Rishi: दमनो यामायनः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्, ११-१४ अनुष्टुप्
14 verses · 16 of 191
Damana Yamayana speaks to the cremation fire. Agni is asked not to burn the body away or scatter its skin, but to make it ready and send it to the Pitrs. Let the eye go to the sun and the breath to the wind; go to heaven or earth by dharma, or to the waters, or rest in the plants. The unborn part is to be warmed by Agni's tapas and carried by his kind forms to the world of the righteous. The flesh-eating Agni is sent far off to King Yama, while the other Agni stays to carry offerings. The spot is cooled with water, grass and the frog.
मैन॑मग्ने॒ वि द॑हो॒ माभि शो॑चो॒ मास्य॒ त्वचं॑ चिक्षिपो॒ मा शरी॑रम् ।
य॒दा शृ॒तं कृ॒णवो॑ जातवे॒दोऽथे॑मेनं॒ प्र हि॑णुतात्पि॒तृभ्य॑ः
mainamagne vi daho mābhi śoco māsya tvacaṃ cikṣipo mā śarīram |
yadā śṛtaṃ kṛṇavo jātavedo'themenaṃ pra hiṇutātpitṛbhyaḥ
शृ॒तं य॒दा कर॑सि जातवे॒दोऽथे॑मेनं॒ परि॑ दत्तात्पि॒तृभ्य॑ः ।
य॒दा गच्छा॒त्यसु॑नीतिमे॒तामथा॑ दे॒वानां॑ वश॒नीर्भ॑वाति
śṛtaṃ yadā karasi jātavedo'themenaṃ pari dattātpitṛbhyaḥ |
yadā gacchātyasunītimetāmathā devānāṃ vaśanīrbhavāti
सूर्यं॒ चक्षु॑र्गच्छतु॒ वात॑मा॒त्मा द्यां च॑ गच्छ पृथि॒वीं च॒ धर्म॑णा ।
अ॒पो वा॑ गच्छ॒ यदि॒ तत्र॑ ते हि॒तमोष॑धीषु॒ प्रति॑ तिष्ठा॒ शरी॑रैः
sūryaṃ cakṣurgacchatu vātamātmā dyāṃ ca gaccha pṛthivīṃ ca dharmaṇā |
apo vā gaccha yadi tatra te hitamoṣadhīṣu prati tiṣṭhā śarīraiḥ
अ॒जो भा॒गस्तप॑सा॒ तं त॑पस्व॒ तं ते॑ शो॒चिस्त॑पतु॒ तं ते॑ अ॒र्चिः ।
यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वो॑ जातवेद॒स्ताभि॑र्वहैनं सु॒कृता॑मु लो॒कम्
ajo bhāgastapasā taṃ tapasva taṃ te śocistapatu taṃ te arciḥ |
yāste śivāstanvo jātavedastābhirvahainaṃ sukṛtāmu lokam
अव॑ सृज॒ पुन॑रग्ने पि॒तृभ्यो॒ यस्त॒ आहु॑त॒श्चर॑ति स्व॒धाभि॑ः ।
आयु॒र्वसा॑न॒ उप॑ वेतु॒ शेष॒ः सं ग॑च्छतां त॒न्वा॑ जातवेदः
ava sṛja punaragne pitṛbhyo yasta āhutaścarati svadhābhiḥ |
āyurvasāna upa vetu śeṣaḥ saṃ gacchatāṃ tanvā jātavedaḥ
यत्ते॑ कृ॒ष्णः श॑कु॒न आ॑तु॒तोद॑ पिपी॒लः स॒र्प उ॒त वा॒ श्वाप॑दः ।
अ॒ग्निष्टद्वि॒श्वाद॑ग॒दं कृ॑णोतु॒ सोम॑श्च॒ यो ब्रा॑ह्म॒णाँ आ॑वि॒वेश॑
yatte kṛṣṇaḥ śakuna ātutoda pipīlaḥ sarpa uta vā śvāpadaḥ |
agniṣṭadviśvādagadaṃ kṛṇotu somaśca yo brāhmaṇām̐ āviveśa
अ॒ग्नेर्वर्म॒ परि॒ गोभि॑र्व्ययस्व॒ सं प्रोर्णु॑ष्व॒ पीव॑सा॒ मेद॑सा च ।
नेत्त्वा॑ धृ॒ष्णुर्हर॑सा॒ जर्हृ॑षाणो द॒धृग्वि॑ध॒क्ष्यन्प॑र्य॒ङ्खया॑ते
agnervarma pari gobhirvyayasva saṃ prorṇuṣva pīvasā medasā ca |
nettvā dhṛṣṇurharasā jarhṛṣāṇo dadhṛgvidhakṣyanparyaṅkhayāte
इ॒मम॑ग्ने चम॒सं मा वि जि॑ह्वरः प्रि॒यो दे॒वाना॑मु॒त सो॒म्याना॑म् ।
ए॒ष यश्च॑म॒सो दे॑व॒पान॒स्तस्मि॑न्दे॒वा अ॒मृता॑ मादयन्ते
imamagne camasaṃ mā vi jihvaraḥ priyo devānāmuta somyānām |
eṣa yaścamaso devapānastasmindevā amṛtā mādayante
क्र॒व्याद॑म॒ग्निं प्र हि॑णोमि दू॒रं य॒मरा॑ज्ञो गच्छतु रिप्रवा॒हः ।
इ॒हैवायमित॑रो जा॒तवे॑दा दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं व॑हतु प्रजा॒नन्
kravyādamagniṃ pra hiṇomi dūraṃ yamarājño gacchatu ripravāhaḥ |
ihaivāyamitaro jātavedā devebhyo havyaṃ vahatu prajānan
यो अ॒ग्निः क्र॒व्यात्प्र॑वि॒वेश॑ वो गृ॒हमि॒मं पश्य॒न्नित॑रं जा॒तवे॑दसम् ।
तं ह॑रामि पितृय॒ज्ञाय॑ दे॒वं स घ॒र्ममि॑न्वात्पर॒मे स॒धस्थे॑
yo agniḥ kravyātpraviveśa vo gṛhamimaṃ paśyannitaraṃ jātavedasam |
taṃ harāmi pitṛyajñāya devaṃ sa gharmaminvātparame sadhasthe
यो अ॒ग्निः क्र॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन्यक्ष॑दृता॒वृध॑ः ।
प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ
yo agniḥ kravyavāhanaḥ pitṝnyakṣadṛtāvṛdhaḥ |
predu havyāni vocati devebhyaśca pitṛbhya ā
उ॒शन्त॑स्त्वा॒ नि धी॑मह्यु॒शन्त॒ः समि॑धीमहि ।
उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन्ह॒विषे॒ अत्त॑वे
uśantastvā ni dhīmahyuśantaḥ samidhīmahi |
uśannuśata ā vaha pitṝnhaviṣe attave
यं त्वम॑ग्ने स॒मद॑ह॒स्तमु॒ निर्वा॑पया॒ पुन॑ः ।
कि॒याम्ब्वत्र॑ रोहतु पाकदू॒र्वा व्य॑ल्कशा
yaṃ tvamagne samadahastamu nirvāpayā punaḥ |
kiyāmbvatra rohatu pākadūrvā vyalkaśā
शीति॑के॒ शीति॑कावति॒ ह्लादि॑के॒ ह्लादि॑कावति ।
म॒ण्डू॒क्या॒३॒॑ सु सं ग॑म इ॒मं स्व१॒॑ग्निं ह॑र्षय
śītike śītikāvati hlādike hlādikāvati |
maṇḍūkyā su saṃ gama imaṃ svagniṃ harṣaya
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
