Mandala 8

Sukta 45: Newborn Indra asks his mother

Rishi: त्रिशोकः काण्वः · Devata: इन्द्रः, १ अग्नीन्द्रौ · Metre: गायत्री

42 verses · 45 of 103

What happens in this chapter

Newborn Indra asks his mother

Trishoka Kanva sings forty-two gayatri verses, the first to Agni and Indra, the rest to Indra. Blessed are those who kindle Agni and spread the barhis, whose friend is young Indra. Just born, the Vritra-slayer seized his bow and asked his mother, who are the fierce ones, who are famed? The singers hold to him as an old man holds a staff. Indra drank Soma among the Kadru and showed his manhood; he split the mountain so Trishoka's cows could go out. Verse 34 pleads: do not strike us for one sin, or two, or three, or many. Bring the desired wealth from wherever it lies hidden.

45.1

आ घा॒ ये अ॒ग्निमि॑न्ध॒ते स्तृ॒णन्ति॑ ब॒र्हिरा॑नु॒षक् ।
येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा॑

ā ghā ye agnimindhate stṛṇanti barhirānuṣak |
yeṣāmindro yuvā sakhā

45.2

बृ॒हन्निदि॒ध्म ए॑षां॒ भूरि॑ श॒स्तं पृ॒थुः स्वरु॑ः ।
येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा॑

bṛhannididhma eṣāṃ bhūri śastaṃ pṛthuḥ svaruḥ |
yeṣāmindro yuvā sakhā

45.3

अयु॑द्ध॒ इद्यु॒धा वृतं॒ शूर॒ आज॑ति॒ सत्व॑भिः ।
येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा॑

