Chapter 6: Lesser sins and the road to Yama

द्विजद्रव्यापहरणमपि दायव्यतिक्रमः ।
अतिमानोऽतिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता

dvijadravyāpaharaṇamapi dāyavyatikramaḥ |
atimāno'tikopaśca dāṃbhikatvaṃ kṛtaghnatā

अत्यंतविषयासक्तिः कार्पण्यं साधुमत्सरः ।
परदाराभिगमनं साधुकन्यासुदूषणम्

atyaṃtaviṣayāsaktiḥ kārpaṇyaṃ sādhumatsaraḥ |
paradārābhigamanaṃ sādhukanyāsudūṣaṇam

परिवित्तिः परिवेत्ता च यया च परिविद्यते ।
तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्

parivittiḥ parivettā ca yayā ca parividyate |
tayordānaṃ ca kanyāyāstayoreva ca yājanam

शिवाश्रमतरूणां च पुष्पारामविनाशनम् ।
यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि

śivāśramatarūṇāṃ ca puṣpārāmavināśanam |
yaḥ pīḍāmāśramasthānāmācaredalpikāmapi

सभृत्यपरिवारस्य पशुधान्यधनस्य च ।
कुप्यधान्यपशुस्तेयमपां व्यापावनं तथा

sabhṛtyaparivārasya paśudhānyadhanasya ca |
kupyadhānyapaśusteyamapāṃ vyāpāvanaṃ tathā

यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयम् ।
तीर्थयात्रोपवासानां व्रतोपनयकर्म्मिणाम्

yajñārāmataḍāgānāṃ dārāpatyasya vikrayam |
tīrthayātropavāsānāṃ vratopanayakarmmiṇām

स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभिरप्यन्तनिर्जिताः ।
अरक्षणं च नारीणां मायया स्त्रीनिषेवणम्

strīdhanānyupajīvaṃti strībhirapyantanirjitāḥ |
arakṣaṇaṃ ca nārīṇāṃ māyayā strīniṣevaṇam

कालागताप्रदानं च धान्यवृद्ध्युपसेवनम् ।
निंदिताच्च धनादानं पण्यानां कूट जीवनम्

kālāgatāpradānaṃ ca dhānyavṛddhyupasevanam |
niṃditācca dhanādānaṃ paṇyānāṃ kūṭa jīvanam

विषमारण्यपत्राणां सततं वृषवाहनम् ।
उच्चाटनाभिचारं च धान्यादानं भिषक्क्रिया

viṣamāraṇyapatrāṇāṃ satataṃ vṛṣavāhanam |
uccāṭanābhicāraṃ ca dhānyādānaṃ bhiṣakkriyā

जिह्वाकामोपभोगार्थं यस्यारंभः सुकर्मसु ।
मूलेनख्यापको नित्यं वेदज्ञानादिकं च यत्

jihvākāmopabhogārthaṃ yasyāraṃbhaḥ sukarmasu |
mūlenakhyāpako nityaṃ vedajñānādikaṃ ca yat

ब्राह्म्यादिव्रतसंत्यागश्चान्याचारनिषेवणम् ।
असच्छास्त्राधिगमनं शुष्कतर्कावलम्बनम्

brāhmyādivratasaṃtyāgaścānyācāraniṣevaṇam |
asacchāstrādhigamanaṃ śuṣkatarkāvalambanam

देवाग्निगुरुसाधूनां निन्दया ब्राह्मणस्य च ।
प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा राज्ञां मण्डलिनामपि

devāgnigurusādhūnāṃ nindayā brāhmaṇasya ca |
pratyakṣaṃ vā parokṣaṃ vā rājñāṃ maṇḍalināmapi

उत्सन्नपितृदेवेज्या स्वकर्म्मत्यागिनश्च ये ।
दुःशीला नास्तिकाः पापास्सदा वाऽसत्यवादिनः

utsannapitṛdevejyā svakarmmatyāginaśca ye |
duḥśīlā nāstikāḥ pāpāssadā vā'satyavādinaḥ

पर्वकाले दिवा वाप्सु वियोनौ पशुयोनिषु ।
रजस्वलाया योनौ च मैथुनं यः समाचरेत्

parvakāle divā vāpsu viyonau paśuyoniṣu |
rajasvalāyā yonau ca maithunaṃ yaḥ samācaret

स्त्रीपुत्रमित्रसंप्राप्तावाशाच्छेदकराश्च ये ।
जनस्याप्रिय वक्तारः क्रूरा समयवेदिनः

strīputramitrasaṃprāptāvāśācchedakarāśca ye |
janasyāpriya vaktāraḥ krūrā samayavedinaḥ

