Chapter 1: Shiksha Valli: the teacher's instruction

ॐ शं नो मित्रः शं वरुणः । शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृहस्पतिः । शं नो विष्णुरुरुक्रमः ।
नमो ब्रह्मणे । नमस्ते वायो । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्म वदिष्यामि । ऋतं वदिष्यामि ।
सत्यं वदिष्यामि । तन्मामवतु । तद्वक्तारमवतु । अवतु माम् । अवतु वक्तारम् ।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
इति शिक्षावल्यां प्रथमोऽनुवाकः

oṃ śaṃ no mitraḥ śaṃ varuṇaḥ | śaṃ no bhavatvaryamā | śaṃ na indro bṛhaspatiḥ | śaṃ no viṣṇururukramaḥ |
namo brahmaṇe | namaste vāyo | tvameva pratyakṣaṃ brahmāsi | tvameva pratyakṣaṃ brahma vadiṣyāmi | ṛtaṃ vadiṣyāmi |
satyaṃ vadiṣyāmi | tanmāmavatu | tadvaktāramavatu | avatu mām | avatu vaktāram |
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ||
iti śikṣāvalyāṃ prathamo'nuvākaḥ

Om. May Mitra be gracious to us, and Varuna. May Aryaman be gracious to us. May Indra and Brihaspati be gracious to us, and Vishnu of the wide strides. Salutation to Brahman. Salutation to you, Vayu: you alone are Brahman made visible. You alone I shall call the visible Brahman. I shall speak what is right; I shall speak what is true. May That protect me, may That protect the teacher. May it protect me, may it protect the teacher. Om, peace, peace, peace.

ॐ शीक्षां व्याख्यास्यामः । वर्णः स्वरः । मात्रा बलम् । साम सन्तानः । इत्युक्तः शीक्षाध्यायः

oṃ śīkṣāṃ vyākhyāsyāmaḥ | varṇaḥ svaraḥ | mātrā balam | sāma santānaḥ | ityuktaḥ śīkṣādhyāyaḥ

Om. We shall now explain Shiksha, the science of pronunciation: the letter, the accent, the length of the sound, the force of utterance, evenness of delivery, and the joining of sounds. So the lesson on pronunciation is told.

सह नौ यशः । सह नौ ब्रह्मवर्चसम् । अथातः संहिताया उपनिषदं व्याख्यास्यामः । पञ्चस्वधिकरणेषु ।
अधिलोकमधिज्यौतिषमधिविद्यमधिप्रजमध्यात्मम् । ता महासँहिता इत्याचक्षते । अथाधिलोकम् ।
पृथिवी पूर्वरूपम् । द्यौरुत्तररूपम् । आकाशः सन्धिः

saha nau yaśaḥ | saha nau brahmavarcasam | athātaḥ saṃhitāyā upaniṣadaṃ vyākhyāsyāmaḥ | pañcasvadhikaraṇeṣu |
adhilokamadhijyautiṣamadhividyamadhiprajamadhyātmam | tā mahāsam̐hitā ityācakṣate | athādhilokam |
pṛthivī pūrvarūpam | dyauruttararūpam | ākāśaḥ sandhiḥ

May glory come to us both, teacher and pupil, and the light of sacred learning to us both. Now we shall explain the inner meaning of samhita, the joining, under five heads: the worlds, the lights, knowledge, offspring and the self. These are called the great joinings. First, regarding the worlds: the earth is the first form, heaven the latter form, and space is their meeting point.

वायुः सन्धानम् । इत्यधिलोकम् । अथाधिजौतिषम् । अग्निः पूर्वरूपम् । आदित्य उत्तररूपम् ।
आपः सन्धिः । वैद्युतः सन्धानम् । इत्यधिज्यौतिषम् । अथाधिविद्यम् । आचार्यः पूर्वरूपम्

vāyuḥ sandhānam | ityadhilokam | athādhijautiṣam | agniḥ pūrvarūpam | āditya uttararūpam |
āpaḥ sandhiḥ | vaidyutaḥ sandhānam | ityadhijyautiṣam | athādhividyam | ācāryaḥ pūrvarūpam

Air is what joins them. So much for the worlds. Next, regarding the lights: fire is the first form, the sun the latter form, the waters their meeting point, and lightning what joins them. So much for the lights. Next, regarding knowledge: the teacher is the first form.

