Chapter 27: The brahmachari speaks ill of Shiva

शृणु द्विजेन्द्र जटिल मद्वृत्तं निखिलं खलु ।
सख्युक्तं मेऽद्य यत्सत्यं तत्तथैव न चान्यथा

śṛṇu dvijendra jaṭila madvṛttaṃ nikhilaṃ khalu |
sakhyuktaṃ me'dya yatsatyaṃ tattathaiva na cānyathā

मनसा वचसा साक्षात्कर्म्मणा पतिभावतः ।
सत्यं ब्रवीमि नोऽसत्यं वृतो वै शंकरो या

manasā vacasā sākṣātkarmmaṇā patibhāvataḥ |
satyaṃ bravīmi no'satyaṃ vṛto vai śaṃkaro yā

जानामि दुर्ल्लभं वस्तु कथम्प्राप्यं मया भवेत् ।
तथापि मन औत्सुक्यात्तप्यतेऽद्य तपो मया

jānāmi durllabhaṃ vastu kathamprāpyaṃ mayā bhavet |
tathāpi mana autsukyāttapyate'dya tapo mayā

इत्युक्त्वा वचनन्तस्मै स्थिता सा गिरिजा तदा ।
उवाच ब्राह्मणस्तत्र तच्छ्रुत्वा पार्वतीवचः

ityuktvā vacanantasmai sthitā sā girijā tadā |
uvāca brāhmaṇastatra tacchrutvā pārvatīvacaḥ

एतावत्कालपर्य्यन्तम्ममेच्छा महती ह्यभूत् ।
किं वस्तु कांक्षती देवी कुरुते सुमहत्तपः

etāvatkālaparyyantammamecchā mahatī hyabhūt |
kiṃ vastu kāṃkṣatī devī kurute sumahattapaḥ

तज्ज्ञात्वा निखिलं देवि श्रुत्वा त्वन्मुखपंकजात् ।
इतो गच्छाम्यहं स्थानाद्यथेच्छसि तथा कुरु

tajjñātvā nikhilaṃ devi śrutvā tvanmukhapaṃkajāt |
ito gacchāmyahaṃ sthānādyathecchasi tathā kuru

न कथ्यते त्वया मह्यं मित्रत्वं निष्फलम्भवेत् ।
यथा कार्य्यं तथा भावि कथनीयं सुखेन च

na kathyate tvayā mahyaṃ mitratvaṃ niṣphalambhavet |
yathā kāryyaṃ tathā bhāvi kathanīyaṃ sukhena ca

इत्युक्त्वा वचनं तस्य यावद्गन्तुमियेष सः ।
तावच्च पार्वती देवी प्रणम्योवाच तं द्विजम्

ityuktvā vacanaṃ tasya yāvadgantumiyeṣa saḥ |
tāvacca pārvatī devī praṇamyovāca taṃ dvijam

किं गमिष्यसि विप्रेन्द्र स्थितो भव हितं वद ।
इत्युक्ते च तया तत्र स्थित्वोवाच स दण्डधृक्

kiṃ gamiṣyasi viprendra sthito bhava hitaṃ vada |
ityukte ca tayā tatra sthitvovāca sa daṇḍadhṛk

यदि श्रोतुमना देवि मां स्थापयसि भक्तितः ।
वदामि तत्त्वं तत्सर्वं येन ते वयुनम्भवेत्

yadi śrotumanā devi māṃ sthāpayasi bhaktitaḥ |
vadāmi tattvaṃ tatsarvaṃ yena te vayunambhavet

जानाम्यहं महादेवं सर्वथा गुरुधर्म्मतः ।
प्रवदामि यथार्थं हि सावधानतया शृणु

jānāmyahaṃ mahādevaṃ sarvathā gurudharmmataḥ |
pravadāmi yathārthaṃ hi sāvadhānatayā śṛṇu

वृषध्वजो महादेवो भस्मदिग्धो जटाधरः ।
व्याघ्रचर्म्मांबरधरः संवीतो गजकृत्तिना

vṛṣadhvajo mahādevo bhasmadigdho jaṭādharaḥ |
vyāghracarmmāṃbaradharaḥ saṃvīto gajakṛttinā

कपालधारी सर्पौघैस्सर्वगात्रेषु वेष्टितः ।
विषदिग्धोऽभक्ष्यभक्षो विरूपाक्षो विभीषणः

kapāladhārī sarpaughaissarvagātreṣu veṣṭitaḥ |
viṣadigdho'bhakṣyabhakṣo virūpākṣo vibhīṣaṇaḥ

