Bala Kanda

Sarga 33: The daughters marry Brahmadatta

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रयस्त्रिंशः सर्गः ॥१-३३॥

26 verses · 33 of 77

What happens in this chapter

The daughters marry Brahmadatta

The daughters bow and tell their father that Vayu sought to dishonour them and, refused, made them crooked. Kushanabha praises them: they have shown forbearance, and forbearance is the ornament of women, it is fame, it is dharma; the world rests on it. He looks for a husband for them. At that time a sage named Chuli was in tapas, served by the gandharvi Somada. Pleased, he gave her a son born of his mind, Brahmadatta, who became king of Kampilya. Kushanabha gives his hundred daughters to Brahmadatta. At the touch of his hand they are made straight and beautiful again. The king sends the couple off with priests, and Somada welcomes her daughters-in-law with joy.

33.1

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः ।
शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत

tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata

33.2

वायुः सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति ।
अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते

vāyuḥ sarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate

33.3

पितृमत्यः स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः ।
पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव

pitṛmatyaḥ sma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava

33.4

तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता ।
एवं ब्रुवन्त्यः सर्वाः स्म वायुनाभिहता भृशम्

tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyaḥ sarvāḥ sma vāyunābhihatā bhṛśam

33.5

तासां तु वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः ।
प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम्

tāsāṃ tu vacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam

33.6

क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत् कृतम् ।
ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम

kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahat kṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama

33.7

अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा ।
दुष्करं तच्च वै क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः

alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca vai kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ

33.8

यादृशी वः क्षमा पुत्र्यः सर्वासामविशेषतः ।
क्षमा दानं क्षमा सत्यं क्षमा यज्ञाश्च पुत्रिकाः

yādṛśī vaḥ kṣamā putryaḥ sarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā satyaṃ kṣamā yajñāśca putrikāḥ

33.9

क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमायां विष्ठितं जगत् ।
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः

kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamāyāṃ viṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ

33.10

मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः ।
देशे काले च कर्तव्यं सदृशे प्रतिपादनम्

mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśe kāle ca kartavyaṃ sadṛśe pratipādanam

33.11

एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महाद्युतिः
ऊर्ध्वरेताः शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत्

etasminneva kāle tu cūlī nāma mahādyutiḥ
ūrdhvaretāḥ śubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat

33.12

तपस्यन्तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते ।
सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिलातनया तदा

tapasyantamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilātanayā tadā

33.13

सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा ।
उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद् गुरुः

sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavad guruḥ

33.14

स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन ।
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम्

sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam

33.15

परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरम् ।
उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम्

parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvaram |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam

33.16

लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिकम्

lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmikam

33.17

अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् ।
ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम्

apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam

33.18

तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ ब्राह्ममनुत्तमम् ।
ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनः सुतम्

tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau brāhmamanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinaḥ sutam

33.19

स राजा ब्रह्मदत्तस्तु पुरीमध्यवसत् तदा ।
काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम्

sa rājā brahmadattastu purīmadhyavasat tadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam

33.20

स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभः सुधार्मिकः ।
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा

sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhaḥ sudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā

33.21

तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना

tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā

33.22

यथाक्रमं तदा पाणिं जग्राह रघुनन्दन ।
ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा

yathākramaṃ tadā pāṇiṃ jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā

33.23

स्पृष्टमात्रे तदा पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः ।
युक्तं परमया लक्ष्म्या बभौ कन्याशतं तदा

spṛṣṭamātre tadā pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktaṃ paramayā lakṣmyā babhau kanyāśataṃ tadā

33.24

स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।
बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनः पुनः

sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥ punaḥ

33.25

कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिम् ।
सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा

kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatim |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā

33.26

सोमदापि सुतं दृष्ट्वा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् ।
यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ।
स्पृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च ताः कन्याः कुशनाभं प्रशस्य च

somadāpi sutaṃ dṛṣṭvā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata |
spṛṣṭvā spṛṣṭvā ca tāḥ kanyāḥ kuśanābhaṃ praśasya ca

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)