अन्तेवास्युत्तररूपम् । विद्या सन्धिः । प्रवचनँसन्धानम् । इत्यधिविद्यम् । अथाधिप्रजम् । माता पूर्वरूपम् ।
पितोत्तररूपम् । प्रजा सन्धिः । प्रजननँसन्धानम् । इत्यधिप्रजलम्

antevāsyuttararūpam | vidyā sandhiḥ | pravacanam̐sandhānam | ityadhividyam | athādhiprajam | mātā pūrvarūpam |
pitottararūpam | prajā sandhiḥ | prajananam̐sandhānam | ityadhiprajalam

The pupil is the latter form, knowledge the meeting point, and teaching what joins them. So much for knowledge. Next, regarding offspring: the mother is the first form, the father the latter form, the child the meeting point, and begetting what joins them. So much for offspring.

अथाध्यात्मम् । अधरा हनुः पूर्वरूपम् । उत्तरा हनुरुत्तररूपम् । वाक्सन्धिः । जिह्वा सन्धानम् ।
इत्यध्यात्मम् । इतीमा महासँहिताः । य एवमेता महासँहिता व्याख्याता वेद । सन्धीयते प्रजया पशुभिः ब्रह्मवर्चसेनान्नाद्येन सुवर्गेण लोकेन

athādhyātmam | adharā hanuḥ pūrvarūpam | uttarā hanuruttararūpam | vāksandhiḥ | jihvā sandhānam |
ityadhyātmam | itīmā mahāsam̐hitāḥ | ya evametā mahāsam̐hitā vyākhyātā veda | sandhīyate prajayā paśubhiḥ brahmavarcasenānnādyena suvargeṇa lokena

Next, regarding the self: the lower jaw is the first form, the upper jaw the latter form, speech the meeting point, and the tongue what joins them. So much for the self. These are the great joinings. Whoever knows these great joinings as explained is joined with offspring, with cattle, with the light of sacred learning, with food to eat and with the heavenly world.

यश्छन्दसामृषभो विश्वरूपः । छन्दोभ्योऽध्यमृतात्संबभूव । स मेन्द्रो मेधया स्पृणोतु । अमृतस्य देव धारणो भूयासम् ।
शरीरं मे विचर्षणम् । जिह्वा मे मधुमत्तमा । कर्णाभ्यां भूरि विश्रुवम् । ब्रह्मणः कोशोऽसि मेधया पिहितः । श्रुतं मे गोपाय

yaśchandasāmṛṣabho viśvarūpaḥ | chandobhyo'dhyamṛtātsaṃbabhūva | sa mendro medhayā spṛṇotu | amṛtasya deva dhāraṇo bhūyāsam |
śarīraṃ me vicarṣaṇam | jihvā me madhumattamā | karṇābhyāṃ bhūri viśruvam | brahmaṇaḥ kośo'si medhayā pihitaḥ | śrutaṃ me gopāya

He who is the foremost of the Vedic metres, who takes every form, who arose from the immortal metres: may that Indra, Om, strengthen me with wisdom. O Deva, may I hold the immortal. May my body be fit and active, my tongue most sweet, and may I hear much with my ears. You are the sheath of Brahman, covered over by intellect. Guard what I have learned.

