इ॒मं म॒हे वि॑द॒थ्या॑य शू॒षं शश्व॒त्कृत्व॒ ईड्या॑य॒ प्र ज॑भ्रुः ।
शृ॒णोतु॑ नो॒ दम्ये॑भि॒रनी॑कैः शृ॒णोत्व॒ग्निर्दि॒व्यैरज॑स्रः
imaṃ mahe vidathyāya śūṣaṃ śaśvatkṛtva īḍyāya pra jabhruḥ |
śṛṇotu no damyebhiranīkaiḥ śṛṇotvagnirdivyairajasraḥ
Rishi: प्रजापतिर्वैश्वामित्रः, प्रजापतिर्वाच्यो वा · Devata: विश्वे देवाः · Metre: त्रिष्टुप्
22 verses · 54 of 62
A trishtubh hymn to the Vishvedevas by Prajapati Vaishvamitra or Prajapati Vachya. The rishi offers praise to Agni and to great Heaven and Earth, whose rita he asks to be true. Then he wonders: who really knows, who can declare here, which path leads to the devas? Their lowest seats are seen, but the higher lie in hidden laws. Heaven and Earth, two young sisters, stand apart yet one in purpose; what moves and what is fixed is ruled by the one. Savitar with golden hands, Tvashtar, the Ribhus, Maruts, Sarasvati, Vishnu the wide-striding, Indra, the Ashvins, Aryaman and Aditi are each called in turn.
इ॒मं म॒हे वि॑द॒थ्या॑य शू॒षं शश्व॒त्कृत्व॒ ईड्या॑य॒ प्र ज॑भ्रुः ।
शृ॒णोतु॑ नो॒ दम्ये॑भि॒रनी॑कैः शृ॒णोत्व॒ग्निर्दि॒व्यैरज॑स्रः
imaṃ mahe vidathyāya śūṣaṃ śaśvatkṛtva īḍyāya pra jabhruḥ |
śṛṇotu no damyebhiranīkaiḥ śṛṇotvagnirdivyairajasraḥ
महि॑ म॒हे दि॒वे अ॑र्चा पृथि॒व्यै कामो॑ म इ॒च्छञ्च॑रति प्रजा॒नन् ।
ययो॑र्ह॒ स्तोमे॑ वि॒दथे॑षु दे॒वाः स॑प॒र्यवो॑ मा॒दय॑न्ते॒ सचा॒योः
mahi mahe dive arcā pṛthivyai kāmo ma icchañcarati prajānan |
yayorha stome vidatheṣu devāḥ saparyavo mādayante sacāyoḥ
यु॒वोरृ॒तं रो॑दसी स॒त्यम॑स्तु म॒हे षु ण॑ः सुवि॒ताय॒ प्र भू॑तम् ।
इ॒दं दि॒वे नमो॑ अग्ने पृथि॒व्यै स॑प॒र्यामि॒ प्रय॑सा॒ यामि॒ रत्न॑म्
yuvorṛtaṃ rodasī satyamastu mahe ṣu ṇaḥ suvitāya pra bhūtam |
idaṃ dive namo agne pṛthivyai saparyāmi prayasā yāmi ratnam
उ॒तो हि वां॑ पू॒र्व्या आ॑विवि॒द्र ऋता॑वरी रोदसी सत्य॒वाच॑ः ।
नर॑श्चिद्वां समि॒थे शूर॑सातौ ववन्दि॒रे पृ॑थिवि॒ वेवि॑दानाः
uto hi vāṃ pūrvyā āvividra ṛtāvarī rodasī satyavācaḥ |
naraścidvāṃ samithe śūrasātau vavandire pṛthivi vevidānāḥ
को अ॒द्धा वे॑द॒ क इ॒ह प्र वो॑चद्दे॒वाँ अच्छा॑ प॒थ्या॒३॒॑ का समे॑ति ।
ददृ॑श्र एषामव॒मा सदां॑सि॒ परे॑षु॒ या गुह्ये॑षु व्र॒तेषु॑
ko addhā veda ka iha pra vocaddevām̐ acchā pathyā kā sameti |
dadṛśra eṣāmavamā sadāṃsi pareṣu yā guhyeṣu vrateṣu