अव्यक्तजन्मा सततं गृहभोगविवर्जितः ।
दिगंबरो दशभुजो भूत प्रेतान्वितस्सदा

avyaktajanmā satataṃ gṛhabhogavivarjitaḥ |
digaṃbaro daśabhujo bhūta pretānvitassadā

केन कारणेन त्वं तं भर्तारं समीहसे ।
क्व ज्ञानं ते गतं देवि तद्वदाद्य विचारतः

kena kāraṇena tvaṃ taṃ bhartāraṃ samīhase |
kva jñānaṃ te gataṃ devi tadvadādya vicārataḥ

पूर्वं श्रुतं मया चैव व्रतन्तस्य भयंकरम् ।
शृणु ते निगदाम्यद्य यदि ते श्रवणे रुचिः

pūrvaṃ śrutaṃ mayā caiva vratantasya bhayaṃkaram |
śṛṇu te nigadāmyadya yadi te śravaṇe ruciḥ

दक्षस्य दुहिता साध्वी सती वृषभवाहनम् ।
वव्रे पतिं पुरा दैवात्तत्संभोगः परिश्रुतः

dakṣasya duhitā sādhvī satī vṛṣabhavāhanam |
vavre patiṃ purā daivāttatsaṃbhogaḥ pariśrutaḥ

कपालिजायेति सती दक्षेण परिवर्जिता ।
यज्ञे भागप्रदानाय शंभुश्चापि विवर्जितः

kapālijāyeti satī dakṣeṇa parivarjitā |
yajñe bhāgapradānāya śaṃbhuścāpi vivarjitaḥ

सा तथैवापमानेन भृशं कोपाकुला सती ।
तत्याजासून्प्रियांस्तत्र तया त्यक्तश्च शंकरः

sā tathaivāpamānena bhṛśaṃ kopākulā satī |
tatyājāsūnpriyāṃstatra tayā tyaktaśca śaṃkaraḥ

त्वं स्त्रीरत्नं तव पिता राजा निखिल भूभृताम् ।
तथाविधं पतिं कस्मादुग्रेण तपसेहसे

tvaṃ strīratnaṃ tava pitā rājā nikhila bhūbhṛtām |
tathāvidhaṃ patiṃ kasmādugreṇa tapasehase

दत्त्वा सुवर्णमुद्रां च ग्रहीतुं काचमिच्छसि ।
हित्वा च चंदनं शुभ्रं कर्दमं लेप्तुमिच्छसि

dattvā suvarṇamudrāṃ ca grahītuṃ kācamicchasi |
hitvā ca caṃdanaṃ śubhraṃ kardamaṃ leptumicchasi

सूर्य्यतेजः परित्यज्य खद्योतद्युतिमिच्छसि ।
चीनांशुकं विहायैव चर्म्मांबरमिहेच्छसि

sūryyatejaḥ parityajya khadyotadyutimicchasi |
cīnāṃśukaṃ vihāyaiva carmmāṃbaramihecchasi

गृहवासम्परित्यज्य वनवासं समीहसे ।
लोहमिच्छसि देवेश त्यक्त्वा शेवधिमुत्तमम्

gṛhavāsamparityajya vanavāsaṃ samīhase |
lohamicchasi deveśa tyaktvā śevadhimuttamam

इन्द्रादिलोकपालांश्च हित्वा शिवमनु व्रता ।
नैतत्सूक्तं हि लोकेषु विरुद्धं दृश्यतेऽधुना

indrādilokapālāṃśca hitvā śivamanu vratā |
naitatsūktaṃ hi lokeṣu viruddhaṃ dṛśyate'dhunā

क्व त्वं कमलपत्राक्षी क्वासौ वै त्रिविलोचनः ।
शशांकवदना त्वं च पंचवक्त्रः शिवस्स्मृतः

kva tvaṃ kamalapatrākṣī kvāsau vai trivilocanaḥ |
śaśāṃkavadanā tvaṃ ca paṃcavaktraḥ śivassmṛtaḥ

वेणी शिरसि ते दिव्या सर्पिणीव विभासिता ।
जटाजूटं शिवस्येव प्रसिद्धम्परिचक्षते

veṇī śirasi te divyā sarpiṇīva vibhāsitā |
jaṭājūṭaṃ śivasyeva prasiddhamparicakṣate

