Sarga 33: Sarama Comforts Sita

सीतां तु मोहितां दृष्ट्वा सरमा नाम राक्षसी ।
आससादाथ वैदेहीं प्रियां प्रणयिनी सखीम्

sītāṃ tu mohitāṃ dṛṣṭvā saramā nāma rākṣasī |
āsasādātha vaidehīṃ priyāṃ praṇayinī sakhīm

मोहितां राक्षसेन्द्रेण सीतां परमदुःखिताम् ।
आश्वासयामास तदा सरमा मृदुभाषिणी

mohitāṃ rākṣasendreṇa sītāṃ paramaduḥkhitām |
āśvāsayāmāsa tadā saramā mṛdubhāṣiṇī

सा हि तत्र कृता मित्रं सीतया रक्ष्यमाणया ।
रक्षन्ती रावणादिष्टा सानुक्रोशा दृढव्रता

sā hi tatra kṛtā mitraṃ sītayā rakṣyamāṇayā |
rakṣantī rāvaṇādiṣṭā sānukrośā dṛḍhavratā

सा ददर्श सखी सीतां सरमा नष्टचेतनाम् ।
उपावृत्योत्थितां ध्वस्तां वडवामिव पांसुषु

sā dadarśa sakhī sītāṃ saramā naṣṭacetanām |
upāvṛtyotthitāṃ dhvastāṃ vaḍavāmiva pāṃsuṣu

तां समाश्वासयामास सखीस्नेहेन सुव्रताम् ।
समाश्वसिहि वैदेहि मा भूत् ते मनसो व्यथा ।
उक्ता यद् रावणेन त्वं प्रयुक्तश्च स्वयं त्वया

tāṃ samāśvāsayāmāsa sakhīsnehena suvratām |
samāśvasihi vaidehi mā bhūt te manaso vyathā |
uktā yad rāvaṇena tvaṃ prayuktaśca svayaṃ tvayā

सखीस्नेहेन तद् भीरु मया सर्वं प्रतिश्रुतम् ।
लीनया गहने शून्ये भयमुत्सृज्य रावणात् ।
तव हेतोर्विशालाक्षि नहि मे रावणाद् भयम्

sakhīsnehena tad bhīru mayā sarvaṃ pratiśrutam |
līnayā gahane śūnye bhayamutsṛjya rāvaṇāt |
tava hetorviśālākṣi nahi me rāvaṇād bhayam

स सम्भ्रान्तश्च निष्क्रान्तो यत्कृते राक्षसेश्वरः ।
तत्र मे विदितं सर्वमभिनिष्क्रम्य मैथिलि

sa sambhrāntaśca niṣkrānto yatkṛte rākṣaseśvaraḥ |
tatra me viditaṃ sarvamabhiniṣkramya maithili

न शक्यं सौप्तिकं कर्तुं रामस्य विदितात्मनः ।
वधश्च पुरुषव्याघ्रे तस्मिन् नैवोपपद्यते

na śakyaṃ sauptikaṃ kartuṃ rāmasya viditātmanaḥ |
vadhaśca puruṣavyāghre tasmin naivopapadyate

न त्वेवं वानरा हन्तुं शक्याः पादपयोधिनः ।
सुरा देवर्षभेणेव रामेण हि सुरक्षिताः

na tvevaṃ vānarā hantuṃ śakyāḥ pādapayodhinaḥ |
surā devarṣabheṇeva rāmeṇa hi surakṣitāḥ

दीर्घवृत्तभुजः श्रीमान् महोरस्कः प्रतापवान् ।
धन्वी संनहनोपेतो धर्मात्मा भुवि विश्रुतः

dīrghavṛttabhujaḥ śrīmān mahoraskaḥ pratāpavān |
dhanvī saṃnahanopeto dharmātmā bhuvi viśrutaḥ

विक्रान्तो रक्षिता नित्यमात्मनश्च परस्य च ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा कुलीनो नयशास्त्रवित्

vikrānto rakṣitā nityamātmanaśca parasya ca |
lakṣmaṇena saha bhrātrā kulīno nayaśāstravit

हन्ता परबलौघानामचिन्त्यबलपौरुषः ।
न हतो राघवः श्रीमान् सीते शत्रुनिबर्हणः

hantā parabalaughānāmacintyabalapauruṣaḥ |
na hato rāghavaḥ śrīmān sīte śatrunibarhaṇaḥ