आवहन्ती वितन्वाना कुर्वाणाऽचीरमात्मनः । वासाँसि मम गावश्च । अन्नपाने च सर्वदा । ततो मे श्रियमावह ।
लोमशां पशुभिः सह स्वाहा । आमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा । विमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा । प्रमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा ।
दमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा । शमायन्तु ब्रह्मचारिणः स्वाहा

āvahantī vitanvānā kurvāṇā'cīramātmanaḥ | vāsām̐si mama gāvaśca | annapāne ca sarvadā | tato me śriyamāvaha |
lomaśāṃ paśubhiḥ saha svāhā | āmāyantu brahmacāriṇaḥ svāhā | vimāyantu brahmacāriṇaḥ svāhā | pramāyantu brahmacāriṇaḥ svāhā |
damāyantu brahmacāriṇaḥ svāhā | śamāyantu brahmacāriṇaḥ svāhā

Then bring me prosperity, the goddess who brings, spreads and quickly makes for me clothes and cattle, food and drink at all times; bring her with wool-bearing beasts. Svaha. May students of the Veda come to me from every side. Svaha. May they come in many ways. Svaha. May they come well prepared. Svaha. May they be self-controlled. Svaha. May they be at peace. Svaha.

यशो जनेऽसानि स्वाहा । श्रेयान् वस्यसोऽसानि स्वाहा । तं त्वा भग प्रविशानि स्वाहा । स मा भग प्रविश स्वाहा ।
तस्मिन् सहस्रशाखे । निभगाहं त्वयि मृजे स्वाहा । यथाऽऽपः प्रवतायन्ति यथा मासा अहर्जरम् ।
एवं मां ब्रह्मचारिणः धातरायन्तु सर्वतः स्वाहा । प्रतिवेशोऽसि प्र मा भाहि प्र मा पद्यस्व

yaśo jane'sāni svāhā | śreyān vasyaso'sāni svāhā | taṃ tvā bhaga praviśāni svāhā | sa mā bhaga praviśa svāhā |
tasmin sahasraśākhe | nibhagāhaṃ tvayi mṛje svāhā | yathā''paḥ pravatāyanti yathā māsā aharjaram |
evaṃ māṃ brahmacāriṇaḥ dhātarāyantu sarvataḥ svāhā | prativeśo'si pra mā bhāhi pra mā padyasva

May I be renowned among men. Svaha. May I be better than the wealthy. Svaha. Into you, O Lord, may I enter. Svaha. Into me, O Lord, may you enter. Svaha. In you of a thousand branches I cleanse myself. Svaha. As waters run downward, as months pass into the year, so may students come to me, O Creator, from all sides. Svaha. You are a resting place: shine upon me, come to me fully.

भूर्भुवः सुवरिति वा एतास्तिस्रो व्याहृतयः । तासामुह स्मैतां चतुर्थीं माहाचमस्यः प्रवेदयते । मह इति ।
तद् ब्रह्म । स आत्मा । अङ्गान्यन्या देवताः । भूरिति वा अयं लोकः । भुव इत्यन्तरिक्षम् । सुवरित्यसौ लोकः

bhūrbhuvaḥ suvariti vā etāstisro vyāhṛtayaḥ | tāsāmuha smaitāṃ caturthīṃ māhācamasyaḥ pravedayate | maha iti |
tad brahma | sa ātmā | aṅgānyanyā devatāḥ | bhūriti vā ayaṃ lokaḥ | bhuva ityantarikṣam | suvarityasau lokaḥ

Bhuh, Bhuvah and Suvah are the three sacred utterances. Mahachamasya made known a fourth, Mahah. That is Brahman, that is the Self; the other devatas are its limbs. Bhuh is this world, Bhuvah the middle region, Suvah the world beyond.

मह इत्यादित्यः । आदित्येन वाव सर्वे लोका महीयन्ते । भूरिति वा अग्निः । भुव इति वायुः । सुवरित्यादित्यः ।
मह इति चन्द्रमाः । चन्द्रमसा वाव सर्वाणि ज्योतीँषि महीयन्ते । भूरिति वा ऋचः । भुव इति सामानि । सुवरिति यजूँषि

maha ityādityaḥ | ādityena vāva sarve lokā mahīyante | bhūriti vā agniḥ | bhuva iti vāyuḥ | suvarityādityaḥ |
maha iti candramāḥ | candramasā vāva sarvāṇi jyotīm̐ṣi mahīyante | bhūriti vā ṛcaḥ | bhuva iti sāmāni | suvariti yajūm̐ṣi

Mahah is the sun, for by the sun all the worlds are made great. Bhuh is fire, Bhuvah is air, Suvah is the sun, and Mahah is the moon, for by the moon all the lights are made great. Bhuh is the Rig verses, Bhuvah the Sama chants, Suvah the Yajus formulas.

