Sarga 90: Bharadvaja questions Bharata's purpose

भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशादेव नरर्षभ: ।
बलं सर्वमवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभि:

bharadvājāśramaṃ dṛṣṭvā krośādeva nararṣabha: |
balaṃ sarvamavasthāpya jagāma saha mantribhi:

पद्भ्यामेव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छद: ।
वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोधसम्

padbhyāmeva hi dharmajño nyastaśastraparicchada: |
vasāno vāsasī kṣaume purodhāya purodhasam

तत: सन्दर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघव: ।
मन्त्रिणस्तानवस्थाप्य जगामानुपुरोहितम्

tata: sandarśane tasya bharadvājasya rāghava: |
mantriṇastānavasthāpya jagāmānupurohitam

वसिष्ठमथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपा: ।
सञ्चचालासनात्तूर्णं शिष्यानर्घ्यमिति ब्रुवन्

vasiṣṭhamatha dṛṣṭvaiva bharadvājo mahātapā: |
sañcacālāsanāttūrṇaṃ śiṣyānarghyamiti bruvan

वसिष्ठसाहचर्य्यादिति भाव:

vasiṣṭhasāhacaryyāditi bhāva:

ताभ्यामर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च ।
आनुपूर्व्याच्च धर्मज्ञ: पप्रच्छ कुशलं कुले

tābhyāmarghyaṃ ca pādyaṃ ca dattvā paścāt phalāni ca |
ānupūrvyācca dharmajña: papraccha kuśalaṃ kule

अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्वपि च मन्त्रिषु ।
जानन् दशरथं वृत्तं न राजानमुदाहरत्

ayodhyāyāṃ bale kośe mitreṣvapi ca mantriṣu |
jānan daśarathaṃ vṛttaṃ na rājānamudāharat

वसिष्ठो भरतश्चैनं पप्रच्छतुरनामयम् ।
शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु

vasiṣṭho bharataścainaṃ papracchaturanāmayam |
śarīre 'gniṣu vṛkṣeṣu śiṣyeṣu mṛgapakṣiṣu

तथेति तत्प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपा: ।
भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात्

tatheti tatpratijñāya bharadvājo mahātapā: |
bharataṃ pratyuvācedaṃ rāghavasnehabandhanāt

किमिहागमने कार्य्यं तव राज्यं प्रशासत: ।
एतदाचक्ष्व मे सर्वं नहि मे शुद्ध्यते मन:

kimihāgamane kāryyaṃ tava rājyaṃ praśāsata: |
etadācakṣva me sarvaṃ nahi me śuddhyate mana:

सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्या नन्दवर्द्धनम् ।
भ्रात्रा सह सभार्यो यश्चिरं प्रव्राजितो वनम्

suṣuve yamamitraghnaṃ kausalyā nandavarddhanam |
bhrātrā saha sabhāryo yaściraṃ pravrājito vanam

नियुक्त: स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशा: ।
वनवासी भवेतीह समा: किल चतुर्दश

niyukta: strīniyuktena pitrā yo 'sau mahāyaśā: |
vanavāsī bhavetīha samā: kila caturdaśa

कच्चिन्न तस्यापापस्य पापं कर्तुमिहेच्छसि ।
अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च

kaccinna tasyāpāpasya pāpaṃ kartumihecchasi |
akaṇṭakaṃ bhoktumanā rājyaṃ tasyānujasya ca

एवमुक्तो भरद्वाजं भरत: प्रत्युवाच ह ।
पर्य्यश्रुनयनो दु:खाद्वाचा संसज्जमानया

evamukto bharadvājaṃ bharata: pratyuvāca ha |
paryyaśrunayano du:khādvācā saṃsajjamānayā

हतो ऽस्मि यदि मामेवं भगवानपि मन्यते ।
मत्तो न दोषमाशङ्के नैवं मामनुशाधि हि

hato 'smi yadi māmevaṃ bhagavānapi manyate |
matto na doṣamāśaṅke naivaṃ māmanuśādhi hi

न चैतदिष्टं माता मे यदवोचन्मदन्तरे ।
नाहमेतेन तुष्टश्च न तद्वचनमाददे

na caitadiṣṭaṃ mātā me yadavocanmadantare |
nāhametena tuṣṭaśca na tadvacanamādade

अहं तु तं नरव्याघ्रमुपयात: प्रसादक: ।
प्रतिनेतुमयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम्

ahaṃ tu taṃ naravyāghramupayāta: prasādaka: |
pratinetumayodhyāṃ ca pādau tasyābhivanditum

त्वं मामेवङ्गतं मत्वा प्रसादं कर्तुमर्हसि ।
शंस मे भगवन् राम: क्व सम्प्रति महीपति:

tvaṃ māmevaṅgataṃ matvā prasādaṃ kartumarhasi |
śaṃsa me bhagavan rāma: kva samprati mahīpati:

वसिष्ठादिभिर्ऋत्विग्भिर्याचितो भगवांस्तत: ।
उवाच तं भरद्वाज: प्रसादाद्भरतं वच:

vasiṣṭhādibhirṛtvigbhiryācito bhagavāṃstata: |
uvāca taṃ bharadvāja: prasādādbharataṃ vaca:

त्वय्येतत्पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे ।
गुरुवृत्तिर्दमश्चैव साधूनां चानुयायिता

tvayyetatpuruṣavyāghra yuktaṃ rāghavavaṃśaje |
guruvṛttirdamaścaiva sādhūnāṃ cānuyāyitā

जाने चैतन्मन:स्थं ते दृढीकरणमस्त्विति ।
अपृच्छं त्वां तथात्यर्थं कीर्त्तिं समभिवर्द्धयन्

jāne caitanmana:sthaṃ te dṛḍhīkaraṇamastviti |
apṛcchaṃ tvāṃ tathātyarthaṃ kīrttiṃ samabhivarddhayan

जाने च रामं धर्म्मज्ञं ससीतं सहलक्ष्मणम् ।
असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ

jāne ca rāmaṃ dharmmajñaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam |
asau vasati te bhrātā citrakūṭe mahāgirau

श्वस्तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभि: ।
एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद

śvastu gantāsi taṃ deśaṃ vasādya saha mantribhi: |
etaṃ me kuru suprājña kāmaṃ kāmārthakovida

ततस्तथेत्येवमुदारदर्शन: प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद्वच: ।
चकार बुद्धिं च तदा तदाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मज:

tatastathetyevamudāradarśana: pratītarūpo bharato 'bravīdvaca: |
cakāra buddhiṃ ca tadā tadāśrame niśānivāsāya narādhipātmaja: