Sarga 64: Signs of the abduction; Rama's wrath

स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत् ।
शीघ्रं लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीं नदीम्

sa dīno dīnayā vācā lakṣmaṇaṃ vākyamabravīt |
śīghraṃ lakṣmaṇa jānīhi gatvā godāvarīṃ nadīm

अपि गोदावरीं सीता पद्मान्यानयितुं गता ।
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः पुनरेव हि

api godāvarīṃ sītā padmānyānayituṃ gatā |
evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ punareva hi

नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः ।
तां लक्ष्मणस्तीर्थवतीं विचित्वा राममब्रवीत्

nadīṃ godāvarīṃ ramyāṃ jagāma laghuvikramaḥ |
tāṃ lakṣmaṇastīrthavatīṃ vicitvā rāmamabravīt

नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे ।
कं नु सा देशमापन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी

naināṃ paśyāmi tīrtheṣu krośato na śṛṇoti me |
kaṃ nu sā deśamāpannā vaidehī kleśanāśinī

नहि तं वेद्मि वै राम यत्र सा तनुमध्यमा ।
लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा दीनः संतापमोहितः

nahi taṃ vedmi vai rāma yatra sā tanumadhyamā |
lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dīnaḥ saṃtāpamohitaḥ

रामः समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम् ।
स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत्

rāmaḥ samabhicakrāma svayaṃ godāvarīṃ nadīm |
sa tāmupasthito rāmaḥ kva sītetyevamabravīt

भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृतामपि ।
न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदी

bhūtāni rākṣasendreṇa vadhārheṇa hṛtāmapi |
na tāṃ śaśaṃsū rāmāya tathā godāvarī nadī

ततः प्रचोदिता भूतैः शंस चास्मै प्रियामिति ।
न च सा ह्यवदत् सीतां पृष्टा रामेण शोचता

tataḥ pracoditā bhūtaiḥ śaṃsa cāsmai priyāmiti |
na ca sā hyavadat sītāṃ pṛṣṭā rāmeṇa śocatā

रावणस्य च तद्रूपं कर्मापि च दुरात्मनः ।
ध्यात्वा भयात् तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ह

rāvaṇasya ca tadrūpaṃ karmāpi ca durātmanaḥ |
dhyātvā bhayāt tu vaidehīṃ sā nadī na śaśaṃsa ha

निराशस्तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः ।
उवाच रामः सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः

nirāśastu tayā nadyā sītāyā darśane kṛtaḥ |
uvāca rāmaḥ saumitriṃ sītādarśanakarśitaḥ

एषा गोदावरी सौम्य किंचिन्न प्रतिभाषते ।
किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः

eṣā godāvarī saumya kiṃcinna pratibhāṣate |
kiṃ nu lakṣmaṇa vakṣyāmi sametya janakaṃ vacaḥ

मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम् ।
या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः

mātaraṃ caiva vaidehyā vinā tāmahamapriyam |
yā me rājyavihīnasya vane vanyena jīvataḥ

सर्वं व्यपानयच्छोकं वैदेही क्व नु सा गता ।
ज्ञातिवर्गविहीनस्य वैदेहीमप्यपश्यतः

sarvaṃ vyapānayacchokaṃ vaidehī kva nu sā gatā |
jñātivargavihīnasya vaidehīmapyapaśyataḥ

मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः ।
मन्दाकिनीं जनस्थानमिमं प्रस्रवणं गिरिम्

manye dīrghā bhaviṣyanti rātrayo mama jāgrataḥ |
mandākinīṃ janasthānamimaṃ prasravaṇaṃ girim

सर्वाण्यनुचरिष्यामि यदि सीता हि लभ्यते ।
एते महामृगा वीर मामीक्षन्ते पुनः पुनः

sarvāṇyanucariṣyāmi yadi sītā hi labhyate |
ete mahāmṛgā vīra māmīkṣante punaḥ punaḥ