मह इति ब्रह्म । ब्रह्मणा वाव सर्वे वेदा महीयन्ते । भूरिति वै प्राणः । भुव इत्यपानः । सुवरिति व्यानः । मह इत्यन्नम् ।
अन्नेन वाव सर्वे प्राणा महीयन्ते । ता वा एताश्चतस्रश्चतुर्धा । चतस्रश्चतस्रो व्याहृतयः । ता यो वेद । स वेद ब्रह्म ।
सर्वेऽस्मै देवा बलिमावहन्ति

maha iti brahma | brahmaṇā vāva sarve vedā mahīyante | bhūriti vai prāṇaḥ | bhuva ityapānaḥ | suvariti vyānaḥ | maha ityannam |
annena vāva sarve prāṇā mahīyante | tā vā etāścatasraścaturdhā | catasraścatasro vyāhṛtayaḥ | tā yo veda | sa veda brahma |
sarve'smai devā balimāvahanti

Mahah is Brahman, for by Brahman all the Vedas are made great. Bhuh is the in-breath prana, Bhuvah the out-breath apana, Suvah the diffused breath vyana, and Mahah is food, for by food all the breaths are made great. So these four are each fourfold: four times four utterances. Whoever knows them knows Brahman, and all the devas bring him offerings.

स य एषोऽन्तरहृदय आकाशः । तस्मिन्नयं पुरुषो मनोमयः । अमृतो हिरण्मयः । अन्तरेण तालुके ।
य एष स्तन इवावलम्बते | सेन्द्रयोनिः । यत्रासौ केशान्तो विवर्तते । व्यपोह्य शीर्षकपाले | भूरित्यग्नौ प्रतितिष्ठति ।
भुव इति वायौ

sa ya eṣo'ntarahṛdaya ākāśaḥ | tasminnayaṃ puruṣo manomayaḥ | amṛto hiraṇmayaḥ | antareṇa tāluke |
ya eṣa stana ivāvalambate | sendrayoniḥ | yatrāsau keśānto vivartate | vyapohya śīrṣakapāle | bhūrityagnau pratitiṣṭhati |
bhuva iti vāyau

In the space within the heart dwells this Purusha, made of mind, immortal and golden. Between the two palates hangs something like a nipple: that is the birthplace of Indra, the gateway of the Self. Where the roots of the hair part at the crown, it passes through the skull. Saying Bhuh, the knower rests in fire; saying Bhuvah, in air.

सुवरित्यादित्ये । मह इति ब्रह्मणि । आप्नोति स्वाराज्यम् । आप्नोति मनसस्पतिम् । वाक्पतिश्चक्षुष्पतिः ।
श्रोत्रपतिर्विज्ञानपतिः । एतत्ततो भवति । आकाशशरीरं ब्रह्म । सत्यात्म प्राणारामं मन आनन्दम् । शान्तिसमृद्धममृतम् ।
इति प्राचीनयोग्योपास्स्व

suvarityāditye | maha iti brahmaṇi | āpnoti svārājyam | āpnoti manasaspatim | vākpatiścakṣuṣpatiḥ |
śrotrapatirvijñānapatiḥ | etattato bhavati | ākāśaśarīraṃ brahma | satyātma prāṇārāmaṃ mana ānandam | śāntisamṛddhamamṛtam |
iti prācīnayogyopāssva

Saying Suvah, he rests in the sun; saying Mahah, in Brahman. He gains self-rule; he reaches the lord of the mind. He becomes lord of speech, of sight, of hearing and of understanding. Then he becomes this: Brahman whose body is space, whose self is truth, whose delight is life, whose mind is bliss, full of peace, immortal. So worship, O Prachinayogya.

