Sarga 88: Lakshmana and Indrajit Join Battle

विभीषणवचः श्रुत्वा रावणिः क्रोधमूर्च्छितः ।
अब्रवीत् परुषं वाक्यं क्रोधेनाभ्युत्पपात च

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā rāvaṇiḥ krodhamūrcchitaḥ |
abravīt paruṣaṃ vākyaṃ krodhenābhyutpapāta ca

उद्यतायुधनिस्त्रिंशो रथे सुसमलंकृते ।
कालाश्वयुक्ते महति स्थितः कालान्तकोपमः

udyatāyudhanistriṃśo rathe susamalaṃkṛte |
kālāśvayukte mahati sthitaḥ kālāntakopamaḥ

महाप्रमाणमुद्यम्य विपुलं वेगवद् दृढम् ।
धनुर्भीमबलो भीमं शरांश्चामित्रनाशनान्

mahāpramāṇamudyamya vipulaṃ vegavad dṛḍham |
dhanurbhīmabalo bhīmaṃ śarāṃścāmitranāśanān

तं ददर्श महेष्वासो रथस्थः समलंकृतः ।
अलंकृतममित्रघ्नो रावणस्यात्मजो बली

taṃ dadarśa maheṣvāso rathasthaḥ samalaṃkṛtaḥ |
alaṃkṛtamamitraghno rāvaṇasyātmajo balī

हनूमत्पृष्ठमारूढमुदयस्थरविप्रभम् ।
उवाचैनं सुसंरब्धः सौमित्रिं सविभीषणम्

hanūmatpṛṣṭhamārūḍhamudayastharaviprabham |
uvācainaṃ susaṃrabdhaḥ saumitriṃ savibhīṣaṇam

तांश्च वानरशार्दूलान् पश्यध्वं मे पराक्रमम् ।
अद्य मत्कार्मुकोत्सृष्टं शरवर्षं दुरासदम्

tāṃśca vānaraśārdūlān paśyadhvaṃ me parākramam |
adya matkārmukotsṛṣṭaṃ śaravarṣaṃ durāsadam

मुक्तवर्षमिवाकाशे धारयिष्यथ संयुगे ।
अद्य वो मामका बाणा महाकार्मुकनिःसृताः ।
विधमिष्यन्ति गात्राणि तूलराशिमिवानलः

muktavarṣamivākāśe dhārayiṣyatha saṃyuge |
adya vo māmakā bāṇā mahākārmukaniḥsṛtāḥ |
vidhamiṣyanti gātrāṇi tūlarāśimivānalaḥ

तीक्ष्णसायकनिर्भिन्नान् शूलशक्त्यृष्टितोमरैः ।
अद्य वो गमयिष्यामि सर्वानेव यमक्षयम्

tīkṣṇasāyakanirbhinnān śūlaśaktyṛṣṭitomaraiḥ |
adya vo gamayiṣyāmi sarvāneva yamakṣayam

सृजतः शरवर्षाणि क्षिप्रहस्तस्य संयुगे ।
जीमूतस्येव नदतः कः स्थास्यति ममाग्रतः

sṛjataḥ śaravarṣāṇi kṣiprahastasya saṃyuge |
jīmūtasyeva nadataḥ kaḥ sthāsyati mamāgrataḥ

रात्रियुद्धे तदा पूर्वं वज्राशनिसमैः शरैः ।
शायितौ तौ मया भूयो विसंज्ञौ सपुरःसरौ

rātriyuddhe tadā pūrvaṃ vajrāśanisamaiḥ śaraiḥ |
śāyitau tau mayā bhūyo visaṃjñau sapuraḥsarau

स्मृतिर्न तेऽस्ति वा मन्ये व्यक्तं यातो यमक्षयम् ।
आशीविषसमं क्रुद्धं यन्मां योद्धुमुपस्थितः

smṛtirna te'sti vā manye vyaktaṃ yāto yamakṣayam |
āśīviṣasamaṃ kruddhaṃ yanmāṃ yoddhumupasthitaḥ

