Mandala 1

Sukta 72: The gods search for hidden Agni

Rishi: पराशरः शाक्त्यः · Devata: अग्निः · Metre: त्रिष्टुप्

10 verses · 72 of 191

What happens in this chapter

The gods search for hidden Agni

Agni holds in his hand the wisdom of the eternal ordainer and becomes lord of riches. In trishtubh Parashara Shaktya tells how all the immortals searched and could not find him, the calf, though he was all around them. Weary, following his tracks, they stood at Agni's highest place. For three autumns the pure ones worshipped him with ghee, took sacred names and shaped their bodies. They found the thrice seven secret places hidden in him. Sarama found the strong stall of the cows, by which the human clan is fed. Agni knows the god-paths and is the tireless messenger.

72.1

नि काव्या॑ वे॒धस॒ः शश्व॑तस्क॒र्हस्ते॒ दधा॑नो॒ नर्या॑ पु॒रूणि॑ ।
अ॒ग्निर्भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णां स॒त्रा च॑क्रा॒णो अ॒मृता॑नि॒ विश्वा॑

ni kāvyā vedhasaḥ śaśvataskarhaste dadhāno naryā purūṇi |
agnirbhuvadrayipatī rayīṇāṃ satrā cakrāṇo amṛtāni viśvā

72.2

अ॒स्मे व॒त्सं परि॒ षन्तं॒ न वि॑न्दन्नि॒च्छन्तो॒ विश्वे॑ अ॒मृता॒ अमू॑राः ।
श्र॒म॒युव॑ः पद॒व्यो॑ धियं॒धास्त॒स्थुः प॒दे प॑र॒मे चार्व॒ग्नेः

asme vatsaṃ pari ṣantaṃ na vindannicchanto viśve amṛtā amūrāḥ |
śramayuvaḥ padavyo dhiyaṃdhāstasthuḥ pade parame cārvagneḥ

72.3

ति॒स्रो यद॑ग्ने श॒रद॒स्त्वामिच्छुचिं॑ घृ॒तेन॒ शुच॑यः सप॒र्यान् ।
नामा॑नि चिद्दधिरे य॒ज्ञिया॒न्यसू॑दयन्त त॒न्व१॒॑ः सुजा॑ताः

tisro yadagne śaradastvāmicchuciṃ ghṛtena śucayaḥ saparyān |
nāmāni ciddadhire yajñiyānyasūdayanta tanvaḥ sujātāḥ

72.4

आ रोद॑सी बृह॒ती वेवि॑दाना॒ः प्र रु॒द्रिया॑ जभ्रिरे य॒ज्ञिया॑सः ।
वि॒दन्मर्तो॑ ने॒मधि॑ता चिकि॒त्वान॒ग्निं प॒दे प॑र॒मे त॑स्थि॒वांस॑म्

ā rodasī bṛhatī vevidānāḥ pra rudriyā jabhrire yajñiyāsaḥ |
vidanmarto nemadhitā cikitvānagniṃ pade parame tasthivāṃsam

72.5

सं॒जा॒ना॒ना उप॑ सीदन्नभि॒ज्ञु पत्नी॑वन्तो नम॒स्यं॑ नमस्यन् ।
रि॒रि॒क्वांस॑स्त॒न्व॑ः कृण्वत॒ स्वाः सखा॒ सख्यु॑र्नि॒मिषि॒ रक्ष॑माणाः

saṃjānānā upa sīdannabhijñu patnīvanto namasyaṃ namasyan |
ririkvāṃsastanvaḥ kṛṇvata svāḥ sakhā sakhyurnimiṣi rakṣamāṇāḥ

72.6

त्रिः स॒प्त यद्गुह्या॑नि॒ त्वे इत्प॒दावि॑द॒न्निहि॑ता य॒ज्ञिया॑सः ।
तेभी॑ रक्षन्ते अ॒मृतं॑ स॒जोषा॑ः प॒शूञ्च॑ स्था॒तॄञ्च॒रथं॑ च पाहि

triḥ sapta yadguhyāni tve itpadāvidannihitā yajñiyāsaḥ |
tebhī rakṣante amṛtaṃ sajoṣāḥ paśūñca sthātṝñcarathaṃ ca pāhi

72.7

वि॒द्वाँ अ॑ग्ने व॒युना॑नि क्षिती॒नां व्या॑नु॒षक्छु॒रुधो॑ जी॒वसे॑ धाः ।
अ॒न्त॒र्वि॒द्वाँ अध्व॑नो देव॒याना॒नत॑न्द्रो दू॒तो अ॑भवो हवि॒र्वाट्

vidvām̐ agne vayunāni kṣitīnāṃ vyānuṣakchurudho jīvase dhāḥ |
antarvidvām̐ adhvano devayānānatandro dūto abhavo havirvāṭ

72.8

स्वा॒ध्यो॑ दि॒व आ स॒प्त य॒ह्वी रा॒यो दुरो॒ व्यृ॑त॒ज्ञा अ॑जानन् ।
वि॒दद्गव्यं॑ स॒रमा॑ दृ॒ळ्हमू॒र्वं येना॒ नु कं॒ मानु॑षी॒ भोज॑ते॒ विट्

svādhyo diva ā sapta yahvī rāyo duro vyṛtajñā ajānan |
vidadgavyaṃ saramā dṛḻhamūrvaṃ yenā nu kaṃ mānuṣī bhojate viṭ

72.9

आ ये विश्वा॑ स्वप॒त्यानि॑ त॒स्थुः कृ॑ण्वा॒नासो॑ अमृत॒त्वाय॑ गा॒तुम् ।
म॒ह्ना म॒हद्भि॑ः पृथि॒वी वि त॑स्थे मा॒ता पु॒त्रैरदि॑ति॒र्धाय॑से॒ वेः

ā ye viśvā svapatyāni tasthuḥ kṛṇvānāso amṛtatvāya gātum |
mahnā mahadbhiḥ pṛthivī vi tasthe mātā putrairaditirdhāyase veḥ

72.10

अधि॒ श्रियं॒ नि द॑धु॒श्चारु॑मस्मिन्दि॒वो यद॒क्षी अ॒मृता॒ अकृ॑ण्वन् ।
अध॑ क्षरन्ति॒ सिन्ध॑वो॒ न सृ॒ष्टाः प्र नीची॑रग्ने॒ अरु॑षीरजानन्

adhi śriyaṃ ni dadhuścārumasmindivo yadakṣī amṛtā akṛṇvan |
adha kṣaranti sindhavo na sṛṣṭāḥ pra nīcīragne aruṣīrajānan

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)