पृथिव्यन्तरिक्षं द्यौर्दिशोऽवान्तरदिशाः । अग्निर्वायुरादित्यश्चन्द्रमा नक्षत्राणि । आप ओषधयो वनस्पतय आकाश आत्मा ।
इत्यधिभूतम् । अथाध्यात्मम् । प्राणो व्यानोऽपान उदानः समानः । चक्षुः श्रोत्रं मनो वाक् त्वक् । चर्म माँसँस्नावास्थिमज्जा ।
एतदधि विधाय ऋषिरवोचत् । पाङ्क्तं वा इदँ सर्वम् । पाङ्क्तेनैव पाङ्क्तँ स्पृणोतीति

pṛthivyantarikṣaṃ dyaurdiśo'vāntaradiśāḥ | agnirvāyurādityaścandramā nakṣatrāṇi | āpa oṣadhayo vanaspataya ākāśa ātmā |
ityadhibhūtam | athādhyātmam | prāṇo vyāno'pāna udānaḥ samānaḥ | cakṣuḥ śrotraṃ mano vāk tvak | carma mām̐sam̐snāvāsthimajjā |
etadadhi vidhāya ṛṣiravocat | pāṅktaṃ vā idam̐ sarvam | pāṅktenaiva pāṅktam̐ spṛṇotīti

Earth, sky, heaven, the quarters and the intermediate quarters; fire, air, sun, moon and stars; waters, plants, trees, space and the body: so much for the elements. Now regarding the person: prana, vyana, apana, udana and samana; eye, ear, mind, speech and touch; skin, flesh, sinew, bone and marrow. Having set these out, the rishi said: all this is fivefold. By the fivefold one fills the fivefold.

ओमिति ब्रह्म । ओमितीदँसर्वम् । ओमित्येतदनुकृतिर्हस्म वा अप्यो श्रावयेत्याश्रावयन्ति । ओमिति सामानि गायन्ति ।
ओँशोमिति शस्त्राणि शँसन्ति । ओमित्यध्वर्युः प्रतिगरं प्रतिगृणाति । ओमिति ब्रह्मा प्रसौति । ओमित्यग्निहोत्रमनुजानाति ।
ओमिति ब्राह्मणः प्रवक्ष्यन्नाह ब्रह्मोपाप्नवानीति ब्रह्मैवोपाप्नोति

omiti brahma | omitīdam̐sarvam | omityetadanukṛtirhasma vā apyo śrāvayetyāśrāvayanti | omiti sāmāni gāyanti |
om̐śomiti śastrāṇi śam̐santi | omityadhvaryuḥ pratigaraṃ pratigṛṇāti | omiti brahmā prasauti | omityagnihotramanujānāti |
omiti brāhmaṇaḥ pravakṣyannāha brahmopāpnavānīti brahmaivopāpnoti

Om is Brahman. Om is all this. Om signals assent: when they say 'recite', the reply is Om. With Om they sing the Saman chants; with Om Shom they recite the hymns of praise. With Om the Adhvaryu priest gives his response, with Om the Brahma priest gives his consent, with Om one permits the Agnihotra. A Brahmana about to recite the Veda says Om, wishing to attain Brahman, and he attains Brahman.

ऋतं च स्वाध्यायप्रवचने च । सत्यं च स्वाध्यायप्रवचने च । तपश्च स्वाध्यायप्रवचने च । दमश्च स्वाध्यायप्रवचने च ।
शमश्च स्वाध्यायप्रवचने च । अग्नयश्च स्वाध्यायप्रवचने च । अग्निहोत्रं च स्वाध्यायप्रवचने च । अतिथयश्च स्वाध्यायप्रवचने च ।
मानुषं च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजा च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजनश्च स्वाध्यायप्रवचने च । प्रजातिश्च स्वाध्यायप्रवचने च ।
सत्यमिति सत्यवचा राथीतरः । तप इति तपोनित्यः पौरुशिष्टिः । स्वाध्यायप्रवचने एवेति नाको मौद्गल्यः । तद्धि तपस्तद्धि तपः