तच्छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य गर्जितं राघवस्तदा ।
अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं वाक्यमब्रवीत्

tacchrutvā rākṣasendrasya garjitaṃ rāghavastadā |
abhītavadanaḥ kruddho rāvaṇiṃ vākyamabravīt

उक्तश्च दुर्गमः पारः कार्याणां राक्षस त्वया ।
कार्याणां कर्मणा पारं यो गच्छति स बुद्धिमान्

uktaśca durgamaḥ pāraḥ kāryāṇāṃ rākṣasa tvayā |
kāryāṇāṃ karmaṇā pāraṃ yo gacchati sa buddhimān

स त्वमर्थस्य हीनार्थो दुरवापस्य केनचित् ।
वाचा व्याहृत्य जानीषे कृतार्थोऽस्मीति दुर्मते

sa tvamarthasya hīnārtho duravāpasya kenacit |
vācā vyāhṛtya jānīṣe kṛtārtho'smīti durmate

अन्तर्धानगतेनाजौ यत्त्वया चरितस्तदा ।
तस्कराचरितो मार्गो नैष वीरनिषेवितः

antardhānagatenājau yattvayā caritastadā |
taskarācarito mārgo naiṣa vīraniṣevitaḥ

यथा बाणपथं प्राप्य स्थितोऽस्मि तव राक्षस ।
दर्शयस्वाद्य तत्तेजो वाचा त्वं किं विकत्थसे

yathā bāṇapathaṃ prāpya sthito'smi tava rākṣasa |
darśayasvādya tattejo vācā tvaṃ kiṃ vikatthase

एवमुक्तो धनुर्भीमं परामृश्य महाबलः ।
ससर्ज निशितान् बाणानिन्द्रजित् समितिंजयः

evamukto dhanurbhīmaṃ parāmṛśya mahābalaḥ |
sasarja niśitān bāṇānindrajit samitiṃjayaḥ

तेन सृष्टा महावेगाः शराः सर्पविषोपमाः ।
सम्प्राप्य लक्ष्मणं पेतुः श्वसन्त इव पन्नगाः

tena sṛṣṭā mahāvegāḥ śarāḥ sarpaviṣopamāḥ |
samprāpya lakṣmaṇaṃ petuḥ śvasanta iva pannagāḥ

शरैरतिमहावेगैर्वेगवान् रावणात्मजः ।
सौमित्रिमिन्द्रजिद् युद्धे विव्याध शुभलक्षणम्

śarairatimahāvegairvegavān rāvaṇātmajaḥ |
saumitrimindrajid yuddhe vivyādha śubhalakṣaṇam

स शरैरतिविद्धाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः ।
शुशुभे लक्ष्मणः श्रीमान् विधूम इव पावकः

sa śarairatividdhāṅgo rudhireṇa samukṣitaḥ |
śuśubhe lakṣmaṇaḥ śrīmān vidhūma iva pāvakaḥ

इन्द्रजित् त्वात्मनः कर्म प्रसमीक्ष्याभिगम्य च ।
विनद्य सुमहानादमिदं वचनमब्रवीत्

indrajit tvātmanaḥ karma prasamīkṣyābhigamya ca |
vinadya sumahānādamidaṃ vacanamabravīt

पत्रिणः शितधारास्ते शरा मत्कार्मुकच्युताः ।
आदास्यन्तेऽद्य सौमित्रे जीवितं जीवितान्तकाः

patriṇaḥ śitadhārāste śarā matkārmukacyutāḥ |
ādāsyante'dya saumitre jīvitaṃ jīvitāntakāḥ