चंदनं च त्वदीयांगे चिताभस्म शिवस्य च ।
क्व दुकूलं त्वदीयं वै शांकरं क्व गजाजिनम्

caṃdanaṃ ca tvadīyāṃge citābhasma śivasya ca |
kva dukūlaṃ tvadīyaṃ vai śāṃkaraṃ kva gajājinam

भूषणानि दिव्यानि क्व सर्पाश्शंकरस्य च ।
क्व चरा देवतास्सर्वाः क्व च भूतबलिप्रियः

bhūṣaṇāni divyāni kva sarpāśśaṃkarasya ca |
kva carā devatāssarvāḥ kva ca bhūtabalipriyaḥ

क्व वा मृदंगवादश्च क्व च तड्डमरुस्तथा ।
क्व च भेरीकलापश्च क्व च शृंगरवोऽशुभः

kva vā mṛdaṃgavādaśca kva ca taḍḍamarustathā |
kva ca bherīkalāpaśca kva ca śṛṃgaravo'śubhaḥ

क्व च ढक्कामयः शब्दो गलनादः क्व चाशुभः ।
भवत्याश्च शिवस्यैव न युक्तं रूपमुत्तमम्

kva ca ḍhakkāmayaḥ śabdo galanādaḥ kva cāśubhaḥ |
bhavatyāśca śivasyaiva na yuktaṃ rūpamuttamam

यदि द्रव्यं भवेत्तस्य कथं स्यात्स दिगम्बरः ।
वाहनं च बलीवर्दस्सामग्री कापि तस्य न

yadi dravyaṃ bhavettasya kathaṃ syātsa digambaraḥ |
vāhanaṃ ca balīvardassāmagrī kāpi tasya na

वरेषु ये गुणाः प्रोक्ता नारीणां सुखदायकाः ।
तन्मध्ये हि विरूपाक्षे एकोपि न गुणः स्मृतः

vareṣu ye guṇāḥ proktā nārīṇāṃ sukhadāyakāḥ |
tanmadhye hi virūpākṣe ekopi na guṇaḥ smṛtaḥ

तवापि कामो दयितो दग्धस्तेन हरेण च ।
अनादरस्तदा दृष्टो हित्वा त्वामन्यतो गतः

tavāpi kāmo dayito dagdhastena hareṇa ca |
anādarastadā dṛṣṭo hitvā tvāmanyato gataḥ

जातिर्न दृश्यते तस्य विद्याज्ञानं तथैव च ।
सहायाश्च पिशाचा हि विषं कण्ठे हि दृश्यते

jātirna dṛśyate tasya vidyājñānaṃ tathaiva ca |
sahāyāśca piśācā hi viṣaṃ kaṇṭhe hi dṛśyate

एकाकी च सदा नित्यं विरागी च विशेषतः ।
तस्मात्त्वं हि हरे नैव मनो योक्तुं तु चार्हसि

ekākī ca sadā nityaṃ virāgī ca viśeṣataḥ |
tasmāttvaṃ hi hare naiva mano yoktuṃ tu cārhasi

क्व च हारस्त्वदीयो वै क्व च तन्मुण्डमालिका ।
अंगरागः क्व ते दिव्यः चिताभस्म क्व तत्तनौ

kva ca hārastvadīyo vai kva ca tanmuṇḍamālikā |
aṃgarāgaḥ kva te divyaḥ citābhasma kva tattanau

सर्वं विरुद्धं रूपादि तव देवि हरस्य च ।
मह्यं न रोचते ह्येतद्यदिच्छसि तथा कुरु

sarvaṃ viruddhaṃ rūpādi tava devi harasya ca |
mahyaṃ na rocate hyetadyadicchasi tathā kuru

असद्वस्तु च यत्किंचित् तत्सर्वं स्वयमीहसे ।
निर्वर्तय मनस्तस्मान्नोचेदिच्छसि तत्कुरु

asadvastu ca yatkiṃcit tatsarvaṃ svayamīhase |
nirvartaya manastasmānnocedicchasi tatkuru

इत्येवं वचनं श्रुत्वा तस्य विप्रस्य पार्वती ।
उवाच क्रुद्धमनसा शिवनिन्दापरं द्विजम्

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā tasya viprasya pārvatī |
uvāca kruddhamanasā śivanindāparaṃ dvijam