ṛtaṃ ca svādhyāyapravacane ca | satyaṃ ca svādhyāyapravacane ca | tapaśca svādhyāyapravacane ca | damaśca svādhyāyapravacane ca |
śamaśca svādhyāyapravacane ca | agnayaśca svādhyāyapravacane ca | agnihotraṃ ca svādhyāyapravacane ca | atithayaśca svādhyāyapravacane ca |
mānuṣaṃ ca svādhyāyapravacane ca | prajā ca svādhyāyapravacane ca | prajanaśca svādhyāyapravacane ca | prajātiśca svādhyāyapravacane ca |
satyamiti satyavacā rāthītaraḥ | tapa iti taponityaḥ pauruśiṣṭiḥ | svādhyāyapravacane eveti nāko maudgalyaḥ | taddhi tapastaddhi tapaḥ

Right conduct, together with study and teaching of the Veda. Truth, with study and teaching. Austerity, self-restraint, calm, the sacred fires, the Agnihotra, guests, duties to men, children, begetting and grandchildren, each with study and teaching. Satyavachas Rathitara says truth alone matters; Taponitya Paurushishti says austerity; Naka Maudgalya says study and teaching alone, for that is austerity, that is austerity.

अहं वृक्षस्य रेरिवा कीर्तिः पृष्ठं गिरेरिव । ऊर्ध्वपवित्रो वाजिनीवस्वमृतमस्मि । द्रविणँसवर्चसम् । सुमेधा अमृतोक्षितः । इति त्रिशङ्कोर्वेदानुवचनम्

ahaṃ vṛkṣasya rerivā kīrtiḥ pṛṣṭhaṃ gireriva | ūrdhvapavitro vājinīvasvamṛtamasmi | draviṇam̐savarcasam | sumedhā amṛtokṣitaḥ | iti triśaṅkorvedānuvacanam

I am the mover of the tree of the world. My fame is high as a mountain peak. I am pure on high, like the immortal in the sun, a shining treasure. I am wise, immortal, imperishable. So spoke the rishi Trishanku on attaining knowledge of the Veda.

वेदमनूच्याचार्योऽन्तेवासिनमनुशास्ति । सत्यं वद । धर्मं चर । स्वाध्यायान्मा प्रमदः । आचार्याय प्रियं धनमाहृत्य प्रजातन्तुं मा व्यवच्छेत्सीः ।
सत्यान्न प्रमदितव्यम् । धर्मान्न प्रमदितव्यम् । कुशलान्न प्रमदितव्यम् । भूत्यै न प्रमदितव्यम् । स्वाध्यायप्रवचनाभ्यां न प्रमदितव्यम् ।
देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम्

vedamanūcyācāryo'ntevāsinamanuśāsti | satyaṃ vada | dharmaṃ cara | svādhyāyānmā pramadaḥ | ācāryāya priyaṃ dhanamāhṛtya prajātantuṃ mā vyavacchetsīḥ |
satyānna pramaditavyam | dharmānna pramaditavyam | kuśalānna pramaditavyam | bhūtyai na pramaditavyam | svādhyāyapravacanābhyāṃ na pramaditavyam |
devapitṛkāryābhyāṃ na pramaditavyam

Having taught the Veda, the teacher instructs the pupil: Speak the truth. Follow dharma. Do not neglect your daily study. After bringing your teacher the gift he values, do not cut the line of your family. Do not swerve from truth, nor from dharma, nor from what is good for you, nor from what brings prosperity. Do not neglect study and teaching, nor your duties to the devas and the ancestors.

मातृदेवो भव । पितृदेवो भव । आचार्यदेवो भव । अतिथिदेवो भव । यान्यनवद्यानि कर्माणि तानि सेवितव्यानि । नो इतराणि ।
यान्यस्माकꣳ सुचरितानि तानि त्वयोपास्यानि । नो इतराणि

mātṛdevo bhava | pitṛdevo bhava | ācāryadevo bhava | atithidevo bhava | yānyanavadyāni karmāṇi tāni sevitavyāni | no itarāṇi |
yānyasmākam̐ sucaritāni tāni tvayopāsyāni | no itarāṇi

Let your mother be a deva to you. Let your father be a deva to you. Let your teacher be a deva to you. Let your guest be a deva to you. Do the deeds that are blameless, not others. Follow those of our ways that are good, not others.

