अध्याय 16: हरि का ध्यान और सूर्य पूजन

पुनर्ध्यानं समाचक्ष्व शंखचक्रगदाधर ।
विष्णोरीशस्य देवस्य शुद्धस्य परमात्मनः

punardhyānaṃ samācakṣva śaṃkhacakragadādhara |
viṣṇorīśasya devasya śuddhasya paramātmanaḥ

श्रृणु रुद्र हरेर्ध्यानं संसारतरुनाशनम् ।
दृशिरूपमनन्तं च सर्वव्याप्यजमव्ययम्

śrṛṇu rudra harerdhyānaṃ saṃsāratarunāśanam |
dṛśirūpamanantaṃ ca sarvavyāpyajamavyayam

अक्षरं सर्वगं नित्यं महद्ब्रह्मास्ति केवलम् ।
सर्वस्य जगतो मूलं सर्वगं परमेशवरम्

akṣaraṃ sarvagaṃ nityaṃ mahadbrahmāsti kevalam |
sarvasya jagato mūlaṃ sarvagaṃ parameśavaram

सर्वभूतहृदिस्थं वै सर्वभूतमहेश्वरम् ।
सर्वाधारं निराधारं सर्वकारणकारणम्

sarvabhūtahṛdisthaṃ vai sarvabhūtamaheśvaram |
sarvādhāraṃ nirādhāraṃ sarvakāraṇakāraṇam

अलेपकं तथा मुक्तं मुक्तयोगिविचिन्तितम् ।
स्थूलदेहविहीनं च चक्षुषा परिवर्जितम्

alepakaṃ tathā muktaṃ muktayogivicintitam |
sthūladehavihīnaṃ ca cakṣuṣā parivarjitam

वागिन्द्रियविहीनं च प्राणिधर्म्मविवर्जितम् ।
प्राणेद्रियविहीनं च वाग्धर्मपरिवर्जितम् ।
पायूपस्थविहीनं च सर्वैंन्द्रिय विवर्जितम्

vāgindriyavihīnaṃ ca prāṇidharmmavivarjitam |
prāṇedriyavihīnaṃ ca vāgdharmaparivarjitam |
pāyūpasthavihīnaṃ ca sarvaiṃndriya vivarjitam

मनोविरहितं तद्वन्मनोधर्म्मविवर्जितम् ।
बुद्ध्या विहीनं देवेशं चेतसा परिवर्जितम्

manovirahitaṃ tadvanmanodharmmavivarjitam |
buddhyā vihīnaṃ deveśaṃ cetasā parivarjitam

अहंकारविहीनं वै बुद्धिधर्म्मविवर्जितम् ।
प्राणेन रहितं चैव ह्यपानेन विवर्जितम्

ahaṃkāravihīnaṃ vai buddhidharmmavivarjitam |
prāṇena rahitaṃ caiva hyapānena vivarjitam

व्यानाख्यवायुहीनं वै प्राणधर्म्मविवर्जितम् ।
(हरिरुवाच)
पुनः सूर्य्यर्च्चनं वक्ष्ये यदुक्तं भृगवे पुरा

vyānākhyavāyuhīnaṃ vai prāṇadharmmavivarjitam |
(hariruvāca)
punaḥ sūryyarccanaṃ vakṣye yaduktaṃ bhṛgave purā

ॐ खखोल्काय नमः ।
सूर्य्यस्य मूलमन्त्रोऽयं भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

oṃ khakholkāya namaḥ |
sūryyasya mūlamantro'yaṃ bhuktimuktipradāyakaḥ

ॐ खखोल्काय त्रिदशाय नमः ।
ॐ विचि ठठ शिरसे नमः ।
ॐ ज्ञानिने ठठ शिखायै नमः ।
ॐ सहस्ररश्मये ठठ कवचाय नमः

oṃ khakholkāya tridaśāya namaḥ |
oṃ vici ṭhaṭha śirase namaḥ |
oṃ jñānine ṭhaṭha śikhāyai namaḥ |
oṃ sahasraraśmaye ṭhaṭha kavacāya namaḥ