वक्तुकामा इह हि मे इङ्गितान्युपलक्षये ।
तांस्तु दृष्ट्वा नरव्याघ्रो राघवः प्रत्युवाच ह

vaktukāmā iha hi me iṅgitānyupalakṣaye |
tāṃstu dṛṣṭvā naravyāghro rāghavaḥ pratyuvāca ha

क्व सीतेति निरीक्षन् वै बाष्पसंरुद्धया गिरा ।
एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगाः सहसोत्थिताः

kva sīteti nirīkṣan vai bāṣpasaṃruddhayā girā |
evamuktā narendreṇa te mṛgāḥ sahasotthitāḥ

दक्षिणाभिमुखाः सर्वे दर्शयन्तो नभःस्थलम् ।
मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामभ्यपद्यत

dakṣiṇābhimukhāḥ sarve darśayanto nabhaḥsthalam |
maithilī hriyamāṇā sā diśaṃ yāmabhyapadyata

तेन मार्गेण गच्छन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम् ।
येन मार्गं च भूमिं च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः

tena mārgeṇa gacchanto nirīkṣante narādhipam |
yena mārgaṃ ca bhūmiṃ ca nirīkṣante sma te mṛgāḥ

पुनर्नदन्तो गच्छन्ति लक्ष्मणेनोपलक्षिताः ।
तेषां वचनसर्वस्वं लक्षयामास चेङ्गितम्

punarnadanto gacchanti lakṣmaṇenopalakṣitāḥ |
teṣāṃ vacanasarvasvaṃ lakṣayāmāsa ceṅgitam

उवाच लक्ष्मणो धीमान् ज्येष्ठं भ्रातरमार्तवत् ।
क्व सीतेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः

uvāca lakṣmaṇo dhīmān jyeṣṭhaṃ bhrātaramārtavat |
kva sīteti tvayā pṛṣṭā yatheme sahasotthitāḥ

दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः ।
साधु गच्छावहे देव दिशमेतां च नैर्ऋतीम्

darśayanti kṣitiṃ caiva dakṣiṇāṃ ca diśaṃ mṛgāḥ |
sādhu gacchāvahe deva diśametāṃ ca nairṛtīm

यदि तस्यागमः कश्चिदार्या वा साथ लक्ष्यते ।
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्

yadi tasyāgamaḥ kaścidāryā vā sātha lakṣyate |
bāḍhamityeva kākutsthaḥ prasthito dakṣiṇāṃ diśam

लक्ष्मणानुगतः श्रीमान् वीक्षमाणो वसुंधराम् ।
एवं सम्भाषमाणौ तावन्योन्यं भ्रातरावुभौ

lakṣmaṇānugataḥ śrīmān vīkṣamāṇo vasuṃdharām |
evaṃ sambhāṣamāṇau tāvanyonyaṃ bhrātarāvubhau

वसुंधरायां पतितपुष्पमार्गमपश्यताम् ।
पुष्पवृष्टिं निपतितां दृष्ट्वा रामो महीतले

vasuṃdharāyāṃ patitapuṣpamārgamapaśyatām |
puṣpavṛṣṭiṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā rāmo mahītale

उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः ।
अभिजानामि पुष्पाणि तानीमानीह लक्ष्मण

uvāca lakṣmaṇaṃ vīro duḥkhito duḥkhitaṃ vacaḥ |
abhijānāmi puṣpāṇi tānīmānīha lakṣmaṇa

अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने ।
मन्ये सूर्यश्च वायुश्च मेदिनी च यशस्विनी

apinaddhāni vaidehyā mayā dattāni kānane |
manye sūryaśca vāyuśca medinī ca yaśasvinī

अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम् ।
एवमुक्त्वा महाबाहुर्लक्ष्मणं पुरुषर्षभम्

abhirakṣanti puṣpāṇi prakurvanto mama priyam |
evamuktvā mahābāhurlakṣmaṇaṃ puruṣarṣabham