अद्य गोमायुसङ्घाश्च श्येनसङ्घाश्च लक्ष्मण ।
गृध्राश्च निपतन्तु त्वां गतासुं निहतं मया

adya gomāyusaṅghāśca śyenasaṅghāśca lakṣmaṇa |
gṛdhrāśca nipatantu tvāṃ gatāsuṃ nihataṃ mayā

क्षत्रबन्धुं सदानार्यं रामः परमदुर्मतिः ।
भक्तं भ्रातरमद्यैव त्वां द्रक्ष्यति हतं मया

kṣatrabandhuṃ sadānāryaṃ rāmaḥ paramadurmatiḥ |
bhaktaṃ bhrātaramadyaiva tvāṃ drakṣyati hataṃ mayā

विस्रस्तकवचं भूमौ व्यपविद्धशरासनम् ।
हृतोत्तमाङ्गं सौमित्रे त्वामद्य निहतं मया

visrastakavacaṃ bhūmau vyapaviddhaśarāsanam |
hṛtottamāṅgaṃ saumitre tvāmadya nihataṃ mayā

इति ब्रुवाणं संक्रुद्धः परुषं रावणात्मजम् ।
हेतुमद् वाक्यमर्थज्ञो लक्ष्मणः प्रत्युवाच ह

iti bruvāṇaṃ saṃkruddhaḥ paruṣaṃ rāvaṇātmajam |
hetumad vākyamarthajño lakṣmaṇaḥ pratyuvāca ha

वाग्बलं त्यज दुर्बुद्धे क्रूरकर्मन् हि राक्षस ।
अथ कस्माद् वदस्येतत् सम्पादय सुकर्मणा

vāgbalaṃ tyaja durbuddhe krūrakarman hi rākṣasa |
atha kasmād vadasyetat sampādaya sukarmaṇā

अकृत्वा कत्थसे कर्म किमर्थमिह राक्षस ।
कुरु तत् कर्म येनाहं श्रद्धेयं तव कत्थनम्

akṛtvā katthase karma kimarthamiha rākṣasa |
kuru tat karma yenāhaṃ śraddheyaṃ tava katthanam

अनुक्त्वा परुषं वाक्यं किंचिदप्यनवक्षिपन् ।
अविकत्थन् वधिष्यामि त्वां पश्य पुरुषादन

anuktvā paruṣaṃ vākyaṃ kiṃcidapyanavakṣipan |
avikatthan vadhiṣyāmi tvāṃ paśya puruṣādana

इत्युक्त्वा पञ्च नाराचानाकर्णापूरितान् शरान् ।
विजघान महावेगाल्लक्ष्मणो राक्षसोरसि

ityuktvā pañca nārācānākarṇāpūritān śarān |
vijaghāna mahāvegāllakṣmaṇo rākṣasorasi

सुपत्रवाजिता बाणा ज्वलिता इव पन्नगाः ।
नैर्ऋतोरस्यभासन्त सवितू रश्मयो यथा

supatravājitā bāṇā jvalitā iva pannagāḥ |
nairṛtorasyabhāsanta savitū raśmayo yathā

स शरैराहतस्तेन सरोषो रावणात्मजः ।
सुप्रयुक्तैस्त्रिभिर्बाणैः प्रतिविव्याध लक्ष्मणम्

sa śarairāhatastena saroṣo rāvaṇātmajaḥ |
suprayuktaistribhirbāṇaiḥ prativivyādha lakṣmaṇam

स बभूव महाभीमो नरराक्षससिंहयोः ।
विमर्दस्तुमुलो युद्धे परस्परजयैषिणोः

sa babhūva mahābhīmo nararākṣasasiṃhayoḥ |
vimardastumulo yuddhe parasparajayaiṣiṇoḥ

विक्रान्तौ बलसम्पन्नावुभौ विक्रमशालिनौ ।
उभौ परमदुर्जेयावतुल्यबलतेजसौ

vikrāntau balasampannāvubhau vikramaśālinau |
ubhau paramadurjeyāvatulyabalatejasau

