Chapter 20: Bhagwan appears to Prahlada and grants boons

एवं सञ्चिन्तयन् विष्णुमभोदेनात्मनो द्रिज ।
त्मयत्वमवाप्याग्रय मेने चात्मानमच्युतम्

evaṃ sañcintayan viṣṇumabhodenātmano drija |
tmayatvamavāpyāgraya mene cātmānamacyutam

विसस्मार तथात्मानं नान्यत् किञ्चिदजानत ।
अहमेवाव्ययोऽनन्तः परमात्मेत्यचिन्तयत्

visasmāra tathātmānaṃ nānyat kiñcidajānata |
ahamevāvyayo'nantaḥ paramātmetyacintayat

तस्य तदभावनायोगात् क्षीणापापस्य वे क्रमात् ।
शुद्ध ऽन्तः करणो विष्णुस्तस्थौ ज्ञानमयेऽच्युतः

tasya tadabhāvanāyogāt kṣīṇāpāpasya ve kramāt |
śuddha 'ntaḥ karaṇo viṣṇustasthau jñānamaye'cyutaḥ

योगप्रभावात् प्रह्लादि जाते विष्णुमयेऽसुरे ।
चलत्युरगबन्धैस्तैर्म्मैत्रय त्रटितं क्षणात्

yogaprabhāvāt prahlādi jāte viṣṇumaye'sure |
calatyuragabandhaistairmmaitraya traṭitaṃ kṣaṇāt

भ्रान्तग्राहगणः सोर्म्मर्ययौ क्षोभ महार्णवः ।
चचाल च मही सर्वा सशौलवनकानना

bhrāntagrāhagaṇaḥ sormmaryayau kṣobha mahārṇavaḥ |
cacāla ca mahī sarvā saśaulavanakānanā

स च तं शेलमम्पातं दैत्यैर्न्यस्तमथोपरि ।
प्रक्षिप्य तस्मात् सलिलान्निश्चक्राम महामतिः

sa ca taṃ śelamampātaṃ daityairnyastamathopari |
prakṣipya tasmāt salilānniścakrāma mahāmatiḥ

दृष्ट्वा च स जगदू भूयो गगनाद्यु पलक्षणम् ।
प्रह्लदोऽस्मीति सस्मार पुनरात्मानमात्मना

dṛṣṭvā ca sa jagadū bhūyo gaganādyu palakṣaṇam |
prahlado'smīti sasmāra punarātmānamātmanā

तुष्टाव च पुनर्धीमाननादिं पुरुषोत्तमम् ।
एकाग्रमतिरव्यग्रो यतवाक्कायमानसः

tuṣṭāva ca punardhīmānanādiṃ puruṣottamam |
ekāgramatiravyagro yatavākkāyamānasaḥ

ऊँ नमः परमार्थार्थ स्थूलसूक्ष्मक्षराक्षर ।
व्यक्ताव्यक्त कलातीत सकलेश निरंञ्जन

ūm̐ namaḥ paramārthārtha sthūlasūkṣmakṣarākṣara |
vyaktāvyakta kalātīta sakaleśa niraṃñjana

गुणाञ्जन गुणाधार निर्गुणात्मन् गुणस्थिर ।
मूर्त्तामूर्त्त महामूर्त्ते सूक्ष्ममूर्त्ते स्फुटास्फुट

guṇāñjana guṇādhāra nirguṇātman guṇasthira |
mūrttāmūrtta mahāmūrtte sūkṣmamūrtte sphuṭāsphuṭa

करालसौम्यरूपात्मन् विद्याविद्यालयाच्युत ।
सदसद्रूप सद्भाव सदसद्भावभावन

karālasaumyarūpātman vidyāvidyālayācyuta |
sadasadrūpa sadbhāva sadasadbhāvabhāvana

नित्यानित्यप्रपञ्जात्मन् निष्प्रपञ्चामालश्रित ।
एकानिक नमस्तुभ्यं वासुदेवादिकारण

nityānityaprapañjātman niṣprapañcāmālaśrita |
ekānika namastubhyaṃ vāsudevādikāraṇa

यः स्थूलसूक्ष्मः प्रकटः प्रकाशो
यःसर्व्भूतो न च सर्व्वभूतः ।
विश्वं यतश्चैतदविश्वहेतो
र्नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय

yaḥ sthūlasūkṣmaḥ prakaṭaḥ prakāśo
yaḥsarvbhūto na ca sarvvabhūtaḥ |
viśvaṃ yataścaitadaviśvaheto
rnamo'stu tasmai puruṣottamāya

