Sarga 98: Bharata searches for Rama's hermitage

निवेश्य सेनां तु विभु: पद्भ्यां पादवतां वर: ।
अभिगन्तुं स काकुत्स्थमियेष गुरुवर्त्तकम्

niveśya senāṃ tu vibhu: padbhyāṃ pādavatāṃ vara: |
abhigantuṃ sa kākutsthamiyeṣa guruvarttakam

निविष्टमात्रे सैन्ये तु यथोद्देशं विनीतवत् ।
भरतो भ्रातरं वाक्यं शत्रुघ्नमिदमब्रवीत्

niviṣṭamātre sainye tu yathoddeśaṃ vinītavat |
bharato bhrātaraṃ vākyaṃ śatrughnamidamabravīt

क्षिप्रं वनमिदं सौम्य नरसङ्घै: समन्तत: ।
लुब्धैश्च सहितैरेभिस्त्वमन्वेषितुमर्हसि

kṣipraṃ vanamidaṃ saumya narasaṅghai: samantata: |
lubdhaiśca sahitairebhistvamanveṣitumarhasi

गुहो ज्ञातिसहस्रेण शरचापासिधारिणा ।
समन्वेषतु काकुत्स्थावस्मिन् परिवृत: स्वयम्

guho jñātisahasreṇa śaracāpāsidhāriṇā |
samanveṣatu kākutsthāvasmin parivṛta: svayam

अमात्यै: सह पौरैश्च गुरुभिश्च द्विजातिभि: ।
वनं सर्वं चरिष्यामि पद्भ्यां परिवृत: स्वयम्

amātyai: saha pauraiśca gurubhiśca dvijātibhi: |
vanaṃ sarvaṃ cariṣyāmi padbhyāṃ parivṛta: svayam

यावन्न रामं द्रक्ष्यामि लक्ष्मणं वा महाबलम् ।
वैदेहीं वा महाभागां न मे शान्तिर्भविष्यति

yāvanna rāmaṃ drakṣyāmi lakṣmaṇaṃ vā mahābalam |
vaidehīṃ vā mahābhāgāṃ na me śāntirbhaviṣyati

यावन्न चन्द्रसङ्काशं द्रक्ष्यामि शुभमाननम् ।
भ्रातु: पद्मपलाशाक्षं न मे शान्तिर्भविष्यति

yāvanna candrasaṅkāśaṃ drakṣyāmi śubhamānanam |
bhrātu: padmapalāśākṣaṃ na me śāntirbhaviṣyati

यावन्न चरणौ भ्रातु: पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।
शिरसा धारयिष्यामि न मे शान्तिर्भविष्यति

yāvanna caraṇau bhrātu: pārthivavyañjanānvitau |
śirasā dhārayiṣyāmi na me śāntirbhaviṣyati

यावन्न राज्ये राज्यार्ह: पितृपैतामहे स्थित: ।
अभिषेकजलक्लिन्नो न मे शान्तिर्भविष्यति

yāvanna rājye rājyārha: pitṛpaitāmahe sthita: |
abhiṣekajalaklinno na me śāntirbhaviṣyati

सिद्धार्थ: खलु सौमित्रिर्यश्चन्द्रविमलोपमम् ।
मुखं पश्यति रामस्य राजीवाक्षं महाद्युति

siddhārtha: khalu saumitriryaścandravimalopamam |
mukhaṃ paśyati rāmasya rājīvākṣaṃ mahādyuti

कृतकत्या महाभागा वैदेही जनकात्मजा ।
भर्तारं सागरान्ताया: पृथिव्या याऽनुगच्छति

kṛtakatyā mahābhāgā vaidehī janakātmajā |
bhartāraṃ sāgarāntāyā: pṛthivyā yā'nugacchati

सुभगश्चित्रकूटोऽसौ गिरिराजोपमो गिरि: ।
यस्मिन् वसति काकुत्स्थ: कुबेर इव नन्दने

subhagaścitrakūṭo'sau girirājopamo giri: |
yasmin vasati kākutstha: kubera iva nandane

कृतकार्यमिदं दुर्गं वनं व्यालनिषेवितम् ।
यदध्यास्ते महातेजा राम: शस्त्रभृतां वर:

kṛtakāryamidaṃ durgaṃ vanaṃ vyālaniṣevitam |
yadadhyāste mahātejā rāma: śastrabhṛtāṃ vara:

एवमुक्त्वा महातेजा भरत: पुरुषर्षभ: ।
पद्भ्यामेव महाबाहु: प्रविवेश महद्वनम्

evamuktvā mahātejā bharata: puruṣarṣabha: |
padbhyāmeva mahābāhu: praviveśa mahadvanam

स तानि द्रुमजालानि जातानि गिरिसानुषु ।
पुष्पिताग्राणि मध्येन जगाम वदतां वर:

sa tāni drumajālāni jātāni girisānuṣu |
puṣpitāgrāṇi madhyena jagāma vadatāṃ vara:

समीपत्वात्तन्मूलदर्शनमिति न पुनरुक्ति:

samīpatvāttanmūladarśanamiti na punarukti:

तं दृष्ट्वा भरत: श्रीमान् मुमोह सहबान्धव: ।
अत्र राम इति ज्ञात्वा गत: पारमिवाम्भस:

taṃ dṛṣṭvā bharata: śrīmān mumoha sahabāndhava: |
atra rāma iti jñātvā gata: pāramivāmbhasa:

स चित्रकूटे तु गिरौ निशम्य रामाश्रमं पुण्यजनोपपन्नम् ।
गुहेन सार्द्धं त्वरितो जगाम पुनर्निवेश्यैव चमूं महात्मा

sa citrakūṭe tu girau niśamya rāmāśramaṃ puṇyajanopapannam |
guhena sārddhaṃ tvarito jagāma punarniveśyaiva camūṃ mahātmā