युयुधाते तदा वीरौ ग्रहाविव नभोगतौ ।
बलवृत्राविव हि तौ युधि वै दुष्प्रधर्षणौ

yuyudhāte tadā vīrau grahāviva nabhogatau |
balavṛtrāviva hi tau yudhi vai duṣpradharṣaṇau

युयुधाते महात्मानौ तदा केसरिणाविव ।
बहूनवसृजन्तौ हि मार्गणौघानवस्थितौ ।
नरराक्षसमुख्यौ तौ प्रहृष्टावभ्ययुध्यताम्

yuyudhāte mahātmānau tadā kesariṇāviva |
bahūnavasṛjantau hi mārgaṇaughānavasthitau |
nararākṣasamukhyau tau prahṛṣṭāvabhyayudhyatām

ततः शरान् दाशरथिः संधायामित्रकर्षणः ।
ससर्ज राक्षसेन्द्राय क्रुद्धः सर्प इव श्वसन्

tataḥ śarān dāśarathiḥ saṃdhāyāmitrakarṣaṇaḥ |
sasarja rākṣasendrāya kruddhaḥ sarpa iva śvasan

तस्य ज्यातलनिर्घोषं स श्रुत्वा राक्षसाधिपः ।
विवर्णवदनो भूत्वा लक्ष्मणं समुदैक्षत

tasya jyātalanirghoṣaṃ sa śrutvā rākṣasādhipaḥ |
vivarṇavadano bhūtvā lakṣmaṇaṃ samudaikṣata

विवर्णवदनं दृष्ट्वा राक्षसं रावणात्मजम् ।
सौमित्रिं युद्धसंयुक्तं प्रत्युवाच विभीषणः

vivarṇavadanaṃ dṛṣṭvā rākṣasaṃ rāvaṇātmajam |
saumitriṃ yuddhasaṃyuktaṃ pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ

निमित्तान्युपपश्यामि यान्यस्मिन् रावणात्मजे ।
त्वर तेन महाबाहो भग्न एष न संशयः

nimittānyupapaśyāmi yānyasmin rāvaṇātmaje |
tvara tena mahābāho bhagna eṣa na saṃśayaḥ

ततः संधाय सौमित्रिः शरानाशीविषोपमान् ।
मुमोच विशिखांस्तस्मिन् सर्पानिव विषोल्बणान्

tataḥ saṃdhāya saumitriḥ śarānāśīviṣopamān |
mumoca viśikhāṃstasmin sarpāniva viṣolbaṇān

शक्राशनिसमस्पर्शैर्लक्ष्मणेनाहतः शरैः ।
मुहूर्तमभवन्मूढः सर्वसंक्षुभितेन्द्रियः

śakrāśanisamasparśairlakṣmaṇenāhataḥ śaraiḥ |
muhūrtamabhavanmūḍhaḥ sarvasaṃkṣubhitendriyaḥ

उपलभ्य मुहूर्तेन संज्ञां प्रत्यागतेन्द्रियः ।
ददर्शावस्थितं वीरमाजौ दशरथात्मजम् ।
सोऽभिचक्राम सौमित्रिं रोषात् संरक्तलोचनः

upalabhya muhūrtena saṃjñāṃ pratyāgatendriyaḥ |
dadarśāvasthitaṃ vīramājau daśarathātmajam |
so'bhicakrāma saumitriṃ roṣāt saṃraktalocanaḥ

अब्रवीच्चैनमासाद्य पुनः स परुषं वचः ।
किं न स्मरसि तद् युद्धे प्रथमे मत्पराक्रमम् ।
निबद्धस्त्वं सह भ्रात्रा यदा युधि विचेष्टसे

abravīccainamāsādya punaḥ sa paruṣaṃ vacaḥ |
kiṃ na smarasi tad yuddhe prathame matparākramam |
nibaddhastvaṃ saha bhrātrā yadā yudhi viceṣṭase

