarpirguḍaḥ ṣaḍaṅgaścayūṣaḥ pīnasaśāntaye

अक्षिकुक्षिभवा रोगाः प्रतिश्यायव्रणज्वराः ।
पञ्चैते पञ्चरात्रेण प्रशमं यान्ति लङ्घनात्

akṣikukṣibhavā rogāḥ pratiśyāyavraṇajvarāḥ |
pañcaite pañcarātreṇa praśamaṃ yānti laṅghanāt

धात्रीरसानाञ्च दृशः कोपं हरति पूरणात् ।
सक्षौद्रः सैन्धवो वापि शिग्रुदार्विरसाञ्जनम्

dhātrīrasānāñca dṛśaḥ kopaṃ harati pūraṇāt |
sakṣaudraḥ saindhavo vāpi śigrudārvirasāñjanam

हरिद्रादारुसिन्धूत्थपथ्याजनवगौरिकैः ।
पिष्टैर्दत्तो बहिर्लपो नेत्रव्याधिनिवारकः

haridrādārusindhūtthapathyājanavagaurikaiḥ |
piṣṭairdatto bahirlapo netravyādhinivārakaḥ

मृतभ्रष्टाभयालेपात्त्रिफला क्षीरसंयुता ।
शुण्ठीनिम्बदलैः पिष्टैः सुखोष्णैः स्वल्पसैन्धवैः ।
धार्यश्चक्षुषि संक्षेपाच्छोथकण्डूरुजापहः

mṛtabhraṣṭābhayālepāttriphalā kṣīrasaṃyutā |
śuṇṭhīnimbadalaiḥ piṣṭaiḥ sukhoṣṇaiḥ svalpasaindhavaiḥ |
dhāryaścakṣuṣi saṃkṣepācchothakaṇḍūrujāpahaḥ

अभयाक्षामृतं चैकद्विचतुर्भागिकं युतम् ।
मध्वाज्यलीढं क्वाथो वा सर्वनेत्ररुगर्दनम्

abhayākṣāmṛtaṃ caikadvicaturbhāgikaṃ yutam |
madhvājyalīḍhaṃ kvātho vā sarvanetrarugardanam

चन्दनत्रिफलापूगपलाशतरुमूलकैः ।
जलपिष्टैरियं विर्तिरशेषतिमिरापहा

candanatriphalāpūgapalāśatarumūlakaiḥ |
jalapiṣṭairiyaṃ virtiraśeṣatimirāpahā

दध्नातिघृष्टं मरिचं रात्र्यान्ध्यापहमञ्जनम् ।
त्रिफलाक्वाथकल्काभ्यां सपयस्कं शृतं घृतम्

dadhnātighṛṣṭaṃ maricaṃ rātryāndhyāpahamañjanam |
triphalākvāthakalkābhyāṃ sapayaskaṃ śṛtaṃ ghṛtam

तिमिराण्यचिराद्धन्यात्पीतमेतन्निशामुखे ।
पिप्पलीत्रिफला द्राक्षालोहचूर्णं ससैन्धवम्

timirāṇyacirāddhanyātpītametanniśāmukhe |
pippalītriphalā drākṣālohacūrṇaṃ sasaindhavam

भृङ्गराजरसैर्घृष्टं घुटिकाञ्जनमिष्यते ।
आन्ध्यं सतिमिरं काचं हन्त्यन्यान्नेत्ररोगकान्

bhṛṅgarājarasairghṛṣṭaṃ ghuṭikāñjanamiṣyate |
āndhyaṃ satimiraṃ kācaṃ hantyanyānnetrarogakān

त्रिकटु त्रिफला नक्त सैन्धवं च मनः शिला ।
रुचकं शङ्खनाभिश्च जातीपुष्पाणि निम्बकम्

trikaṭu triphalā nakta saindhavaṃ ca manaḥ śilā |
rucakaṃ śaṅkhanābhiśca jātīpuṣpāṇi nimbakam

रसाञ्जनं भृङ्गराजं घृतं मधु पयस्तथा ।
एतत्पिष्ट्वा च वटिका सर्वनेत्ररुगर्दिनी

rasāñjanaṃ bhṛṅgarājaṃ ghṛtaṃ madhu payastathā |
etatpiṣṭvā ca vaṭikā sarvanetrarugardinī

दग्धमेरण्डकं मूलं लेपात्काकिकपेषितम् ।
शिरोऽर्तिं नाशयत्याशु पुष्पं वा मुचुकुन्दक
म्

dagdhameraṇḍakaṃ mūlaṃ lepātkākikapeṣitam |
śiro'rtiṃ nāśayatyāśu puṣpaṃ vā mucukundaka
m

शतमूल्यैरण्डमूलचक्राव्याघ्रीपलैः शृतम् ।
तैलं नस्यमरुश्लेष्मतिमिरोर्ध्वर्
गदापहम्

śatamūlyairaṇḍamūlacakrāvyāghrīpalaiḥ śṛtam |
tailaṃ nasyamaruśleṣmatimirordhvar
gadāpaham

नाचनं
सगुडं विश्वं पिप्पली वा ससैन्धवा ।
भुजस्तम्भादिरोगेषु सर्वेषूर्ध्वगदेषु च

nācanaṃ
saguḍaṃ viśvaṃ pippalī vā sasaindhavā |
bhujastambhādirogeṣu sarveṣūrdhvagadeṣu ca

सूर्यावर्ते विधातव्यं नस्यकर्मादिभेषजम् ।
दशमूलीकषायं तु सर्पिः सैन्धवसंयुतम् ।
नस्यमङ्गविभेदघ्नं सूर्यावर्तशिरोऽर्तिनुत्

sūryāvarte vidhātavyaṃ nasyakarmādibheṣajam |
daśamūlīkaṣāyaṃ tu sarpiḥ saindhavasaṃyutam |
nasyamaṅgavibhedaghnaṃ sūryāvartaśiro'rtinut

दध्ना सौवर्चलाजाजीमधूकं नीलमुत्पलम् ।
पिबेत्क्षौद्रयुतं नारी वातासृग्दरपीडिता

dadhnā sauvarcalājājīmadhūkaṃ nīlamutpalam |
pibetkṣaudrayutaṃ nārī vātāsṛgdarapīḍitā

वासकस्वरसं पैत्ते गुडूच्या रसमेव वा ।
जलेनामलकीबीजं कल्कं वाससितामधु

vāsakasvarasaṃ paitte guḍūcyā rasameva vā |
jalenāmalakībījaṃ kalkaṃ vāsasitāmadhu

आमलक्या मधुरसं मूलं कार्पासमेव वा ।
पाण्डुप्रदरशान्त्यर्थं पिबेत्तण्डुलवारिणा

āmalakyā madhurasaṃ mūlaṃ kārpāsameva vā |
pāṇḍupradaraśāntyarthaṃ pibettaṇḍulavāriṇā

तण्डुलीयकमूलं तु सक्षौद्रे सरसाञ्जनम् ।
तण्डुलोदकसंपीतं सर्वांश्चासृक्दराञ्जयेत् ।
कुशमूलं तण्डुलाद्भिः पीतं चासृक्दरं जयेत्

taṇḍulīyakamūlaṃ tu sakṣaudre sarasāñjanam |
taṇḍulodakasaṃpītaṃ sarvāṃścāsṛkdarāñjayet |
kuśamūlaṃ taṇḍulādbhiḥ pītaṃ cāsṛkdaraṃ jayet