भेत्ता तडागकूपानां संक्रयाणां रसस्य च ।
एकपंक्तिस्थितानां च पाकभेदं करोति यः

bhettā taḍāgakūpānāṃ saṃkrayāṇāṃ rasasya ca |
ekapaṃktisthitānāṃ ca pākabhedaṃ karoti yaḥ

इत्येतैः स्त्रीनराः पापैरुपपातकिनः स्मृताः ।
युक्ता एभिस्तथान्येऽपि शृणु तांस्तु ब्रवीमि ते

ityetaiḥ strīnarāḥ pāpairupapātakinaḥ smṛtāḥ |
yuktā ebhistathānye'pi śṛṇu tāṃstu bravīmi te

ये गोब्राह्मणकन्यानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् ।
विनाशयंति कार्य्याणि ते नरा नारकाः स्मृताः

ye gobrāhmaṇakanyānāṃ svāmimitratapasvinām |
vināśayaṃti kāryyāṇi te narā nārakāḥ smṛtāḥ

परस्त्रियाभितप्यंते ये परद्रव्यसूचकाः ।
परद्रव्यहरा नित्यं तौलमिथ्यानुसारकाः

parastriyābhitapyaṃte ye paradravyasūcakāḥ |
paradravyaharā nityaṃ taulamithyānusārakāḥ

द्विजदुःखकरा ये च प्रहारं चोद्धरंति ये ।
सेवन्ते तु द्विजाश्शूद्रां सुरां बध्नंति कामतः

dvijaduḥkhakarā ye ca prahāraṃ coddharaṃti ye |
sevante tu dvijāśśūdrāṃ surāṃ badhnaṃti kāmataḥ

ये पापनिरताः क्रूराः येऽपि हिंसाप्रिया नराः ।
वृत्त्यर्थं येऽपि कुर्वंति दानयज्ञादिकाः क्रियाः

ye pāpaniratāḥ krūrāḥ ye'pi hiṃsāpriyā narāḥ |
vṛttyarthaṃ ye'pi kurvaṃti dānayajñādikāḥ kriyāḥ

गोष्ठाग्निजलरथ्यासु तरुच्छाया नगेषु च ।
त्यजंति ये पुरीषाद्यानारामायतनेषु च

goṣṭhāgnijalarathyāsu tarucchāyā nageṣu ca |
tyajaṃti ye purīṣādyānārāmāyataneṣu ca

लज्जाश्रमप्रासादेषु मयपानरताश्च ये ।
कृतकेलिभुजंगाश्च रन्ध्रान्वेषणतत्पराः

lajjāśramaprāsādeṣu mayapānaratāśca ye |
kṛtakelibhujaṃgāśca randhrānveṣaṇatatparāḥ

वंशेष्टका शिलाकाष्ठैः शृङ्गैश्शंकुभिरेव च ।
ये मार्गमनुरुंधंति परसीमां हरंति ये

vaṃśeṣṭakā śilākāṣṭhaiḥ śṛṅgaiśśaṃkubhireva ca |
ye mārgamanuruṃdhaṃti parasīmāṃ haraṃti ye

कूटशासनकर्तारः कूटकर्मक्रियारताः ।
कूटपाकान्नवस्त्राणां कूटसंव्यवहारिणः

kūṭaśāsanakartāraḥ kūṭakarmakriyāratāḥ |
kūṭapākānnavastrāṇāṃ kūṭasaṃvyavahāriṇaḥ

धनुषः शस्त्रशल्यानां कर्ता यः क्रयविक्रयी ।
निर्द्दयोऽतीवभृत्येषु पशूनां दमनश्च यः

dhanuṣaḥ śastraśalyānāṃ kartā yaḥ krayavikrayī |
nirddayo'tīvabhṛtyeṣu paśūnāṃ damanaśca yaḥ

मिथ्या प्रवदतो वाच आकर्णयति यश्शनैः ।
स्वामिमित्रगुरुद्रोही मायावी चपलश्शठः

mithyā pravadato vāca ākarṇayati yaśśanaiḥ |
svāmimitragurudrohī māyāvī capalaśśaṭhaḥ

ये भार्य्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् ।
भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नंति बुभुक्षितान्

ye bhāryyāputramitrāṇi bālavṛddhakṛśāturān |
bhṛtyānatithibaṃdhūṃśca tyaktvāśnaṃti bubhukṣitān