युवां खलु महायुद्धे वज्राशनिसमैः शरैः ।
शायितौ प्रथमं भूमौ विसंज्ञौ सपुरःसरौ

yuvāṃ khalu mahāyuddhe vajrāśanisamaiḥ śaraiḥ |
śāyitau prathamaṃ bhūmau visaṃjñau sapuraḥsarau

स्मृतिर्वा नास्ति ते मन्ये व्यक्तं वा यमसादनम् ।
गन्तुमिच्छसि यन्मां त्वमाधर्षयितुमिच्छसि

smṛtirvā nāsti te manye vyaktaṃ vā yamasādanam |
gantumicchasi yanmāṃ tvamādharṣayitumicchasi

यदि ते प्रथमे युद्धे न दृष्टो मत्पराक्रमः ।
अद्य त्वां दर्शयिष्यामि तिष्ठेदानीं व्यवस्थितः

yadi te prathame yuddhe na dṛṣṭo matparākramaḥ |
adya tvāṃ darśayiṣyāmi tiṣṭhedānīṃ vyavasthitaḥ

इत्युक्त्वा सप्तभिर्बाणैरभिविव्याध लक्ष्मणम् ।
दशभिस्तु हनूमन्तं तीक्ष्णधारैः शरोत्तमैः

ityuktvā saptabhirbāṇairabhivivyādha lakṣmaṇam |
daśabhistu hanūmantaṃ tīkṣṇadhāraiḥ śarottamaiḥ

ततः शरशतेनैव सुप्रयुक्तेन वीर्यवान् ।
क्रोधाद् द्विगुणसंरब्धो निर्बिभेद विभीषणम्

tataḥ śaraśatenaiva suprayuktena vīryavān |
krodhād dviguṇasaṃrabdho nirbibheda vibhīṣaṇam

तद् दृष्ट्वेन्द्रजिता कर्म कृतं रामानुजस्तदा ।
अचिन्तयित्वा प्रहसन्नैतत् किंचिदिति ब्रुवन्

tad dṛṣṭvendrajitā karma kṛtaṃ rāmānujastadā |
acintayitvā prahasannaitat kiṃciditi bruvan

मुमोच च शरान् घोरान् संगृह्य नरपुंगवः ।
अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं लक्ष्मणो युधि

mumoca ca śarān ghorān saṃgṛhya narapuṃgavaḥ |
abhītavadanaḥ kruddho rāvaṇiṃ lakṣmaṇo yudhi

नैवं रणगताः शूराः प्रहरन्ति निशाचर ।
लघवश्चाल्पवीर्याश्च शरा हीमे सुखास्तव

naivaṃ raṇagatāḥ śūrāḥ praharanti niśācara |
laghavaścālpavīryāśca śarā hīme sukhāstava

नैवं शूरास्तु युध्यन्ते समरे युद्धकाङ्क्षिणः ।
इत्येवं तं ब्रुवन् धन्वी शरैरभिववर्ष ह

naivaṃ śūrāstu yudhyante samare yuddhakāṅkṣiṇaḥ |
ityevaṃ taṃ bruvan dhanvī śarairabhivavarṣa ha

तस्य बाणैः सुविध्वस्तं कवचं काञ्चनं महत् ।
व्यशीर्यत रथोपस्थे ताराजालमिवाम्बरात्

tasya bāṇaiḥ suvidhvastaṃ kavacaṃ kāñcanaṃ mahat |
vyaśīryata rathopasthe tārājālamivāmbarāt

विधूतवर्मा नाराचैर्बभूव स कृतव्रणः ।
इन्द्रजित् समरे वीरः प्रत्यूषे भानुमानिव

vidhūtavarmā nārācairbabhūva sa kṛtavraṇaḥ |
indrajit samare vīraḥ pratyūṣe bhānumāniva