ये के चास्मच्छ्रेयाँसो ब्राह्मणाः तेषां त्वयाऽऽसनेन प्रश्वसितव्यम् । श्रद्धया देयम् । अश्रद्धयाऽदेयम् । श्रिया देयम् । ह्रिया देयम् ।
भिया देयम् । संविदा देयम् । अथ यदि ते कर्मविचिकित्सा वा वृत्तविचिकित्सा वा स्यात्

ye ke cāsmacchreyām̐so brāhmaṇāḥ teṣāṃ tvayā''sanena praśvasitavyam | śraddhayā deyam | aśraddhayā'deyam | śriyā deyam | hriyā deyam |
bhiyā deyam | saṃvidā deyam | atha yadi te karmavicikitsā vā vṛttavicikitsā vā syāt

When Brahmanas greater than us come, refresh them with a seat. Give with faith; never give without faith. Give generously, give with modesty, give with awe, give with understanding. And if you are ever in doubt about a deed or about conduct,

ये यत्र ब्राह्मणाः संमर्शिनः । युक्ता आयुक्ताः । अलूक्षा धर्मकामाः स्युः । यथा ते तत्र वर्तेरन् । तथा वर्तेथाः । अथाभ्याख्यातेषु ।
ये तत्र ब्राह्मणाः संमर्शिनः । युक्ता आयुक्ताः । अलूक्षा धर्मकायाः स्युः । यथा ते तेषु वर्तेरन् । तथा तेषु वर्तेथाः । एष आदेशः ।
एष उपदेशः । एषा वेदोपनिषत् । एतदनुशासनम् । एवमुपासितव्यम् । एवमु चैतदुपास्यम्

ye yatra brāhmaṇāḥ saṃmarśinaḥ | yuktā āyuktāḥ | alūkṣā dharmakāmāḥ syuḥ | yathā te tatra varteran | tathā vartethāḥ | athābhyākhyāteṣu |
ye tatra brāhmaṇāḥ saṃmarśinaḥ | yuktā āyuktāḥ | alūkṣā dharmakāyāḥ syuḥ | yathā te teṣu varteran | tathā teṣu vartethāḥ | eṣa ādeśaḥ |
eṣa upadeśaḥ | eṣā vedopaniṣat | etadanuśāsanam | evamupāsitavyam | evamu caitadupāsyam

then act as Brahmanas there would act who judge well, devoted, not led by others, gentle and lovers of dharma. And towards people accused of wrong, behave as such Brahmanas would behave. This is the command. This is the teaching. This is the secret of the Veda. This is the instruction. So should you live; so indeed should this be followed.

शं नो मित्रः शं वरुणः । शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृहस्पतिः । शं नो विष्णुरुरुक्रमः ।
नमो ब्रह्मणे । नमस्ते वायो । त्वमेव प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वामेव प्रत्यक्षं ब्रह्मावादिषम् । ऋतमवादिषम् । सत्यमवादिषम् ।
तन्मामावीत् । तद्वक्तारमावीत् । आवीन्माम् । आवीद्वक्तारम् ।
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः

śaṃ no mitraḥ śaṃ varuṇaḥ | śaṃ no bhavatvaryamā | śaṃ na indro bṛhaspatiḥ | śaṃ no viṣṇururukramaḥ |
namo brahmaṇe | namaste vāyo | tvameva pratyakṣaṃ brahmāsi | tvāmeva pratyakṣaṃ brahmāvādiṣam | ṛtamavādiṣam | satyamavādiṣam |
tanmāmāvīt | tadvaktāramāvīt | āvīnmām | āvīdvaktāram |
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ

May Mitra be gracious to us, and Varuna. May Aryaman be gracious to us. May Indra and Brihaspati be gracious to us, and Vishnu of the wide strides. Salutation to Brahman. Salutation to you, Vayu: you alone are Brahman made visible. You alone I have called the visible Brahman. I have spoken what is right; I have spoken what is true. That has protected me, That has protected the teacher. Om, peace, peace, peace.