Sukta 101: Do not slay the sinless cow

ऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑ः शश॒मे दे॒वता॑तये ।
यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये

ṛdhagitthā sa martyaḥ śaśame devatātaye |
yo nūnaṃ mitrāvaruṇāvabhiṣṭaya ācakre havyadātaye

वर्षि॑ष्ठक्षत्रा उरु॒चक्ष॑सा॒ नरा॒ राजा॑ना दीर्घ॒श्रुत्त॑मा ।
ता बा॒हुता॒ न दं॒सना॑ रथर्यतः सा॒कं सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑ः

varṣiṣṭhakṣatrā urucakṣasā narā rājānā dīrghaśruttamā |
tā bāhutā na daṃsanā ratharyataḥ sākaṃ sūryasya raśmibhiḥ

प्र यो वां॑ मित्रावरुणाजि॒रो दू॒तो अद्र॑वत् ।
अय॑ःशीर्षा॒ मदे॑रघुः

pra yo vāṃ mitrāvaruṇājiro dūto adravat |
ayaḥśīrṣā maderaghuḥ

न यः स॒म्पृच्छे॒ न पुन॒र्हवी॑तवे॒ न सं॑वा॒दाय॒ रम॑ते ।
तस्मा॑न्नो अ॒द्य समृ॑तेरुरुष्यतं बा॒हुभ्यां॑ न उरुष्यतम्

na yaḥ sampṛcche na punarhavītave na saṃvādāya ramate |
tasmānno adya samṛteruruṣyataṃ bāhubhyāṃ na uruṣyatam

प्र मि॒त्राय॒ प्रार्य॒म्णे स॑च॒थ्य॑मृतावसो ।
व॒रू॒थ्यं१॒॑ वरु॑णे॒ छन्द्यं॒ वच॑ः स्तो॒त्रं राज॑सु गायत

pra mitrāya prāryamṇe sacathyamṛtāvaso |
varūthyaṃ varuṇe chandyaṃ vacaḥ stotraṃ rājasu gāyata

ते हि॑न्विरे अरु॒णं जेन्यं॒ वस्वेकं॑ पु॒त्रं ति॑सॄ॒णाम् ।
ते धामा॑न्य॒मृता॒ मर्त्या॑ना॒मद॑ब्धा अ॒भि च॑क्षते

te hinvire aruṇaṃ jenyaṃ vasvekaṃ putraṃ tisṝṇām |
te dhāmānyamṛtā martyānāmadabdhā abhi cakṣate

आ मे॒ वचां॒स्युद्य॑ता द्यु॒मत्त॑मानि॒ कर्त्वा॑ ।
उ॒भा या॑तं नासत्या स॒जोष॑सा॒ प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑

ā me vacāṃsyudyatā dyumattamāni kartvā |
ubhā yātaṃ nāsatyā sajoṣasā prati havyāni vītaye

रा॒तिं यद्वा॑मर॒क्षसं॒ हवा॑महे यु॒वाभ्यां॑ वाजिनीवसू ।
प्राचीं॒ होत्रां॑ प्रति॒रन्ता॑वितं नरा गृणा॒ना ज॒मद॑ग्निना

rātiṃ yadvāmarakṣasaṃ havāmahe yuvābhyāṃ vājinīvasū |
prācīṃ hotrāṃ pratirantāvitaṃ narā gṛṇānā jamadagninā

आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः ।
अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒नो॒३॒॑ऽयं शु॒क्रो अ॑यामि ते

ā no yajñaṃ divispṛśaṃ vāyo yāhi sumanmabhiḥ |
antaḥ pavitra upari śrīṇāno'yaṃ śukro ayāmi te

वेत्य॑ध्व॒र्युः प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठै॒ः प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ।
अधा॑ नियुत्व उ॒भय॑स्य नः पिब॒ शुचिं॒ सोमं॒ गवा॑शिरम्

vetyadhvaryuḥ pathibhī rajiṣṭhaiḥ prati havyāni vītaye |
adhā niyutva ubhayasya naḥ piba śuciṃ somaṃ gavāśiram

बण्म॒हाँ अ॑सि सूर्य॒ बळा॑दित्य म॒हाँ अ॑सि ।
म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒ऽद्धा दे॑व म॒हाँ अ॑सि

baṇmahām̐ asi sūrya baḻāditya mahām̐ asi |
mahaste sato mahimā panasyate'ddhā deva mahām̐ asi

बट् सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ अ॑सि ।
म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्य॑ः पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम्

baṭ sūrya śravasā mahām̐ asi satrā deva mahām̐ asi |
mahnā devānāmasuryaḥ purohito vibhu jyotiradābhyam

इ॒यं या नीच्य॒र्किणी॑ रू॒पा रोहि॑ण्या कृ॒ता ।
चि॒त्रेव॒ प्रत्य॑दर्श्याय॒त्य१॒॑न्तर्द॒शसु॑ बा॒हुषु॑

iyaṃ yā nīcyarkiṇī rūpā rohiṇyā kṛtā |
citreva pratyadarśyāyatyantardaśasu bāhuṣu

प्र॒जा ह॑ ति॒स्रो अ॒त्याय॑मीयु॒र्न्य१॒॑न्या अ॒र्कम॒भितो॑ विविश्रे ।
बृ॒हद्ध॑ तस्थौ॒ भुव॑नेष्व॒न्तः पव॑मानो ह॒रित॒ आ वि॑वेश

prajā ha tisro atyāyamīyurnyanyā arkamabhito viviśre |
bṛhaddha tasthau bhuvaneṣvantaḥ pavamāno harita ā viveśa

मा॒ता रु॒द्राणां॑ दुहि॒ता वसू॑नां॒ स्वसा॑दि॒त्याना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभि॑ः ।
प्र नु वो॑चं चिकि॒तुषे॒ जना॑य॒ मा गामना॑गा॒मदि॑तिं वधिष्ट

mātā rudrāṇāṃ duhitā vasūnāṃ svasādityānāmamṛtasya nābhiḥ |
pra nu vocaṃ cikituṣe janāya mā gāmanāgāmaditiṃ vadhiṣṭa

व॒चो॒विदं॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्तीं॒ विश्वा॑भिर्धी॒भिरु॑प॒तिष्ठ॑मानाम् ।
दे॒वीं दे॒वेभ्य॒ः पर्ये॒युषीं॒ गामा मा॑वृक्त॒ मर्त्यो॑ द॒भ्रचे॑ताः

vacovidaṃ vācamudīrayantīṃ viśvābhirdhībhirupatiṣṭhamānām |
devīṃ devebhyaḥ paryeyuṣīṃ gāmā māvṛkta martyo dabhracetāḥ