तस्य तच्चेतसो देवः स्तुतिमित्थं प्रकूर्वतः ।
आविर्बभूव भगवान् पीताम्बरधरो हरिः

tasya taccetaso devaḥ stutimitthaṃ prakūrvataḥ |
āvirbabhūva bhagavān pītāmbaradharo hariḥ

ससम्भ्रमस्तमालोक्य समुत्थायाकुलाक्षरम् ।
नमोऽस्तु विष्णवेत्यतद व्याजहारासकृद द्रिज

sasambhramastamālokya samutthāyākulākṣaram |
namo'stu viṣṇavetyatada vyājahārāsakṛda drija

देव प्रपन्नार्त्तिहर प्रसादं कुरु केशव ।
अवलोकनदानेन भूयो मां पावयाच्यत

deva prapannārttihara prasādaṃ kuru keśava |
avalokanadānena bhūyo māṃ pāvayācyata

कुर्व्वतस्ते प्रसन्नोऽहं भक्तिमव्यभिचारिणीम् ।
यथाभिलषितो मत्तः प्रह्लाद व्रियतां वरः

kurvvataste prasanno'haṃ bhaktimavyabhicāriṇīm |
yathābhilaṣito mattaḥ prahlāda vriyatāṃ varaḥ

नाथ योनिसहस्त्रेषु येषु येषु व्रजाम्यहम् ।
तेषु तेष्वच्युता भक्तिरच्युतास्तु सदा त्वयि

nātha yonisahastreṣu yeṣu yeṣu vrajāmyaham |
teṣu teṣvacyutā bhaktiracyutāstu sadā tvayi

या प्रीतिरविवेकानां विषयेष्वनपायिनी ।
त्वामनुस्मरतः सा मे ह्टदयान्माऽपसर्पतु

yā prītiravivekānāṃ viṣayeṣvanapāyinī |
tvāmanusmarataḥ sā me hṭadayānmā'pasarpatu

मयि भक्तिस्तवास्त्येव भूयोऽप्येवं भविष्यति ।
वरस्तु मत्तः प्रह्लाद व्रियतां यस्तवेप्सितः

mayi bhaktistavāstyeva bhūyo'pyevaṃ bhaviṣyati |
varastu mattaḥ prahlāda vriyatāṃ yastavepsitaḥ

मयि द्र षानुबन्धोऽभूत् संस्तूतावुद्यते तव ।
मतूपितुस्तत्कृतं पापं देव तस्य प्रणश्यतु

mayi dra ṣānubandho'bhūt saṃstūtāvudyate tava |
matūpitustatkṛtaṃ pāpaṃ deva tasya praṇaśyatu

शस्त्राणि पातितान्यङ्ग क्षिप्तो यज्वाग्रिसंहतौ ।
दंशितश्चोरगैर्दृत्तं यद्रिषं मम भोजने

śastrāṇi pātitānyaṅga kṣipto yajvāgrisaṃhatau |
daṃśitaścoragairdṛttaṃ yadriṣaṃ mama bhojane

बद्ध्वा समुद्र यत् क्षिप्तो यज्वितोऽस्मि शलोच्चयाः ।
अन्यानि चाप्यसाधूनि यानि यानि कृतानि मे

baddhvā samudra yat kṣipto yajvito'smi śaloccayāḥ |
anyāni cāpyasādhūni yāni yāni kṛtāni me

त्वयि भक्तिमतो द्रेषादघं तत्सम्भवञ्च यत् ।
त्वतूप्रसादात् प्रभो सद्यस्तेन मुच्येत मेपिता

tvayi bhaktimato dreṣādaghaṃ tatsambhavañca yat |
tvatūprasādāt prabho sadyastena mucyeta mepitā

प्रह्लाद सर्व्वमेतत् ते मत्प्रसादादू भविष्यति ।
अन्यञ्च ते वरं दह्मि व्रियतामसुरात्मज

prahlāda sarvvametat te matprasādādū bhaviṣyati |
anyañca te varaṃ dahmi vriyatāmasurātmaja

कृतकृत्योऽस्मि भगवन् वरेणानेन यत् त्वयि ।
भवित्री त्वत्प्रसादेन भक्तिरव्यभिचारिणी

kṛtakṛtyo'smi bhagavan vareṇānena yat tvayi |
bhavitrī tvatprasādena bhaktiravyabhicāriṇī