क॒विर्नृ॒चक्षा॑ अ॒भि षी॑मचष्ट ऋ॒तस्य॒ योना॒ विघृ॑ते॒ मद॑न्ती ।
नाना॑ चक्राते॒ सद॑नं॒ यथा॒ वेः स॑मा॒नेन॒ क्रतु॑ना संविदा॒ने
kavirnṛcakṣā abhi ṣīmacaṣṭa ṛtasya yonā vighṛte madantī |
nānā cakrāte sadanaṃ yathā veḥ samānena kratunā saṃvidāne
स॒मा॒न्या वियु॑ते दू॒रेअ॑न्ते ध्रु॒वे प॒दे त॑स्थतुर्जाग॒रूके॑ ।
उ॒त स्वसा॑रा युव॒ती भव॑न्ती॒ आदु॑ ब्रुवाते मिथु॒नानि॒ नाम॑
samānyā viyute dūreante dhruve pade tasthaturjāgarūke |
uta svasārā yuvatī bhavantī ādu bruvāte mithunāni nāma
विश्वेदे॒ते जनि॑मा॒ सं वि॑विक्तो म॒हो दे॒वान्बिभ्र॑ती॒ न व्य॑थेते ।
एज॑द्ध्रु॒वं प॑त्यते॒ विश्व॒मेकं॒ चर॑त्पत॒त्रि विषु॑णं॒ वि जा॒तम्
viśvedete janimā saṃ vivikto maho devānbibhratī na vyathete |
ejaddhruvaṃ patyate viśvamekaṃ caratpatatri viṣuṇaṃ vi jātam
सना॑ पुरा॒णमध्ये॑म्या॒रान्म॒हः पि॒तुर्ज॑नि॒तुर्जा॒मि तन्न॑ः ।
दे॒वासो॒ यत्र॑ पनि॒तार॒ एवै॑रु॒रौ प॒थि व्यु॑ते त॒स्थुर॒न्तः
sanā purāṇamadhyemyārānmahaḥ piturjaniturjāmi tannaḥ |
devāso yatra panitāra evairurau pathi vyute tasthurantaḥ
इ॒मं स्तोमं॑ रोदसी॒ प्र ब्र॑वीम्यृदू॒दरा॑ः शृणवन्नग्निजि॒ह्वाः ।
मि॒त्रः स॒म्राजो॒ वरु॑णो॒ युवा॑न आदि॒त्यास॑ः क॒वय॑ः पप्रथा॒नाः
imaṃ stomaṃ rodasī pra bravīmyṛdūdarāḥ śṛṇavannagnijihvāḥ |
mitraḥ samrājo varuṇo yuvāna ādityāsaḥ kavayaḥ paprathānāḥ
हिर॑ण्यपाणिः सवि॒ता सु॑जि॒ह्वस्त्रिरा दि॒वो वि॒दथे॒ पत्य॑मानः ।
दे॒वेषु॑ च सवित॒ः श्लोक॒मश्रे॒राद॒स्मभ्य॒मा सु॑व स॒र्वता॑तिम्
hiraṇyapāṇiḥ savitā sujihvastrirā divo vidathe patyamānaḥ |
deveṣu ca savitaḥ ślokamaśrerādasmabhyamā suva sarvatātim
सु॒कृत्सु॑पा॒णिः स्ववाँ॑ ऋ॒तावा॑ दे॒वस्त्वष्टाव॑से॒ तानि॑ नो धात् ।
पू॒ष॒ण्वन्त॑ ऋभवो मादयध्वमू॒र्ध्वग्रा॑वाणो अध्व॒रम॑तष्ट
sukṛtsupāṇiḥ svavām̐ ṛtāvā devastvaṣṭāvase tāni no dhāt |
pūṣaṇvanta ṛbhavo mādayadhvamūrdhvagrāvāṇo adhvaramataṣṭa
वि॒द्युद्र॑था म॒रुत॑ ऋष्टि॒मन्तो॑ दि॒वो मर्या॑ ऋ॒तजा॑ता अ॒यास॑ः ।
सर॑स्वती शृणवन्य॒ज्ञिया॑सो॒ धाता॑ र॒यिं स॒हवी॑रं तुरासः
vidyudrathā maruta ṛṣṭimanto divo maryā ṛtajātā ayāsaḥ |
sarasvatī śṛṇavanyajñiyāso dhātā rayiṃ sahavīraṃ turāsaḥ
विष्णुं॒ स्तोमा॑सः पुरुद॒स्मम॒र्का भग॑स्येव का॒रिणो॒ याम॑नि ग्मन् ।
उ॒रु॒क्र॒मः क॑कु॒हो यस्य॑ पू॒र्वीर्न म॑र्धन्ति युव॒तयो॒ जनि॑त्रीः
viṣṇuṃ stomāsaḥ purudasmamarkā bhagasyeva kāriṇo yāmani gman |
