Sarga 15: The devas seek Vishnu against Ravana

मेधावी तु ततो ध्यात्वा स किञ्चिदिदमुत्तरम् ।
लब्धसंज्ञस्ततस्तं तु वेदज्ञो नृपमब्रवीत्

medhāvī tu tato dhyātvā sa kiñcididamuttaram |
labdhasaṃjñastatastaṃ tu vedajño nṛpamabravīt

इष्टिं तेऽहं करिष्यामि पुत्रीयां पुत्रकारणात् ।
अथर्वशिरसि प्रोक्तैर्मन्त्रैः सिद्धां विधानतः

iṣṭiṃ te'haṃ kariṣyāmi putrīyāṃ putrakāraṇāt |
atharvaśirasi proktairmantraiḥ siddhāṃ vidhānataḥ

ततः प्राक्रमदिष्टिं तां पुत्रीयां पुत्रकारणात् ।
जुहावाग्नौ च तेजस्वी मन्त्रदृष्टेन कर्मणा

tataḥ prākramadiṣṭiṃ tāṃ putrīyāṃ putrakāraṇāt |
juhāvāgnau ca tejasvī mantradṛṣṭena karmaṇā

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
भागप्रतिग्रहार्थं वै समवेता यथाविधि

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |
bhāgapratigrahārthaṃ vai samavetā yathāvidhi

ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः ।
अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः

tāḥ sametya yathānyāyaṃ tasmin sadasi devatāḥ |
abruvam̐llokakartāraṃ brahmāṇaṃ vacanaṃ tataḥ

भगवंस्त्वत्प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः ।
सर्वान् नो बाधते वीर्याच्छासितुं तं न शक्नुमः

bhagavaṃstvatprasādena rāvaṇo nāma rākṣasaḥ |
sarvān no bādhate vīryācchāsituṃ taṃ na śaknumaḥ

त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवंस्तदा ।
मानयन्तश्च तं नित्यं सर्वं तस्य क्षमामहे

tvayā tasmai varo dattaḥ prītena bhagavaṃstadā |
mānayantaśca taṃ nityaṃ sarvaṃ tasya kṣamāmahe

उद्वेजयति लोकांस्त्रीनुच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः ।
शक्रं त्रिदशराजानं प्रधर्षयितुमिच्छति

udvejayati lokāṃstrīnucchritān dveṣṭi durmatiḥ |
śakraṃ tridaśarājānaṃ pradharṣayitumicchati

ऋषीन् यक्षान् सगन्धर्वान् ब्राह्मणानसुरांस्तदा ।
अतिक्रामति दुर्धर्षो वरदानेन मोहितः

ṛṣīn yakṣān sagandharvān brāhmaṇānasurāṃstadā |
atikrāmati durdharṣo varadānena mohitaḥ

नैनं सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः ।
चलोर्मिमाली तं दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते

nainaṃ sūryaḥ pratapati pārśve vāti na mārutaḥ |
calormimālī taṃ dṛṣṭvā samudro'pi na kampate

तन्महन्नो भयं तस्माद् राक्षसाद् घोरदर्शनात् ।
वधार्थं तस्य भगवन्नुपायं कर्तुमर्हसि

tanmahanno bhayaṃ tasmād rākṣasād ghoradarśanāt |
vadhārthaṃ tasya bhagavannupāyaṃ kartumarhasi

एवमुक्तः सुरैः सर्वैश्चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत् ।
हन्तायं विदितस्तस्य वधोपायो दुरात्मनः

evamuktaḥ suraiḥ sarvaiścintayitvā tato'bravīt |
hantāyaṃ viditastasya vadhopāyo durātmanaḥ

तेन गन्धर्वयक्षाणां देवदानवरक्षसाम् ।
अवध्योऽस्मीति वागुक्ता तथेत्युक्तं च तन्मया

tena gandharvayakṣāṇāṃ devadānavarakṣasām |
avadhyo'smīti vāguktā tathetyuktaṃ ca tanmayā

नाकीर्तयदवज्ञानात् तद् रक्षो मानुषांस्तदा ।
तस्मात् स मानुषाद् वध्यो मृत्युर्नान्योऽस्य विद्यते

nākīrtayadavajñānāt tad rakṣo mānuṣāṃstadā |
tasmāt sa mānuṣād vadhyo mṛtyurnānyo'sya vidyate

एतच्छ्रुत्वा प्रियं वाक्यं ब्रह्मणा समुदाहृतम् ।
देवा महर्षयः सर्वे प्रहृष्टास्तेऽभवंस्तदा

etacchrutvā priyaṃ vākyaṃ brahmaṇā samudāhṛtam |
devā maharṣayaḥ sarve prahṛṣṭāste'bhavaṃstadā

एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः ।
शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः

etasminnantare viṣṇurupayāto mahādyutiḥ |
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ pītavāsā jagatpatiḥ

वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदम् यथा ।
तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः

vainateyaṃ samāruhya bhāskarastoyadam yathā |
taptahāṭakakeyūro vandyamānaḥ surottamaiḥ

ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः ।
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः

brahmaṇā ca samāgatya tatra tasthau samāhitaḥ |
tamabruvan surāḥ sarve samabhiṣṭūya saṃnatāḥ

त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया ।
राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेर्विभो

tvāṃ niyokṣyāmahe viṣṇo lokānāṃ hitakāmyayā |
rājño daśarathasya tvamayodhyādhipatervibho

धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः ।
तस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च

dharmajñasya vadānyasya maharṣisamatejasaḥ |
tasya bhāryāsu tisṛṣu hrīśrīkīrtyupamāsu ca

विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम् ।
तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककण्टकम्

viṣṇo putratvamāgaccha kṛtvā''tmānaṃ caturvidham |
tatra tvaṃ mānuṣo bhūtvā pravṛddhaṃ lokakaṇṭakam

अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम् ।
स हि देवान् सगन्धर्वान् सिद्धांश्च ऋषिसत्तमान्

avadhyaṃ daivatairviṣṇo samare jahi rāvaṇam |
sa hi devān sagandharvān siddhāṃśca ṛṣisattamān

राक्षसो रावणो मूर्खो वीर्योद्रेकेण बाधते ।
ऋषयश्च ततस्तेन गन्धर्वाप्सरसस्तथा

rākṣaso rāvaṇo mūrkho vīryodrekeṇa bādhate |
ṛṣayaśca tatastena gandharvāpsarasastathā

क्रीडन्तो नन्दनवने रौद्रेण विनिपातिताः ।
वधार्थं वयमायातास्तस्य वै मुनिभिः सह

krīḍanto nandanavane raudreṇa vinipātitāḥ |
vadhārthaṃ vayamāyātāstasya vai munibhiḥ saha

सिद्धगन्धर्वयक्षाश्च ततस्त्वां श्ररणं गताः ।
त्वं गतिः परमा देव सर्वेषाम् नः परंतपः

siddhagandharvayakṣāśca tatastvāṃ śraraṇaṃ gatāḥ |
tvaṃ gatiḥ paramā deva sarveṣām naḥ paraṃtapaḥ

वधाय देवशतॄणां नृणां लोके मनः कुरु ।
एवं स्तुतस्तु देवेशो विष्णुस्त्रिदशपुंगवः

vadhāya devaśatṝṇāṃ nṛṇāṃ loke manaḥ kuru |
evaṃ stutastu deveśo viṣṇustridaśapuṃgavaḥ

पितामहपुरोगांस्तान् सर्वलोकनमस्कृतः ।
अब्रवीत् त्रिदशान् सर्वान् समेतान् धर्मसंहितान्

pitāmahapurogāṃstān sarvalokanamaskṛtaḥ |
abravīt tridaśān sarvān sametān dharmasaṃhitān

भयं त्यजत भद्रं वो हितार्थं युधि रावणम् ।
सपुत्रपौत्रं सामात्यं समन्त्रिज्ञातिबान्धवम्

bhayaṃ tyajata bhadraṃ vo hitārthaṃ yudhi rāvaṇam |
saputrapautraṃ sāmātyaṃ samantrijñātibāndhavam

हत्वा क्रूरं दुराधर्षं देवर्षीणां भयावहम् ।
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च

hatvā krūraṃ durādharṣaṃ devarṣīṇāṃ bhayāvaham |
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca

वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृथिवीमिमाम् ।
एवं दत्त्वा वरं देवो देवानां विष्णुरात्मवान्

vatsyāmi mānuṣe loke pālayan pṛthivīmimām |
evaṃ dattvā varaṃ devo devānāṃ viṣṇurātmavān

मानुष्ये चिन्तयामास जन्मभूमिमथात्मनः ।
ततः पद्मपलाशाक्षः कृत्वात्मानं चतुर्विधम्

mānuṣye cintayāmāsa janmabhūmimathātmanaḥ |
tataḥ padmapalāśākṣaḥ kṛtvātmānaṃ caturvidham

पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम् ।
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः ।
स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्

pitaraṃ rocayāmāsa tadā daśarathaṃ nṛpam |
tato devarṣigandharvāḥ sarudrāḥ sāpsarogaṇāḥ |
stutibhirdivyarūpābhistuṣṭuvurmadhusūdanam

तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं
प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम् ।
विरावणं साधु तपस्विकण्टकं
तपस्विनामुद्धर तं भयावहम्

tamuddhataṃ rāvaṇamugratejasaṃ
pravṛddhadarpaṃ tridaśeśvaradviṣam |
virāvaṇaṃ sādhu tapasvikaṇṭakaṃ
tapasvināmuddhara taṃ bhayāvaham

तमेव हत्वा सबलं सबान्धवम्
विरावणं रावणमुग्रपौरुषम् ।
स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं
सुरेन्द्रगुप्तं गतदोषकल्मषम्

tameva hatvā sabalaṃ sabāndhavam
virāvaṇaṃ rāvaṇamugrapauruṣam |
svarlokamāgaccha gatajvaraściraṃ
surendraguptaṃ gatadoṣakalmaṣam