ayuddha idyudhā vṛtaṃ śūra ājati satvabhiḥ |
yeṣāmindro yuvā sakhā

45.4

आ बु॒न्दं वृ॑त्र॒हा द॑दे जा॒तः पृ॑च्छ॒द्वि मा॒तर॑म् ।
क उ॒ग्राः के ह॑ शृण्विरे

ā bundaṃ vṛtrahā dade jātaḥ pṛcchadvi mātaram |
ka ugrāḥ ke ha śṛṇvire

45.5

प्रति॑ त्वा शव॒सी व॑दद्गि॒रावप्सो॒ न यो॑धिषत् ।
यस्ते॑ शत्रु॒त्वमा॑च॒के

prati tvā śavasī vadadgirāvapso na yodhiṣat |
yaste śatrutvamācake

45.6

उ॒त त्वं म॑घवञ्छृणु॒ यस्ते॒ वष्टि॑ व॒वक्षि॒ तत् ।
यद्वी॒ळया॑सि वी॒ळु तत्

uta tvaṃ maghavañchṛṇu yaste vaṣṭi vavakṣi tat |
yadvīḻayāsi vīḻu tat

45.7

यदा॒जिं यात्या॑जि॒कृदिन्द्र॑ः स्वश्व॒युरुप॑ ।
र॒थीत॑मो र॒थीना॑म्

yadājiṃ yātyājikṛdindraḥ svaśvayurupa |
rathītamo rathīnām

45.8

वि षु विश्वा॑ अभि॒युजो॒ वज्रि॒न्विष्व॒ग्यथा॑ वृह ।
भवा॑ नः सु॒श्रव॑स्तमः

vi ṣu viśvā abhiyujo vajrinviṣvagyathā vṛha |
bhavā naḥ suśravastamaḥ

45.9

अ॒स्माकं॒ सु रथं॑ पु॒र इन्द्र॑ः कृणोतु सा॒तये॑ ।
न यं धूर्व॑न्ति धू॒र्तय॑ः

asmākaṃ su rathaṃ pura indraḥ kṛṇotu sātaye |
na yaṃ dhūrvanti dhūrtayaḥ

45.10

वृ॒ज्याम॑ ते॒ परि॒ द्विषोऽरं॑ ते शक्र दा॒वने॑ ।
ग॒मेमेदि॑न्द्र॒ गोम॑तः

vṛjyāma te pari dviṣo'raṃ te śakra dāvane |
gamemedindra gomataḥ

45.11

शनै॑श्चि॒द्यन्तो॑ अद्रि॒वोऽश्वा॑वन्तः शत॒ग्विन॑ः ।
वि॒वक्ष॑णा अने॒हस॑ः

śanaiścidyanto adrivo'śvāvantaḥ śatagvinaḥ |
vivakṣaṇā anehasaḥ

45.12

ऊ॒र्ध्वा हि ते॑ दि॒वेदि॑वे स॒हस्रा॑ सू॒नृता॑ श॒ता ।
ज॒रि॒तृभ्यो॑ वि॒मंह॑ते

ūrdhvā hi te divedive sahasrā sūnṛtā śatā |
jaritṛbhyo vimaṃhate

45.13

वि॒द्मा हि त्वा॑ धनंज॒यमिन्द्र॑ दृ॒ळ्हा चि॑दारु॒जम् ।
आ॒दा॒रिणं॒ यथा॒ गय॑म्

vidmā hi tvā dhanaṃjayamindra dṛḻhā cidārujam |
ādāriṇaṃ yathā gayam

45.14

क॒कु॒हं चि॑त्त्वा कवे॒ मन्द॑न्तु धृष्ण॒विन्द॑वः ।
आ त्वा॑ प॒णिं यदीम॑हे

kakuhaṃ cittvā kave mandantu dhṛṣṇavindavaḥ |
ā tvā paṇiṃ yadīmahe

45.15

यस्ते॑ रे॒वाँ अदा॑शुरिः प्रम॒मर्ष॑ म॒घत्त॑ये ।
तस्य॑ नो॒ वेद॒ आ भ॑र

yaste revām̐ adāśuriḥ pramamarṣa maghattaye |
tasya no veda ā bhara

45.16

इ॒म उ॑ त्वा॒ वि च॑क्षते॒ सखा॑य इन्द्र सो॒मिन॑ः ।
पु॒ष्टाव॑न्तो॒ यथा॑ प॒शुम्

ima u tvā vi cakṣate sakhāya indra sominaḥ |
puṣṭāvanto yathā paśum

45.17

उ॒त त्वाब॑धिरं व॒यं श्रुत्क॑र्णं॒ सन्त॑मू॒तये॑ ।
दू॒रादि॒ह ह॑वामहे

uta tvābadhiraṃ vayaṃ śrutkarṇaṃ santamūtaye |
dūrādiha havāmahe

45.18

यच्छु॑श्रू॒या इ॒मं हवं॑ दु॒र्मर्षं॑ चक्रिया उ॒त ।
भवे॑रा॒पिर्नो॒ अन्त॑मः

yacchuśrūyā imaṃ havaṃ durmarṣaṃ cakriyā uta |
bhaverāpirno antamaḥ

45.19

यच्चि॒द्धि ते॒ अपि॒ व्यथि॑र्जग॒न्वांसो॒ अम॑न्महि ।
गो॒दा इदि॑न्द्र बोधि नः

yacciddhi te api vyathirjaganvāṃso amanmahi |
godā idindra bodhi naḥ

45.20

आ त्वा॑ र॒म्भं न जिव्र॑यो रर॒भ्मा श॑वसस्पते ।
उ॒श्मसि॑ त्वा स॒धस्थ॒ आ

ā tvā rambhaṃ na jivrayo rarabhmā śavasaspate |
uśmasi tvā sadhastha ā

45.21

स्तो॒त्रमिन्द्रा॑य गायत पुरुनृ॒म्णाय॒ सत्व॑ने ।
नकि॒र्यं वृ॑ण्व॒ते यु॒धि

stotramindrāya gāyata purunṛmṇāya satvane |
nakiryaṃ vṛṇvate yudhi

45.22

अ॒भि त्वा॑ वृषभा सु॒ते सु॒तं सृ॑जामि पी॒तये॑ ।
तृ॒म्पा व्य॑श्नुही॒ मद॑म्

abhi tvā vṛṣabhā sute sutaṃ sṛjāmi pītaye |
tṛmpā vyaśnuhī madam

45.23

मा त्वा॑ मू॒रा अ॑वि॒ष्यवो॒ मोप॒हस्वा॑न॒ आ द॑भन् ।
माकीं॑ ब्रह्म॒द्विषो॑ वनः

mā tvā mūrā aviṣyavo mopahasvāna ā dabhan |
mākīṃ brahmadviṣo vanaḥ

45.24

इ॒ह त्वा॒ गोप॑रीणसा म॒हे म॑न्दन्तु॒ राध॑से ।
सरो॑ गौ॒रो यथा॑ पिब

iha tvā goparīṇasā mahe mandantu rādhase |
saro gauro yathā piba

45.25

या वृ॑त्र॒हा प॑रा॒वति॒ सना॒ नवा॑ च चुच्यु॒वे ।
ता सं॒सत्सु॒ प्र वो॑चत

yā vṛtrahā parāvati sanā navā ca cucyuve |
tā saṃsatsu pra vocata

45.26

अपि॑बत्क॒द्रुव॑ः सु॒तमिन्द्र॑ः स॒हस्र॑बाह्वे ।
अत्रा॑देदिष्ट॒ पौंस्य॑म्

apibatkadruvaḥ sutamindraḥ sahasrabāhve |
atrādediṣṭa pauṃsyam

45.27

स॒त्यं तत्तु॒र्वशे॒ यदौ॒ विदा॑नो अह्नवा॒य्यम् ।
व्या॑नट् तु॒र्वणे॒ शमि॑

satyaṃ tatturvaśe yadau vidāno ahnavāyyam |
vyānaṭ turvaṇe śami

45.28

त॒रणिं॑ वो॒ जना॑नां त्र॒दं वाज॑स्य॒ गोम॑तः ।
स॒मा॒नमु॒ प्र शं॑सिषम्

taraṇiṃ vo janānāṃ tradaṃ vājasya gomataḥ |
samānamu pra śaṃsiṣam

45.29

ऋ॒भु॒क्षणं॒ न वर्त॑व उ॒क्थेषु॑ तुग्र्या॒वृध॑म् ।
इन्द्रं॒ सोमे॒ सचा॑ सु॒ते

ṛbhukṣaṇaṃ na vartava uktheṣu tugryāvṛdham |
indraṃ some sacā sute

45.30

यः कृ॒न्तदिद्वि यो॒न्यं त्रि॒शोका॑य गि॒रिं पृ॒थुम् ।
गोभ्यो॑ गा॒तुं निरे॑तवे

yaḥ kṛntadidvi yonyaṃ triśokāya giriṃ pṛthum |
gobhyo gātuṃ niretave

45.31

यद्द॑धि॒षे म॑न॒स्यसि॑ मन्दा॒नः प्रेदिय॑क्षसि ।
मा तत्क॑रिन्द्र मृ॒ळय॑

yaddadhiṣe manasyasi mandānaḥ prediyakṣasi |
mā tatkarindra mṛḻaya

45.32

द॒भ्रं चि॒द्धि त्वाव॑तः कृ॒तं शृ॒ण्वे अधि॒ क्षमि॑ ।
जिगा॑त्विन्द्र ते॒ मन॑ः

dabhraṃ ciddhi tvāvataḥ kṛtaṃ śṛṇve adhi kṣami |
jigātvindra te manaḥ

45.33

तवेदु॒ ताः सु॑की॒र्तयोऽस॑न्नु॒त प्रश॑स्तयः ।
यदि॑न्द्र मृ॒ळया॑सि नः

tavedu tāḥ sukīrtayo'sannuta praśastayaḥ |
yadindra mṛḻayāsi naḥ

45.34

मा न॒ एक॑स्मि॒न्नाग॑सि॒ मा द्वयो॑रु॒त त्रि॒षु ।
वधी॒र्मा शू॑र॒ भूरि॑षु

mā na ekasminnāgasi mā dvayoruta triṣu |
vadhīrmā śūra bhūriṣu

45.35

बि॒भया॒ हि त्वाव॑त उ॒ग्राद॑भिप्रभ॒ङ्गिण॑ः ।
द॒स्माद॒हमृ॑ती॒षह॑ः

bibhayā hi tvāvata ugrādabhiprabhaṅgiṇaḥ |
dasmādahamṛtīṣahaḥ

45.36

मा सख्यु॒ः शून॒मा वि॑दे॒ मा पु॒त्रस्य॑ प्रभूवसो ।
आ॒वृत्व॑द्भूतु ते॒ मन॑ः

mā sakhyuḥ śūnamā vide mā putrasya prabhūvaso |
āvṛtvadbhūtu te manaḥ

45.37

को नु म॑र्या॒ अमि॑थित॒ः सखा॒ सखा॑यमब्रवीत् ।
ज॒हा को अ॒स्मदी॑षते

ko nu maryā amithitaḥ sakhā sakhāyamabravīt |
jahā ko asmadīṣate

45.38

ए॒वारे॑ वृषभा सु॒तेऽसि॑न्व॒न्भूर्या॑वयः ।
श्व॒घ्नीव॑ नि॒वता॒ चर॑न्

evāre vṛṣabhā sute'sinvanbhūryāvayaḥ |
śvaghnīva nivatā caran

45.39

आ त॑ ए॒ता व॑चो॒युजा॒ हरी॑ गृभ्णे सु॒मद्र॑था ।
यदीं॑ ब्र॒ह्मभ्य॒ इद्दद॑ः

ā ta etā vacoyujā harī gṛbhṇe sumadrathā |
yadīṃ brahmabhya iddadaḥ

45.40

भि॒न्धि विश्वा॒ अप॒ द्विष॒ः परि॒ बाधो॑ ज॒ही मृध॑ः ।
वसु॑ स्पा॒र्हं तदा भ॑र

bhindhi viśvā apa dviṣaḥ pari bādho jahī mṛdhaḥ |
vasu spārhaṃ tadā bhara

45.41

यद्वी॒ळावि॑न्द्र॒ यत्स्थि॒रे यत्पर्शा॑ने॒ परा॑भृतम् ।
वसु॑ स्पा॒र्हं तदा भ॑र

yadvīḻāvindra yatsthire yatparśāne parābhṛtam |
vasu spārhaṃ tadā bhara

45.42

यस्य॑ ते वि॒श्वमा॑नुषो॒ भूरे॑र्द॒त्तस्य॒ वेद॑ति ।
वसु॑ स्पा॒र्हं तदा भ॑र

yasya te viśvamānuṣo bhūrerdattasya vedati |
vasu spārhaṃ tadā bhara

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)