urukramaḥ kakuho yasya pūrvīrna mardhanti yuvatayo janitrīḥ
इन्द्रो॒ विश्वै॑र्वी॒र्यै॒३॒॑ः पत्य॑मान उ॒भे आ प॑प्रौ॒ रोद॑सी महि॒त्वा ।
पु॒रं॒द॒रो वृ॑त्र॒हा धृ॒ष्णुषे॑णः सं॒गृभ्या॑ न॒ आ भ॑रा॒ भूरि॑ प॒श्वः
indro viśvairvīryaiḥ patyamāna ubhe ā paprau rodasī mahitvā |
puraṃdaro vṛtrahā dhṛṣṇuṣeṇaḥ saṃgṛbhyā na ā bharā bhūri paśvaḥ
नास॑त्या मे पि॒तरा॑ बन्धु॒पृच्छा॑ सजा॒त्य॑म॒श्विनो॒श्चारु॒ नाम॑ ।
यु॒वं हि स्थो र॑यि॒दौ नो॑ रयी॒णां दा॒त्रं र॑क्षेथे॒ अक॑वै॒रद॑ब्धा
nāsatyā me pitarā bandhupṛcchā sajātyamaśvinoścāru nāma |
yuvaṃ hi stho rayidau no rayīṇāṃ dātraṃ rakṣethe akavairadabdhā
म॒हत्तद्व॑ः कवय॒श्चारु॒ नाम॒ यद्ध॑ देवा॒ भव॑थ॒ विश्व॒ इन्द्रे॑ ।
सख॑ ऋ॒भुभि॑ः पुरुहूत प्रि॒येभि॑रि॒मां धियं॑ सा॒तये॑ तक्षता नः
mahattadvaḥ kavayaścāru nāma yaddha devā bhavatha viśva indre |
sakha ṛbhubhiḥ puruhūta priyebhirimāṃ dhiyaṃ sātaye takṣatā naḥ
अ॒र्य॒मा णो॒ अदि॑तिर्य॒ज्ञिया॒सोऽद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ ।
यु॒योत॑ नो अनप॒त्यानि॒ गन्तो॑ः प्र॒जावा॑न्नः पशु॒माँ अ॑स्तु गा॒तुः
aryamā ṇo aditiryajñiyāso'dabdhāni varuṇasya vratāni |
yuyota no anapatyāni gantoḥ prajāvānnaḥ paśumām̐ astu gātuḥ
दे॒वानां॑ दू॒तः पु॑रु॒ध प्रसू॒तोऽना॑गान्नो वोचतु स॒र्वता॑ता ।
शृ॒णोतु॑ नः पृथि॒वी द्यौरु॒ताप॒ः सूर्यो॒ नक्ष॑त्रैरु॒र्व१॒॑न्तरि॑क्षम्
devānāṃ dūtaḥ purudha prasūto'nāgānno vocatu sarvatātā |
śṛṇotu naḥ pṛthivī dyaurutāpaḥ sūryo nakṣatrairurvantarikṣam
शृ॒ण्वन्तु॑ नो॒ वृष॑ण॒ः पर्व॑तासो ध्रु॒वक्षे॑मास॒ इळ॑या॒ मद॑न्तः ।
आ॒दि॒त्यैर्नो॒ अदि॑तिः शृणोतु॒ यच्छ॑न्तु नो म॒रुत॒ः शर्म॑ भ॒द्रम्
śṛṇvantu no vṛṣaṇaḥ parvatāso dhruvakṣemāsa iḻayā madantaḥ |
ādityairno aditiḥ śṛṇotu yacchantu no marutaḥ śarma bhadram
सदा॑ सु॒गः पि॑तु॒माँ अ॑स्तु॒ पन्था॒ मध्वा॑ देवा॒ ओष॑धी॒ः सं पि॑पृक्त ।
भगो॑ मे अग्ने स॒ख्ये न मृ॑ध्या॒ उद्रा॒यो अ॑श्यां॒ सद॑नं पुरु॒क्षोः
sadā sugaḥ pitumām̐ astu panthā madhvā devā oṣadhīḥ saṃ pipṛkta |
bhago me agne sakhye na mṛdhyā udrāyo aśyāṃ sadanaṃ purukṣoḥ
स्वद॑स्व ह॒व्या समिषो॑ दिदीह्यस्म॒द्र्य१॒॑क्सं मि॑मीहि॒ श्रवां॑सि ।
विश्वाँ॑ अग्ने पृ॒त्सु ताञ्जे॑षि॒ शत्रू॒नहा॒ विश्वा॑ सु॒मना॑ दीदिही नः
svadasva havyā samiṣo didīhyasmadryaksaṃ mimīhi śravāṃsi |
viśvām̐ agne pṛtsu tāñjeṣi śatrūnahā viśvā sumanā dīdihī naḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)