ततः शरसहस्रेण संक्रुद्धो रावणात्मजः ।
बिभेद समरे वीरो लक्ष्मणं भीमविक्रमः

tataḥ śarasahasreṇa saṃkruddho rāvaṇātmajaḥ |
bibheda samare vīro lakṣmaṇaṃ bhīmavikramaḥ

व्यशीर्यत महद्दिव्यं कवचं लक्ष्मणस्य तु ।
कृतप्रतिकृतान्योन्यं बभूवतुररिंदमौ

vyaśīryata mahaddivyaṃ kavacaṃ lakṣmaṇasya tu |
kṛtapratikṛtānyonyaṃ babhūvaturariṃdamau

अभीक्ष्णं निःश्वसन्तौ तौ युध्येतां तुमुलं युधि ।
शरसंकृत्तसर्वाङ्गौ सर्वतो रुधिरोक्षितौ

abhīkṣṇaṃ niḥśvasantau tau yudhyetāṃ tumulaṃ yudhi |
śarasaṃkṛttasarvāṅgau sarvato rudhirokṣitau

सुदीर्घकालं तौ वीरावन्योन्यं निशितैः शरैः ।
ततक्षतुर्महात्मानौ रणकर्मविशारदौ ।
बभूवतुश्चात्मजये यत्तौ भीमपराक्रमौ

sudīrghakālaṃ tau vīrāvanyonyaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
tatakṣaturmahātmānau raṇakarmaviśāradau |
babhūvatuścātmajaye yattau bhīmaparākramau

तौ शरौघैस्तथाकीर्णौ निकृत्तकवचध्वजौ ।
सृजन्तौ रुधिरं चोष्णं जलं प्रस्रवणाविव

tau śaraughaistathākīrṇau nikṛttakavacadhvajau |
sṛjantau rudhiraṃ coṣṇaṃ jalaṃ prasravaṇāviva

शरवर्षं ततो घोरं मुञ्चतोर्भीमनिःस्वनम् ।
सासारयोरिवाकाशे नीलयोः कालमेघयोः

śaravarṣaṃ tato ghoraṃ muñcatorbhīmaniḥsvanam |
sāsārayorivākāśe nīlayoḥ kālameghayoḥ

तयोरथ महान् कालो व्यतीयाद् युध्यमानयोः ।
न च तौ युद्धवैमुख्यं क्लमं चाप्युपजग्मतुः

tayoratha mahān kālo vyatīyād yudhyamānayoḥ |
na ca tau yuddhavaimukhyaṃ klamaṃ cāpyupajagmatuḥ

अस्त्राण्यस्त्रविदां श्रेष्ठौ दर्शयन्तौ पुनः पुनः ।
शरानुच्चावचाकारानन्तरिक्षे बबन्धतुः

astrāṇyastravidāṃ śreṣṭhau darśayantau punaḥ punaḥ |
śarānuccāvacākārānantarikṣe babandhatuḥ

व्यपेतदोषमस्यन्तौ लघु चित्रं च सुष्ठु च ।
उभौ तु तुमुलं घोरं चक्रतुर्नरराक्षसौ

vyapetadoṣamasyantau laghu citraṃ ca suṣṭhu ca |
ubhau tu tumulaṃ ghoraṃ cakraturnararākṣasau

तयोः पृथक् पृथग् भीमः शुश्रुवे तलनिस्वनः ।
स कम्पं जनयामास निर्घात इव दारुणः

tayoḥ pṛthak pṛthag bhīmaḥ śuśruve talanisvanaḥ |
sa kampaṃ janayāmāsa nirghāta iva dāruṇaḥ

तयोः स भ्राजते शब्दस्तथा समरमत्तयोः ।
सुघोरयोर्निष्टनतोर्गगने मेघयोरिव

tayoḥ sa bhrājate śabdastathā samaramattayoḥ |
sughorayorniṣṭanatorgagane meghayoriva

