Rishi: गाथिनो विश्वामित्रः · Devata: यूपः, ६-१० यूपाः, ८ विश्वे देवा वा, ११ व्रश्चनः · Metre: त्रिष्टुप्, ३,७ अनुष्टुप्
11 verses · 8 of 62
Vishvamitra addresses the yupa, the wooden post of the yajna, as Vanaspati, lord of the forest, mostly in trishtubh with two anushtubh verses. The priests anoint it with divine honey and ask it to stand upright, give wealth and drive away want. It comes young and well clothed, girt with its band, and the wise raise it. Verses 6 to 10 address the row of posts: shining like swans in a line, with crowning rings like the horns of horned beasts. The last verse blesses the felled tree: grow with a hundred shoots, and may we grow with a thousand.
अ॒ञ्जन्ति॒ त्वाम॑ध्व॒रे दे॑व॒यन्तो॒ वन॑स्पते॒ मधु॑ना॒ दैव्ये॑न ।
यदू॒र्ध्वस्तिष्ठा॒ द्रवि॑णे॒ह ध॑त्ता॒द्यद्वा॒ क्षयो॑ मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे॑
añjanti tvāmadhvare devayanto vanaspate madhunā daivyena |
yadūrdhvastiṣṭhā draviṇeha dhattādyadvā kṣayo māturasyā upasthe
समि॑द्धस्य॒ श्रय॑माणः पु॒रस्ता॒द्ब्रह्म॑ वन्वा॒नो अ॒जरं॑ सु॒वीर॑म् ।
आ॒रे अ॒स्मदम॑तिं॒ बाध॑मान॒ उच्छ्र॑यस्व मह॒ते सौभ॑गाय
samiddhasya śrayamāṇaḥ purastādbrahma vanvāno ajaraṃ suvīram |
āre asmadamatiṃ bādhamāna ucchrayasva mahate saubhagāya
उच्छ्र॑यस्व वनस्पते॒ वर्ष्म॑न्पृथि॒व्या अधि॑ ।
सुमि॑ती मी॒यमा॑नो॒ वर्चो॑ धा य॒ज्ञवा॑हसे
ucchrayasva vanaspate varṣmanpṛthivyā adhi |
sumitī mīyamāno varco dhā yajñavāhase
युवा॑ सु॒वासा॒ः परि॑वीत॒ आगा॒त्स उ॒ श्रेया॑न्भवति॒ जाय॑मानः ।
तं धीरा॑सः क॒वय॒ उन्न॑यन्ति स्वा॒ध्यो॒३॒॑ मन॑सा देव॒यन्त॑ः
yuvā suvāsāḥ parivīta āgātsa u śreyānbhavati jāyamānaḥ |
taṃ dhīrāsaḥ kavaya unnayanti svādhyo manasā devayantaḥ
जा॒तो जा॑यते सुदिन॒त्वे अह्नां॑ सम॒र्य आ वि॒दथे॒ वर्ध॑मानः ।
पु॒नन्ति॒ धीरा॑ अ॒पसो॑ मनी॒षा दे॑व॒या विप्र॒ उदि॑यर्ति॒ वाच॑म्
jāto jāyate sudinatve ahnāṃ samarya ā vidathe vardhamānaḥ |
punanti dhīrā apaso manīṣā devayā vipra udiyarti vācam
यान्वो॒ नरो॑ देव॒यन्तो॑ निमि॒म्युर्वन॑स्पते॒ स्वधि॑तिर्वा त॒तक्ष॑ ।
ते दे॒वास॒ः स्वर॑वस्तस्थि॒वांस॑ः प्र॒जाव॑द॒स्मे दि॑धिषन्तु॒ रत्न॑म्
yānvo naro devayanto nimimyurvanaspate svadhitirvā tatakṣa |
te devāsaḥ svaravastasthivāṃsaḥ prajāvadasme didhiṣantu ratnam
ये वृ॒क्णासो॒ अधि॒ क्षमि॒ निमि॑तासो य॒तस्रु॑चः ।
ते नो॑ व्यन्तु॒ वार्यं॑ देव॒त्रा क्षे॑त्र॒साध॑सः
ye vṛkṇāso adhi kṣami nimitāso yatasrucaḥ |
te no vyantu vāryaṃ devatrā kṣetrasādhasaḥ
आ॒दि॒त्या रु॒द्रा वस॑वः सुनी॒था द्यावा॒क्षामा॑ पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् ।
स॒जोष॑सो य॒ज्ञम॑वन्तु दे॒वा ऊ॒र्ध्वं कृ॑ण्वन्त्वध्व॒रस्य॑ के॒तुम्
ādityā rudrā vasavaḥ sunīthā dyāvākṣāmā pṛthivī antarikṣam |
sajoṣaso yajñamavantu devā ūrdhvaṃ kṛṇvantvadhvarasya ketum
हं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो यता॑नाः शु॒क्रा वसा॑ना॒ः स्वर॑वो न॒ आगु॑ः ।
उ॒न्नी॒यमा॑नाः क॒विभि॑ः पु॒रस्ता॑द्दे॒वा दे॒वाना॒मपि॑ यन्ति॒ पाथ॑ः
haṃsā iva śreṇiśo yatānāḥ śukrā vasānāḥ svaravo na āguḥ |
unnīyamānāḥ kavibhiḥ purastāddevā devānāmapi yanti pāthaḥ
शृङ्गा॑णी॒वेच्छृ॒ङ्गिणां॒ सं द॑दृश्रे च॒षाल॑वन्त॒ः स्वर॑वः पृथि॒व्याम् ।
वा॒घद्भि॑र्वा विह॒वे श्रोष॑माणा अ॒स्माँ अ॑वन्तु पृत॒नाज्ये॑षु
śṛṅgāṇīvecchṛṅgiṇāṃ saṃ dadṛśre caṣālavantaḥ svaravaḥ pṛthivyām |
vāghadbhirvā vihave śroṣamāṇā asmām̐ avantu pṛtanājyeṣu
वन॑स्पते श॒तव॑ल्शो॒ वि रो॑ह स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यं रु॑हेम ।
यं त्वाम॒यं स्वधि॑ति॒स्तेज॑मानः प्रणि॒नाय॑ मह॒ते सौभ॑गाय
vanaspate śatavalśo vi roha sahasravalśā vi vayaṃ ruhema |
yaṃ tvāmayaṃ svadhitistejamānaḥ praṇināya mahate saubhagāya
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