अयुक्तबुद्धिकृत्येन सर्वभूतविरोधिना ।
एवं प्रयुक्ता रौद्रेण माया मायाविना त्वयि

ayuktabuddhikṛtyena sarvabhūtavirodhinā |
evaṃ prayuktā raudreṇa māyā māyāvinā tvayi

शोकस्ते विगतः सर्वकल्याणं त्वामुपस्थितम् ।
ध्रुवं त्वां भजते लक्ष्मीः प्रियं ते भवति शृणु

śokaste vigataḥ sarvakalyāṇaṃ tvāmupasthitam |
dhruvaṃ tvāṃ bhajate lakṣmīḥ priyaṃ te bhavati śṛṇu

उत्तीर्य सागरं रामः सह वानरसेनया ।
संनिविष्टः समुद्रस्य तीरमासाद्य दक्षिणम्

uttīrya sāgaraṃ rāmaḥ saha vānarasenayā |
saṃniviṣṭaḥ samudrasya tīramāsādya dakṣiṇam

दृष्टो मे परिपूर्णार्थः काकुत्स्थः सहलक्ष्मणः ।
सहितैः सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठति रक्षितः

dṛṣṭo me paripūrṇārthaḥ kākutsthaḥ sahalakṣmaṇaḥ |
sahitaiḥ sāgarāntasthairbalaistiṣṭhati rakṣitaḥ

अनेन प्रेषिता ये च राक्षसा लघुविक्रमाः ।
राघवस्तीर्ण इत्येवं प्रवृत्तिस्तैरिहाहृता

anena preṣitā ye ca rākṣasā laghuvikramāḥ |
rāghavastīrṇa ityevaṃ pravṛttistairihāhṛtā

स तां श्रुत्वा विशालाक्षि प्रवृत्तिं राक्षसाधिपः ।
एष मन्त्रयते सर्वैः सचिवैः सह रावणः

sa tāṃ śrutvā viśālākṣi pravṛttiṃ rākṣasādhipaḥ |
eṣa mantrayate sarvaiḥ sacivaiḥ saha rāvaṇaḥ

इति ब्रुवाणा सरमा राक्षसी सीतया सह ।
सर्वोद्योगेन सैन्यानां शब्दं शुश्राव भैरवम्

iti bruvāṇā saramā rākṣasī sītayā saha |
sarvodyogena sainyānāṃ śabdaṃ śuśrāva bhairavam

दण्डनिर्घातवादिन्याः श्रुत्वा भेर्या महास्वनम् ।
उवाच सरमा सीतामिदं मधुरभाषिणी

daṇḍanirghātavādinyāḥ śrutvā bheryā mahāsvanam |
uvāca saramā sītāmidaṃ madhurabhāṣiṇī

संनाहजननी ह्येषा भैरवा भीरु भेरिका ।
भेरीनादं च गम्भीरं शृणु तोयदनिःस्वनम्

saṃnāhajananī hyeṣā bhairavā bhīru bherikā |
bherīnādaṃ ca gambhīraṃ śṛṇu toyadaniḥsvanam

कल्प्यन्ते मत्तमातङ्गा युज्यन्ते रथवाजिनः ।
दृश्यन्ते तुरगारूढाः प्रासहस्ताः सहस्रशः

kalpyante mattamātaṅgā yujyante rathavājinaḥ |
dṛśyante turagārūḍhāḥ prāsahastāḥ sahasraśaḥ

तत्र तत्र च संनद्धाः सम्पतन्ति सहस्रशः ।
आपूर्यन्ते राजमार्गाः सैन्यैरद्भुतदर्शनैः

tatra tatra ca saṃnaddhāḥ sampatanti sahasraśaḥ |
āpūryante rājamārgāḥ sainyairadbhutadarśanaiḥ

वेगवद्भिर्नदद्भिश्च तोयौघैरिव सागरः ।
शस्त्राणां च प्रसन्नानां चर्मणां वर्मणां तथा

vegavadbhirnadadbhiśca toyaughairiva sāgaraḥ |
śastrāṇāṃ ca prasannānāṃ carmaṇāṃ varmaṇāṃ tathā

रथवाजिगजानां च राक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।
सम्भ्रमो रक्षसामेष हृषितानां तरस्विनाम्

rathavājigajānāṃ ca rākṣasendrānuyāyinām |
sambhramo rakṣasāmeṣa hṛṣitānāṃ tarasvinām