सुवर्णपुंखैर्नाराचैर्बलवन्तौ कृतव्रणौ ।
प्रसुस्रुवाते रुधिरं कीर्तिमन्तौ जये धृतौ

suvarṇapuṃkhairnārācairbalavantau kṛtavraṇau |
prasusruvāte rudhiraṃ kīrtimantau jaye dhṛtau

ते गात्रयोर्निपतिता रुक्मपुंखाः शरा युधि ।
असृग्दिग्धा विनिष्पेतुर्विविशुर्धरणीतलम्

te gātrayornipatitā rukmapuṃkhāḥ śarā yudhi |
asṛgdigdhā viniṣpeturviviśurdharaṇītalam

अन्ये सुनिशितैः शस्त्रैराकाशे संजघट्टिरे ।
बभञ्जुश्चिच्छिदुश्चैव तयोर्बाणाः सहस्रशः

anye suniśitaiḥ śastrairākāśe saṃjaghaṭṭire |
babhañjuścicchiduścaiva tayorbāṇāḥ sahasraśaḥ

स बभूव रणो घोरस्तयोर्बाणमयश्चयः ।
अग्निभ्यामिव दीप्ताभ्यां सत्रे कुशमयश्चयः

sa babhūva raṇo ghorastayorbāṇamayaścayaḥ |
agnibhyāmiva dīptābhyāṃ satre kuśamayaścayaḥ

तयोः कृतव्रणौ देहौ शुशुभाते महात्मनोः ।
सुपुष्पाविव निष्पत्रौ वने किंशुकशाल्मली

tayoḥ kṛtavraṇau dehau śuśubhāte mahātmanoḥ |
supuṣpāviva niṣpatrau vane kiṃśukaśālmalī

चक्रतुस्तुमुलं घोरं संनिपातं मुहुर्मुहुः ।
इन्द्रजिल्लक्ष्मणश्चैव परस्परजयैषिणौ

cakratustumulaṃ ghoraṃ saṃnipātaṃ muhurmuhuḥ |
indrajillakṣmaṇaścaiva parasparajayaiṣiṇau

लक्ष्मणो रावणिं युद्धे रावणिश्चापि लक्ष्मणम् ।
अन्योन्यं तावभिघ्नन्तौ न श्रमं प्रतिपद्यताम्

lakṣmaṇo rāvaṇiṃ yuddhe rāvaṇiścāpi lakṣmaṇam |
anyonyaṃ tāvabhighnantau na śramaṃ pratipadyatām

बाणजालैः शरीरस्थैरवगाढैस्तरस्विनौ ।
शुशुभाते महावीर्यौ प्ररूढाविव पर्वतौ

bāṇajālaiḥ śarīrasthairavagāḍhaistarasvinau |
śuśubhāte mahāvīryau prarūḍhāviva parvatau

तयो रुधिरसिक्तानि संवृतानि शरैर्भृशम् ।
बभ्राजुः सर्वगात्राणि ज्वलन्त इव पावकाः

tayo rudhirasiktāni saṃvṛtāni śarairbhṛśam |
babhrājuḥ sarvagātrāṇi jvalanta iva pāvakāḥ

तयोरथ महान् कालो व्यतीयाद् युध्यमानयोः ।
न च तौ युद्धवैमुख्यं श्रमं चाप्यभिजग्मतुः

tayoratha mahān kālo vyatīyād yudhyamānayoḥ |
na ca tau yuddhavaimukhyaṃ śramaṃ cāpyabhijagmatuḥ

अथ समरपरिश्रमं निहन्तुं
समरमुखेष्वजितस्य लक्ष्मणस्य ।
प्रियहितमुपपादयन् महात्मा
समरमुपेत्य विभीषणोऽवतस्थे

atha samarapariśramaṃ nihantuṃ
samaramukheṣvajitasya lakṣmaṇasya |
priyahitamupapādayan mahātmā
samaramupetya vibhīṣaṇo'vatasthe