हिर॑ण्यकेशो॒ रज॑सो विसा॒रेऽहि॒र्धुनि॒र्वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् ।
शुचि॑भ्राजा उ॒षसो॒ नवे॑दा॒ यश॑स्वतीरप॒स्युवो॒ न स॒त्याः
hiraṇyakeśo rajaso visāre'hirdhunirvāta iva dhrajīmān |
śucibhrājā uṣaso navedā yaśasvatīrapasyuvo na satyāḥ
Mandala 1
Sukta 79: Golden-haired Agni in the storm cloud
Rishi: गोतमो राहूगणः · Devata: १-३ अग्निः मध्यमोग्निर्वा, ४-१२ अग्निः · Metre: १-३ त्रिष्टुप्,४-६ उष्णिक्, ७-१२ गायत्री
12 verses · 79 of 191
What happens in this chapter
Golden-haired Agni in the storm cloud
Golden-haired, in the expanse of the air, Agni moves like a serpent, roaring like the wind. Gotama Rahugana's first three verses, in trishtubh, see him as the fire within the rain cloud: the black bull bellows, the clouds thunder, the mist falls with smiling lightning, and Aryaman, Mitra and Varuna fill the skin of the cloud. Then the metre shifts to ushnih and gayatri, and the prayers become plain: give us great fame and wealth rich in cows, burn the rakshasas day and night, protect us in every thought. Thousand-eyed Agni drives away the rakshasas.
आ ते॑ सुप॒र्णा अ॑मिनन्तँ॒ एवै॑ः कृ॒ष्णो नो॑नाव वृष॒भो यदी॒दम् ।
शि॒वाभि॒र्न स्मय॑मानाभि॒रागा॒त्पत॑न्ति॒ मिह॑ः स्त॒नय॑न्त्य॒भ्रा
ā te suparṇā aminantam̐ evaiḥ kṛṣṇo nonāva vṛṣabho yadīdam |
śivābhirna smayamānābhirāgātpatanti mihaḥ stanayantyabhrā
यदी॑मृ॒तस्य॒ पय॑सा॒ पिया॑नो॒ नय॑न्नृ॒तस्य॑ प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठैः ।
अ॒र्य॒मा मि॒त्रो वरु॑ण॒ः परि॑ज्मा॒ त्वचं॑ पृञ्च॒न्त्युप॑रस्य॒ योनौ॑
yadīmṛtasya payasā piyāno nayannṛtasya pathibhī rajiṣṭhaiḥ |
aryamā mitro varuṇaḥ parijmā tvacaṃ pṛñcantyuparasya yonau
अग्ने॒ वाज॑स्य॒ गोम॑त॒ ईशा॑नः सहसो यहो ।
अ॒स्मे धे॑हि जातवेदो॒ महि॒ श्रव॑ः
agne vājasya gomata īśānaḥ sahaso yaho |
asme dhehi jātavedo mahi śravaḥ
स इ॑धा॒नो वसु॑ष्क॒विर॒ग्निरी॒ळेन्यो॑ गि॒रा ।
रे॒वद॒स्मभ्यं॑ पुर्वणीक दीदिहि
sa idhāno vasuṣkaviragnirīḻenyo girā |
revadasmabhyaṃ purvaṇīka dīdihi
क्ष॒पो रा॑जन्नु॒त त्मनाग्ने॒ वस्तो॑रु॒तोषस॑ः ।
स ति॑ग्मजम्भ र॒क्षसो॑ दह॒ प्रति॑
kṣapo rājannuta tmanāgne vastorutoṣasaḥ |
sa tigmajambha rakṣaso daha prati
अवा॑ नो अग्न ऊ॒तिभि॑र्गाय॒त्रस्य॒ प्रभ॑र्मणि ।
विश्वा॑सु धी॒षु व॑न्द्य
avā no agna ūtibhirgāyatrasya prabharmaṇi |
viśvāsu dhīṣu vandya
आ नो॑ अग्ने र॒यिं भ॑र सत्रा॒साहं॒ वरे॑ण्यम् ।
विश्वा॑सु पृ॒त्सु दु॒ष्टर॑म्
ā no agne rayiṃ bhara satrāsāhaṃ vareṇyam |
viśvāsu pṛtsu duṣṭaram
आ नो॑ अग्ने सुचे॒तुना॑ र॒यिं वि॒श्वायु॑पोषसम् ।
मा॒र्डी॒कं धे॑हि जी॒वसे॑
ā no agne sucetunā rayiṃ viśvāyupoṣasam |
mārḍīkaṃ dhehi jīvase
प्र पू॒तास्ति॒ग्मशो॑चिषे॒ वाचो॑ गोतमा॒ग्नये॑ ।
भर॑स्व सुम्न॒युर्गिर॑ः
pra pūtāstigmaśociṣe vāco gotamāgnaye |
bharasva sumnayurgiraḥ
यो नो॑ अग्नेऽभि॒दास॒त्यन्ति॑ दू॒रे प॑दी॒ष्ट सः ।
अ॒स्माक॒मिद्वृ॒धे भ॑व
yo no agne'bhidāsatyanti dūre padīṣṭa saḥ |
asmākamidvṛdhe bhava
स॒ह॒स्रा॒क्षो विच॑र्षणिर॒ग्नी रक्षां॑सि सेधति ।
होता॑ गृणीत उ॒क्थ्य॑ः
sahasrākṣo vicarṣaṇiragnī rakṣāṃsi sedhati |
hotā gṛṇīta ukthyaḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)