प्रभां विसृजतां पश्य नानावर्णसमुत्थिताम् ।
वनं निर्दहतो घर्मे यथा रूपं विभावसोः

prabhāṃ visṛjatāṃ paśya nānāvarṇasamutthitām |
vanaṃ nirdahato gharme yathā rūpaṃ vibhāvasoḥ

घण्टानां शृणु निर्घोषं रथानां शृणु निःस्वनम् ।
हयानां हेषमाणानां शृणु तूर्यध्वनिं तथा

ghaṇṭānāṃ śṛṇu nirghoṣaṃ rathānāṃ śṛṇu niḥsvanam |
hayānāṃ heṣamāṇānāṃ śṛṇu tūryadhvaniṃ tathā

उद्यतायुधहस्तानां राक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।
सम्भ्रमो रक्षसामेष तुमुलो लोमहर्षणम्

udyatāyudhahastānāṃ rākṣasendrānuyāyinām |
sambhramo rakṣasāmeṣa tumulo lomaharṣaṇam

श्रीस्त्वां भजति शोकघ्नी रक्षसां भयमागतम् ।
रामः कमलपत्राक्षो दैत्यानामिव वासवः

śrīstvāṃ bhajati śokaghnī rakṣasāṃ bhayamāgatam |
rāmaḥ kamalapatrākṣo daityānāmiva vāsavaḥ

अवजित्य जितक्रोधस्तमचिन्त्यपराक्रमः ।
रावणं समरे हत्वा भर्ता त्वाधिगमिष्यति

avajitya jitakrodhastamacintyaparākramaḥ |
rāvaṇaṃ samare hatvā bhartā tvādhigamiṣyati

विक्रमिष्यति रक्षःसु भर्ता ते सहलक्ष्मणः ।
यथा शत्रुषु शत्रुघ्नो विष्णुना सह वासवः

vikramiṣyati rakṣaḥsu bhartā te sahalakṣmaṇaḥ |
yathā śatruṣu śatrughno viṣṇunā saha vāsavaḥ

आगतस्य हि रामस्य क्षिप्रमङ्कागतां सतीम् ।
अहं द्रक्ष्यामि सिद्धार्थां त्वां शत्रौ विनिपातिते

āgatasya hi rāmasya kṣipramaṅkāgatāṃ satīm |
ahaṃ drakṣyāmi siddhārthāṃ tvāṃ śatrau vinipātite

अस्राण्यानन्दजानि त्वं वर्तयिष्यसि जानकि ।
समागम्य परिष्वक्ता तस्योरसि महोरसः

asrāṇyānandajāni tvaṃ vartayiṣyasi jānaki |
samāgamya pariṣvaktā tasyorasi mahorasaḥ

अचिरान्मोक्ष्यते सीते देवि ते जघनं गताम् ।
धृतामेकां बहून् मासान् वेणीं रामो महाबलः

acirānmokṣyate sīte devi te jaghanaṃ gatām |
dhṛtāmekāṃ bahūn māsān veṇīṃ rāmo mahābalaḥ

तस्य दृष्ट्वा मुखं देवि पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।
मोक्ष्यसे शोकजं वारि निर्मोकमिव पन्नगी

tasya dṛṣṭvā mukhaṃ devi pūrṇacandramivoditam |
mokṣyase śokajaṃ vāri nirmokamiva pannagī

रावणं समरे हत्वा नचिरादेव मैथिलि ।
त्वया समग्रः प्रियया सुखार्हो लप्स्यते सुखम्

rāvaṇaṃ samare hatvā nacirādeva maithili |
tvayā samagraḥ priyayā sukhārho lapsyate sukham

सभाजिता त्वं रामेण मोदिष्यसि महात्मना ।
सुवर्षेण समायुक्ता यथा सस्येन मेदिनी

sabhājitā tvaṃ rāmeṇa modiṣyasi mahātmanā |
suvarṣeṇa samāyuktā yathā sasyena medinī

गिरिवरमभितो विवर्तमानो
हय इव मण्डलमाशु यः करोति ।
तमिह शरणमभ्युपैहि देवि
दिवसकरं प्रभवो ह्ययं प्रजानाम्

girivaramabhito vivartamāno
haya iva maṇḍalamāśu yaḥ karoti |
tamiha śaraṇamabhyupaihi devi
divasakaraṃ prabhavo hyayaṃ prajānām