ए॒वा त्वामि॑न्द्र वज्रि॒न्नत्र॒ विश्वे॑ दे॒वास॑ः सु॒हवा॑स॒ ऊमा॑ः ।
म॒हामु॒भे रोद॑सी वृ॒द्धमृ॒ष्वं निरेक॒मिद्वृ॑णते वृत्र॒हत्ये॑
evā tvāmindra vajrinnatra viśve devāsaḥ suhavāsa ūmāḥ |
mahāmubhe rodasī vṛddhamṛṣvaṃ nirekamidvṛṇate vṛtrahatye
Mandala 4
Sukta 19: Indra frees the rivers from Vritra
Rishi: वामदेवो गौतमः · Devata: इन्द्रः · Metre: त्रिष्टुप्
11 verses · 19 of 58
What happens in this chapter
Indra frees the rivers from Vritra
Vamadeva Gautama sings Indra's deeds in trishtubh. All the devas chose Indra alone, vajra in hand, for the battle with Vritra. He slew the serpent lying across the seven streams, unwaking and unsated, and let loose the waters. He shook the earth's foundation and broke the peaks of the mountains. For Turviti and Vayya he stilled the great flood and made the rivers easy to cross. He brought out from his hiding place the son of the unwed girl, being eaten by ants; the blind man saw and the lame joined his limbs. The rishi tells these old deeds as fresh praise.
अवा॑सृजन्त॒ जिव्र॑यो॒ न दे॒वा भुव॑ः स॒म्राळि॑न्द्र स॒त्ययो॑निः ।
अह॒न्नहिं॑ परि॒शया॑न॒मर्ण॒ः प्र व॑र्त॒नीर॑रदो वि॒श्वधे॑नाः
avāsṛjanta jivrayo na devā bhuvaḥ samrāḻindra satyayoniḥ |
ahannahiṃ pariśayānamarṇaḥ pra vartanīrarado viśvadhenāḥ
अतृ॑प्णुवन्तं॒ विय॑तमबु॒ध्यमबु॑ध्यमानं सुषुपा॒णमि॑न्द्र ।
स॒प्त प्रति॑ प्र॒वत॑ आ॒शया॑न॒महिं॒ वज्रे॑ण॒ वि रि॑णा अप॒र्वन्
atṛpṇuvantaṃ viyatamabudhyamabudhyamānaṃ suṣupāṇamindra |
sapta prati pravata āśayānamahiṃ vajreṇa vi riṇā aparvan
अक्षो॑दय॒च्छव॑सा॒ क्षाम॑ बु॒ध्नं वार्ण वात॒स्तवि॑षीभि॒रिन्द्र॑ः ।
दृ॒ळ्हान्यौ॑भ्नादु॒शमा॑न॒ ओजोऽवा॑भिनत्क॒कुभ॒ः पर्व॑तानाम्
akṣodayacchavasā kṣāma budhnaṃ vārṇa vātastaviṣībhirindraḥ |
dṛḻhānyaubhnāduśamāna ojo'vābhinatkakubhaḥ parvatānām
अ॒भि प्र द॑द्रु॒र्जन॑यो॒ न गर्भं॒ रथा॑ इव॒ प्र य॑युः सा॒कमद्र॑यः ।
अत॑र्पयो वि॒सृत॑ उ॒ब्ज ऊ॒र्मीन्त्वं वृ॒ताँ अ॑रिणा इन्द्र॒ सिन्धू॑न्
abhi pra dadrurjanayo na garbhaṃ rathā iva pra yayuḥ sākamadrayaḥ |
atarpayo visṛta ubja ūrmīntvaṃ vṛtām̐ ariṇā indra sindhūn
त्वं म॒हीम॒वनिं॑ वि॒श्वधे॑नां तु॒र्वीत॑ये व॒य्या॑य॒ क्षर॑न्तीम् ।
अर॑मयो॒ नम॒सैज॒दर्ण॑ः सुतर॒णाँ अ॑कृणोरिन्द्र॒ सिन्धू॑न्
tvaṃ mahīmavaniṃ viśvadhenāṃ turvītaye vayyāya kṣarantīm |
aramayo namasaijadarṇaḥ sutaraṇām̐ akṛṇorindra sindhūn
प्राग्रुवो॑ नभ॒न्वो॒३॒॑ न वक्वा॑ ध्व॒स्रा अ॑पिन्वद्युव॒तीरृ॑त॒ज्ञाः ।
धन्वा॒न्यज्राँ॑ अपृणक्तृषा॒णाँ अधो॒गिन्द्र॑ः स्त॒र्यो॒३॒॑ दंसु॑पत्नीः
prāgruvo nabhanvo na vakvā dhvasrā apinvadyuvatīrṛtajñāḥ |
dhanvānyajrām̐ apṛṇaktṛṣāṇām̐ adhogindraḥ staryo daṃsupatnīḥ
पू॒र्वीरु॒षस॑ः श॒रद॑श्च गू॒र्ता वृ॒त्रं ज॑घ॒न्वाँ अ॑सृज॒द्वि सिन्धू॑न् ।
परि॑ष्ठिता अतृणद्बद्बधा॒नाः सी॒रा इन्द्र॒ः स्रवि॑तवे पृथि॒व्या
pūrvīruṣasaḥ śaradaśca gūrtā vṛtraṃ jaghanvām̐ asṛjadvi sindhūn |
pariṣṭhitā atṛṇadbadbadhānāḥ sīrā indraḥ sravitave pṛthivyā
व॒म्रीभि॑ः पु॒त्रम॒ग्रुवो॑ अदा॒नं नि॒वेश॑नाद्धरिव॒ आ ज॑भर्थ ।
व्य१॒॑न्धो अ॑ख्य॒दहि॑माददा॒नो निर्भू॑दुख॒च्छित्सम॑रन्त॒ पर्व॑
vamrībhiḥ putramagruvo adānaṃ niveśanāddhariva ā jabhartha |
vyandho akhyadahimādadāno nirbhūdukhacchitsamaranta parva
प्र ते॒ पूर्वा॑णि॒ कर॑णानि विप्रावि॒द्वाँ आ॑ह वि॒दुषे॒ करां॑सि ।
यथा॑यथा॒ वृष्ण्या॑नि॒ स्वगू॒र्तापां॑सि राज॒न्नर्यावि॑वेषीः
pra te pūrvāṇi karaṇāni viprāvidvām̐ āha viduṣe karāṃsi |
yathāyathā vṛṣṇyāni svagūrtāpāṃsi rājannaryāviveṣīḥ
नू ष्टु॒त इ॑न्द्र॒ नू गृ॑णा॒न इषं॑ जरि॒त्रे न॒द्यो॒३॒॑ न पी॑पेः ।
अका॑रि ते हरिवो॒ ब्रह्म॒ नव्यं॑ धि॒या स्या॑म र॒थ्य॑ः सदा॒साः
nū ṣṭuta indra nū gṛṇāna iṣaṃ jaritre nadyo na pīpeḥ |
akāri te harivo brahma navyaṃ dhiyā syāma rathyaḥ sadāsāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)