ॐ सर्वतेजोऽधिपतये ठठ अस्त्राय नमः ।
ॐ ज्वलज्वल प्रज्वलप्रज्वल ठठ नमः

oṃ sarvatejo'dhipataye ṭhaṭha astrāya namaḥ |
oṃ jvalajvala prajvalaprajvala ṭhaṭha namaḥ

अग्निप्राकारमन्त्रोऽयं सूर्य्यस्याघविनाशनः ।
ॐ आदित्याय विद्महे, विश्वभा वाय धीमहि, तन्नः सूर्य्य प्रचोदयात्

agniprākāramantro'yaṃ sūryyasyāghavināśanaḥ |
oṃ ādityāya vidmahe, viśvabhā vāya dhīmahi, tannaḥ sūryya pracodayāt

सकलीकरणं कुर्य्याद्गायत्र्या भास्करस्य च ।
धर्म्मात्मने च पूर्वस्मिन्यमा येति च दक्षिणे

sakalīkaraṇaṃ kuryyādgāyatryā bhāskarasya ca |
dharmmātmane ca pūrvasminyamā yeti ca dakṣiṇe

दण्डनायकाय ततो दैवतायेति चोत्तरे ।
श्यामपिंगलमैशान्यामाग्नेय्यां दीक्षितं यजेत्

daṇḍanāyakāya tato daivatāyeti cottare |
śyāmapiṃgalamaiśānyāmāgneyyāṃ dīkṣitaṃ yajet

वज्रपाणिं च नैर्ऋत्यां भूर्भुवःस्वश्च वायवे ।
ॐ चन्द्राय नक्षत्राधिपतये नमः ।
ॐ अंगारकाय क्षितिसुताय नमः ।
ॐ बुधाय सोमसुताय नमः ।
ॐ वागीश्वराय सर्वविद्याधिपतये नमः ।
ॐ शुक्राय महर्षये भृगुसुताय नमः ।
ॐ शनैश्चराय सूर्य्यात्मजाय नमः ।
ॐ राहवे नमः ।
ॐ केतवे नमः

vajrapāṇiṃ ca nairṛtyāṃ bhūrbhuvaḥsvaśca vāyave |
oṃ candrāya nakṣatrādhipataye namaḥ |
oṃ aṃgārakāya kṣitisutāya namaḥ |
oṃ budhāya somasutāya namaḥ |
oṃ vāgīśvarāya sarvavidyādhipataye namaḥ |
oṃ śukrāya maharṣaye bhṛgusutāya namaḥ |
oṃ śanaiścarāya sūryyātmajāya namaḥ |
oṃ rāhave namaḥ |
oṃ ketave namaḥ

पूर्वादीशानपर्य्यन्ता एते पूज्या वृषध्वज ।
ॐ अनूकाय नमः ।
ॐ प्रथमनाथाय नमः ।
ॐ बुद्धाय नमः

pūrvādīśānaparyyantā ete pūjyā vṛṣadhvaja |
oṃ anūkāya namaḥ |
oṃ prathamanāthāya namaḥ |
oṃ buddhāya namaḥ

ॐ भगवन्नपरिमितमयूखमालिन् सकलजगत्पते सप्ताश्ववाहन चतुर्भुज परमसिद्धिप्रद विस्फुलिंगपिंगल तत एह्येहि इदमर्घ्यं मम शिरसि गतं गृह्णगृह्ण तेजोग्ररूपम् अनग्न ज्वलज्वल ठठ नमः

oṃ bhagavannaparimitamayūkhamālin sakalajagatpate saptāśvavāhana caturbhuja paramasiddhiprada visphuliṃgapiṃgala tata ehyehi idamarghyaṃ mama śirasi gataṃ gṛhṇagṛhṇa tejograrūpam anagna jvalajvala ṭhaṭha namaḥ

अनेनावाह्य मन्त्रेण ततः सूर्य्यं विसर्जयेत् ।
ॐ नमो भगवते आदित्याय सहस्त्र किरणाय गच्छ सुखं पुनरागमनायेति

anenāvāhya mantreṇa tataḥ sūryyaṃ visarjayet |
oṃ namo bhagavate ādityāya sahastra kiraṇāya gaccha sukhaṃ punarāgamanāyeti