यः स्वयं मिष्टमश्नाति विप्रेभ्यो न प्रयच्छति ।
वृथापाकस्स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः

yaḥ svayaṃ miṣṭamaśnāti viprebhyo na prayacchati |
vṛthāpākassa vijñeyo brahmavādiṣu garhitaḥ

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेन्द्रियाः ।
प्रव्रज्यावासिता ये च हरस्यास्यप्रभेदकाः

niyamānsvayamādāya ye tyajaṃtyajitendriyāḥ |
pravrajyāvāsitā ye ca harasyāsyaprabhedakāḥ

ये ताडयंति गां क्रूरा दमयंते मुहुर्मुहुः ।
दुर्बलान्ये न पुष्णंति सततं ये त्यजंति च

ye tāḍayaṃti gāṃ krūrā damayaṃte muhurmuhuḥ |
durbalānye na puṣṇaṃti satataṃ ye tyajaṃti ca

पीडयंत्यतिभारेणाऽसहंतं वाहयंति च ।
योजयन्नकृताहारान्न विमुंचंति संयतान्

pīḍayaṃtyatibhāreṇā'sahaṃtaṃ vāhayaṃti ca |
yojayannakṛtāhārānna vimuṃcaṃti saṃyatān

ये भारक्षतरोगार्तान्गोवृषांश्च क्षुधातुरान् ।
न पालयंति यत्नेन गोघ्नास्ते नारकास्स्मृताः

ye bhārakṣatarogārtāngovṛṣāṃśca kṣudhāturān |
na pālayaṃti yatnena goghnāste nārakāssmṛtāḥ

वृषाणां वृषणान्ये च पापिष्ठा गालयंति च ।
वाहयंति च गां वंध्यां महानारकिनो नराः

vṛṣāṇāṃ vṛṣaṇānye ca pāpiṣṭhā gālayaṃti ca |
vāhayaṃti ca gāṃ vaṃdhyāṃ mahānārakino narāḥ

आशया समनुप्राप्तान्क्षुत्तृष्णाश्रमकर्शितान् ।
अतिथींश्च तथानाथान्स्वतन्त्रा गृहमागतान्

āśayā samanuprāptānkṣuttṛṣṇāśramakarśitān |
atithīṃśca tathānāthānsvatantrā gṛhamāgatān

अन्नाभिलाषान्दीनान्वा बालवृद्धकृशातुरान् ।
नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम्

annābhilāṣāndīnānvā bālavṛddhakṛśāturān |
nānukaṃpaṃti ye mūḍhāste yāṃti narakārṇavam

गृहेष्वर्था निवर्तन्ते स्मशानादपि बांधवाः ।
सुकृतं दुष्कृतं चैव गच्छंतमनुगच्छति

gṛheṣvarthā nivartante smaśānādapi bāṃdhavāḥ |
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ caiva gacchaṃtamanugacchati

अजाविको माहिषिकस्सामुद्रो वृषलीपतिः ।
शूद्रवत्क्षत्रवृत्तिश्च नारकी स्याद् द्विजाधमः

ajāviko māhiṣikassāmudro vṛṣalīpatiḥ |
śūdravatkṣatravṛttiśca nārakī syād dvijādhamaḥ

शिल्पिनः कारवो वैद्या हेमकारा नृपध्वजाः ।
भृतका कूटसंयुक्ताः सर्वे ते नारकाः स्मृताः

śilpinaḥ kāravo vaidyā hemakārā nṛpadhvajāḥ |
bhṛtakā kūṭasaṃyuktāḥ sarve te nārakāḥ smṛtāḥ

यश्चोचितमतिक्रम्य स्वेच्छयै वाहरेत्करम् ।
नरके पच्यते सोऽपि योपि दण्डरुचिर्नरः

yaścocitamatikramya svecchayai vāharetkaram |
narake pacyate so'pi yopi daṇḍarucirnaraḥ

उत्कोचकै रुचिक्रीतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते ।
यस्य राज्ञः प्रजा राष्ट्रे पच्यते नरकेषु सः

utkocakai rucikrītaistaskaraiśca prapīḍyate |
yasya rājñaḥ prajā rāṣṭre pacyate narakeṣu saḥ

ये द्विजाः परिगृह्णंति नृपस्यान्यायवर्तिनः ।
ते प्रयांति तु घोरेषु नरकेषु न संशयः

ye dvijāḥ parigṛhṇaṃti nṛpasyānyāyavartinaḥ |
te prayāṃti tu ghoreṣu narakeṣu na saṃśayaḥ

अन्यायात्समुपादाय द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति ।
प्रजाभ्यः पच्यते सोऽपि नरकेषु नृपो यथा

anyāyātsamupādāya dvijebhyo yaḥ prayacchati |
prajābhyaḥ pacyate so'pi narakeṣu nṛpo yathā