धर्म्मर्थकामैः किं तस्य मुक्तिस्तस्य करो स्थिता ।
समस्तजगतां मूले यस्य भक्तिः स्थिरा त्वयि

dharmmarthakāmaiḥ kiṃ tasya muktistasya karo sthitā |
samastajagatāṃ mūle yasya bhaktiḥ sthirā tvayi

यथा ते निश्चलं चेतो मयि भक्तिसमन्वितम ।
तथा त्वं मत्प्रसादेन निव्वाणा परमाप्स्यसि

yathā te niścalaṃ ceto mayi bhaktisamanvitama |
tathā tvaṃ matprasādena nivvāṇā paramāpsyasi

इत्युक्त्वान्तर्दृ धे विष्णुस्तस्य मैत्रेय पश्यतः ।
स चापि पुनरागम्य ववन्दे चरणौ पितुः

ityuktvāntardṛ dhe viṣṇustasya maitreya paśyataḥ |
sa cāpi punarāgamya vavande caraṇau pituḥ

तं पिता मूद्ध न्युपाघ्राय परिष्वज्य च पीडिताम् ।
जीवसीत्याह वत्सेति बाष्पार्द्र नयनो द्रिज

taṃ pitā mūddha nyupāghrāya pariṣvajya ca pīḍitām |
jīvasītyāha vatseti bāṣpārdra nayano drija

प्रीतिमांस्वाभवत् तस्मिन्ननुतापी महासुरः ।
गुरुपित्रोश्वकारैवं शुश्वूषां सोऽपि धर्म्मवित्

prītimāṃsvābhavat tasminnanutāpī mahāsuraḥ |
gurupitrośvakāraivaṃ śuśvūṣāṃ so'pi dharmmavit

पितर्य्युपरतिं नीते नरसिंहस्वरूपिणा ।
विष्णुना सोऽपिदैत्यानां मैत्रयाभूत् परिस्ततः

pitaryyuparatiṃ nīte narasiṃhasvarūpiṇā |
viṣṇunā so'pidaityānāṃ maitrayābhūt paristataḥ

ततो राज्यद्यु तिं प्राप्य कर्म्मशुद्धिकरीं द्रिज ।
पुत्रपौत्रांश्व सुबहुनवाप्यैश्वय्येमेव च

tato rājyadyu tiṃ prāpya karmmaśuddhikarīṃ drija |
putrapautrāṃśva subahunavāpyaiśvayyemeva ca

क्षीणाधिकारःस यदा पुण्यपापविवर्जितः ।
तदासौ भगवदूध्यानात् परं निर्व्वणमाप्तवान

kṣīṇādhikāraḥsa yadā puṇyapāpavivarjitaḥ |
tadāsau bhagavadūdhyānāt paraṃ nirvvaṇamāptavāna

एवम्प्रभावो दैत्योऽसौ मैत्रेयासीनूमहामतिः ।
प्रह्लादो भगवदूभक्तो यं त्वं मामनुपृच्छसि

evamprabhāvo daityo'sau maitreyāsīnūmahāmatiḥ |
prahlādo bhagavadūbhakto yaṃ tvaṃ māmanupṛcchasi

यस्त्वेतच्चरितं तस्य प्रह्लादस्य महात्मनः ।
श्वृणोति त्सय पापानि सद्या गच्छन्ति संक्षयम्

yastvetaccaritaṃ tasya prahlādasya mahātmanaḥ |
śvṛṇoti tsaya pāpāni sadyā gacchanti saṃkṣayam

अहोरात्रकृतं पापं प्रह्लादचरितं नरः ।
श्वृणवन् पठंश्व मैत्रेय व्यपोहति न संशयः

ahorātrakṛtaṃ pāpaṃ prahlādacaritaṃ naraḥ |
śvṛṇavan paṭhaṃśva maitreya vyapohati na saṃśayaḥ

पौर्णामास्याममावस्यामष्टम्यामथवा पठन् ।
द्रादश्यां वा तदाप्नोति गोप्रदानफलं द्रिज

paurṇāmāsyāmamāvasyāmaṣṭamyāmathavā paṭhan |
drādaśyāṃ vā tadāpnoti gopradānaphalaṃ drija

प्रह्लादं सकलापत्सु यथा रक्षितवान् हरिः ।
तथा रक्षति यस्तस्य श्वृणोति चरितं सदा

prahlādaṃ sakalāpatsu yathā rakṣitavān hariḥ |
tathā rakṣati yastasya śvṛṇoti caritaṃ sadā