पारदारिकचौराणां चंडानां विद्यते त्वघम् ।
परदाररतस्यापि राज्ञो भवति नित्यशः

pāradārikacaurāṇāṃ caṃḍānāṃ vidyate tvagham |
paradāraratasyāpi rājño bhavati nityaśaḥ

अचौरं चौरवत्पश्येच्चौरं वाचौररूपिणम् ।
अविचार्य नृपस्तस्माद्धातयन्नरकं व्रजेत्

acauraṃ cauravatpaśyeccauraṃ vācaurarūpiṇam |
avicārya nṛpastasmāddhātayannarakaṃ vrajet

घृततैलान्नपानानि मधुमांससुरासवम् ।
गुडेक्षुशाकदुग्धानि दधिमूलफलानि च

ghṛtatailānnapānāni madhumāṃsasurāsavam |
guḍekṣuśākadugdhāni dadhimūlaphalāni ca

तृणं काष्ठं पत्रपुष्पमौषधं चात्मभोजनम् ।
उपानत्छत्रशकटमासनं च कमंडलुम्

tṛṇaṃ kāṣṭhaṃ patrapuṣpamauṣadhaṃ cātmabhojanam |
upānatchatraśakaṭamāsanaṃ ca kamaṃḍalum

ताम्रसीसत्रपुः शस्त्रं शंखाद्यं च जलोद्भवम् ।
वैद्यं च वैणवं चान्यद्गृहोपस्करणानि च

tāmrasīsatrapuḥ śastraṃ śaṃkhādyaṃ ca jalodbhavam |
vaidyaṃ ca vaiṇavaṃ cānyadgṛhopaskaraṇāni ca

और्ण्णकार्पासकौशेयपट्टसूत्रोद्भवानि च ।
स्थूलसूक्ष्माणि वस्त्राणि ये लोभाद्धि हरंति च

aurṇṇakārpāsakauśeyapaṭṭasūtrodbhavāni ca |
sthūlasūkṣmāṇi vastrāṇi ye lobhāddhi haraṃti ca

एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च ।
नरकेषु ध्रुवं यान्ति चापहृत्याल्पकानि च

evamādīni cānyāni dravyāṇi vividhāni ca |
narakeṣu dhruvaṃ yānti cāpahṛtyālpakāni ca

तद्वा यद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् ।
अपहृत्य नरा यांति नरकं नात्र संशयः

tadvā yadvā paradravyamapi sarṣapamātrakam |
apahṛtya narā yāṃti narakaṃ nātra saṃśayaḥ

एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम् ।
शरीरयातनार्थाय सर्वाकारमवाप्नुयात्

evamādyairnaraḥ pāpairutkrāṃtisamanaṃtaram |
śarīrayātanārthāya sarvākāramavāpnuyāt

यमलोकं व्रजंत्येते शरीरेण यमाज्ञया ।
यमदूतैर्महाघोरैनीयमानास्सुदुःखिताः

yamalokaṃ vrajaṃtyete śarīreṇa yamājñayā |
yamadūtairmahāghorainīyamānāssuduḥkhitāḥ

देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनिरतात्मनाम् ।
धर्मराजः स्मृतश्शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः

devatiryaṅmanuṣyāṇāmadharmaniratātmanām |
dharmarājaḥ smṛtaśśāstā sughorairvividhairvadhaiḥ

नियमाचारयुक्तानां प्रमादात्स्खलितात्मनाम् ।
प्रायश्चित्तैर्गुरुश्शास्ता न बुधैरिष्यते यमः

niyamācārayuktānāṃ pramādātskhalitātmanām |
prāyaścittairguruśśāstā na budhairiṣyate yamaḥ

पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम् ।
नृपतिश्शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां स धर्म्मराट्

pāradārikacaurāṇāmanyāyavyavahāriṇām |
nṛpatiśśāsakaḥ proktaḥ pracchannānāṃ sa dharmmarāṭ

तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत् ।
नाभुक्तस्यान्यथानाशः कल्पकोटिशतैरपि

tasmātkṛtasya pāpasya prāyaścittaṃ samācaret |
nābhuktasyānyathānāśaḥ kalpakoṭiśatairapi

यः करोति स्वयं कर्म्म कारयेच्चानुमोदयेत् ।
कायेन मनसा वाचा तस्य पापगतिः फलम्

yaḥ karoti svayaṃ karmma kārayeccānumodayet |
kāyena manasā vācā tasya pāpagatiḥ phalam