उवाच रामो धर्मात्मा गिरिं प्रस्रवणाकुलम् ।
कच्चित् क्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी

uvāca rāmo dharmātmā giriṃ prasravaṇākulam |
kaccit kṣitibhṛtāṃ nātha dṛṣṭā sarvāṅgasundarī

रामा रम्ये वनोद्देशे मया विरहिता त्वया ।
क्रुद्धोऽब्रवीद् गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा

rāmā ramye vanoddeśe mayā virahitā tvayā |
kruddho'bravīd giriṃ tatra siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā

तां हेमवर्णां हेमाङ्गीं सीतां दर्शय पर्वत ।
यावत् सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम्

tāṃ hemavarṇāṃ hemāṅgīṃ sītāṃ darśaya parvata |
yāvat sānūni sarvāṇi na te vidhvaṃsayāmyaham

एवमुक्तस्तु रामेण पर्वतो मैथिलीं प्रति ।
दर्शयन्निव तां सीतां नादर्शयत राघवे

evamuktastu rāmeṇa parvato maithilīṃ prati |
darśayanniva tāṃ sītāṃ nādarśayata rāghave

ततो दाशरथी राम उवाच च शिलोच्चयम् ।
मम बाणाग्निनिर्दग्धो भस्मीभूतो भविष्यसि

tato dāśarathī rāma uvāca ca śiloccayam |
mama bāṇāgninirdagdho bhasmībhūto bhaviṣyasi

असेव्यः सर्वतश्चैव निस्तृणद्रुमपल्लवः ।
इमां वा सरितं चाद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण

asevyaḥ sarvataścaiva nistṛṇadrumapallavaḥ |
imāṃ vā saritaṃ cādya śoṣayiṣyāmi lakṣmaṇa

यदि नाख्याति मे सीतामद्य चन्द्रनिभाननाम् ।
एवं प्ररुषितो रामो दिधक्षन्निव चक्षुषा

yadi nākhyāti me sītāmadya candranibhānanām |
evaṃ praruṣito rāmo didhakṣanniva cakṣuṣā

ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत् ।
त्रस्ताया रामकांक्षिण्याः प्रधावन्त्या इतस्ततः

dadarśa bhūmau niṣkrāntaṃ rākṣasasya padaṃ mahat |
trastāyā rāmakāṃkṣiṇyāḥ pradhāvantyā itastataḥ

राक्षसेनानुसृप्ताया वैदेह्याश्च पदानि तु ।
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च

rākṣasenānusṛptāyā vaidehyāśca padāni tu |
sa samīkṣya parikrāntaṃ sītāyā rākṣasasya ca

भग्नं धनुश्च तूणी च विकीर्णं बहुधा रथम् ।
सम्भ्रान्तहृदयो रामः शशंस भ्रातरं प्रियम्

bhagnaṃ dhanuśca tūṇī ca vikīrṇaṃ bahudhā ratham |
sambhrāntahṛdayo rāmaḥ śaśaṃsa bhrātaraṃ priyam

पश्य लक्ष्मण वैदेह्या कीर्णाः कनकबिन्दवः ।
भूषणानां हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च

paśya lakṣmaṇa vaidehyā kīrṇāḥ kanakabindavaḥ |
bhūṣaṇānāṃ hi saumitre mālyāni vividhāni ca

तप्तबिन्दुनिकाशैश्च चित्रैः क्षतजबिन्दुभिः ।
आवृतं पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणीतलम्

taptabindunikāśaiśca citraiḥ kṣatajabindubhiḥ |
āvṛtaṃ paśya saumitre sarvato dharaṇītalam

मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः कामरूपिभिः ।
भित्त्वा भित्त्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति

manye lakṣmaṇa vaidehī rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ |
bhittvā bhittvā vibhaktā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati

तस्या निमित्तं सीताया द्वयोर्विवदमानयोः ।
बभूव युद्धं सौमित्रे घोरं राक्षसयोरिह

tasyā nimittaṃ sītāyā dvayorvivadamānayoḥ |
babhūva yuddhaṃ saumitre ghoraṃ rākṣasayoriha

मुक्तामणिचितं चेदं रमणीयं विभूषितम् ।
धरण्यां पतितं सौम्य कस्य भग्नं महद् धनुः

muktāmaṇicitaṃ cedaṃ ramaṇīyaṃ vibhūṣitam |
dharaṇyāṃ patitaṃ saumya kasya bhagnaṃ mahad dhanuḥ

राक्षसानामिदं वत्स सुराणामथवापि वा ।
तरुणादित्यसंकाशं वैदूर्यगुलिकाचितम्

rākṣasānāmidaṃ vatsa surāṇāmathavāpi vā |
taruṇādityasaṃkāśaṃ vaidūryagulikācitam

विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम् ।
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम्

viśīrṇaṃ patitaṃ bhūmau kavacaṃ kasya kāñcanam |
chatraṃ śataśalākaṃ ca divyamālyopaśobhitam

भग्नदण्डमिदं सौम्य भूमौ कस्य निपातितम् ।
काञ्चनोरश्छदाश्चेमे पिशाचवदनाः खराः

bhagnadaṇḍamidaṃ saumya bhūmau kasya nipātitam |
kāñcanoraśchadāśceme piśācavadanāḥ kharāḥ

भीमरूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे ।
दीप्तपावकसंकाशो द्युतिमान् समरध्वजः

bhīmarūpā mahākāyāḥ kasya vā nihatā raṇe |
dīptapāvakasaṃkāśo dyutimān samaradhvajaḥ

अपविद्धश्च भग्नश्च कस्य साङ्ग्रामिको रथः ।
रथाक्षमात्रा विशिखास्तपनीयविभूषणाः

apaviddhaśca bhagnaśca kasya sāṅgrāmiko rathaḥ |
rathākṣamātrā viśikhāstapanīyavibhūṣaṇāḥ

कस्येमे निहता बाणाः प्रकीर्णा घोरदर्शनाः ।
शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण

kasyeme nihatā bāṇāḥ prakīrṇā ghoradarśanāḥ |
śarāvarau śaraiḥ pūrṇau vidhvastau paśya lakṣmaṇa

प्रतोदाभीषुहस्तोऽयं कस्य वा सारथिर्हतः ।
पदवी पुरुषस्यैषा व्यक्तं कस्यापि रक्षसः

pratodābhīṣuhasto'yaṃ kasya vā sārathirhataḥ |
padavī puruṣasyaiṣā vyaktaṃ kasyāpi rakṣasaḥ

वैरं शतगुणं पश्य मम तैर्जीवितान्तकम् ।
सुघोरहृदयैः सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः

vairaṃ śataguṇaṃ paśya mama tairjīvitāntakam |
sughorahṛdayaiḥ saumya rākṣasaiḥ kāmarūpibhiḥ

हृता मृता वा वैदेही भक्षिता वा तपस्विनी ।
न धर्मस्त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने

hṛtā mṛtā vā vaidehī bhakṣitā vā tapasvinī |
na dharmastrāyate sītāṃ hriyamāṇāṃ mahāvane

भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायामपि लक्ष्मण ।
के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्ताः सौम्य ममेश्वराः

bhakṣitāyāṃ hi vaidehyāṃ hṛtāyāmapi lakṣmaṇa |
ke hi loke priyaṃ kartuṃ śaktāḥ saumya mameśvarāḥ

कर्तारमपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम् ।
अज्ञानादवमन्येरन् सर्वभूतानि लक्ष्मण

kartāramapi lokānāṃ śūraṃ karuṇavedinam |
ajñānādavamanyeran sarvabhūtāni lakṣmaṇa

मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम् ।
निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः

mṛduṃ lokahite yuktaṃ dāntaṃ karuṇavedinam |
nirvīrya iti manyante nūnaṃ māṃ tridaśeśvarāḥ

मां प्राप्य हि गुणो दोषः संवृत्तः पश्य लक्ष्मण ।
अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसामभवाय च

māṃ prāpya hi guṇo doṣaḥ saṃvṛttaḥ paśya lakṣmaṇa |
adyaiva sarvabhūtānāṃ rakṣasāmabhavāya ca

संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान् सूर्य इवोदितः ।
संहृत्यैव गुणान् सर्वान् मम तेजः प्रकाशते

saṃhṛtyaiva śaśijyotsnāṃ mahān sūrya ivoditaḥ |
saṃhṛtyaiva guṇān sarvān mama tejaḥ prakāśate

नैव यक्षा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
किंनरा वा मनुष्या वा सुखं प्राप्स्यन्ति लक्ष्मण

naiva yakṣā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ |
kiṃnarā vā manuṣyā vā sukhaṃ prāpsyanti lakṣmaṇa

ममास्त्रबाणसम्पूर्णमाकाशं पश्य लक्ष्मण ।
असम्पातं करिष्यामि ह्यद्य त्रैलोक्यचारिणाम्

mamāstrabāṇasampūrṇamākāśaṃ paśya lakṣmaṇa |
asampātaṃ kariṣyāmi hyadya trailokyacāriṇām

संनिरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम् ।
विप्रणष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम्

saṃniruddhagrahagaṇamāvāritaniśākaram |
vipraṇaṣṭānalamarudbhāskaradyutisaṃvṛtam

विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम् ।
ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम्

vinirmathitaśailāgraṃ śuṣyamāṇajalāśayam |
dhvastadrumalatāgulmaṃ vipraṇāśitasāgaram

त्रैलोक्यं तु करिष्यामि संयुक्तं कालकर्मणा ।
न ते कुशलिनीं सीतां प्रदास्यन्ति ममेश्वराः

trailokyaṃ tu kariṣyāmi saṃyuktaṃ kālakarmaṇā |
na te kuśalinīṃ sītāṃ pradāsyanti mameśvarāḥ

अस्मिन् मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम् ।
नाकाशमुत्पतिष्यन्ति सर्वभूतानि लक्ष्मण

asmin muhūrte saumitre mama drakṣyanti vikramam |
nākāśamutpatiṣyanti sarvabhūtāni lakṣmaṇa

मम चापगुणोन्मुक्तैर्बाणजालैर्निरन्तरम् ।
मर्दितं मम नाराचैर्ध्वस्तभ्रान्तमृगद्विजम्

mama cāpaguṇonmuktairbāṇajālairnirantaram |
marditaṃ mama nārācairdhvastabhrāntamṛgadvijam

समाकुलममर्यादं जगत् पश्याद्य लक्ष्मण ।
आकर्णपूर्णैरिषुभिर्जीवलोकदुरावरैः

samākulamamaryādaṃ jagat paśyādya lakṣmaṇa |
ākarṇapūrṇairiṣubhirjīvalokadurāvaraiḥ

करिष्ये मैथिलीहेतोरपिशाचमराक्षसम् ।
मम रोषप्रयुक्तानां विशिखानां बलं सुराः

kariṣye maithilīhetorapiśācamarākṣasam |
mama roṣaprayuktānāṃ viśikhānāṃ balaṃ surāḥ

द्रक्ष्यन्त्यद्य विमुक्तानाममर्षाद् दूरगामिनाम् ।
नैव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः

drakṣyantyadya vimuktānāmamarṣād dūragāminām |
naiva devā na daiteyā na piśācā na rākṣasāḥ

भविष्यन्ति मम क्रोधात् त्रैलोक्ये विप्रणाशिते ।
देवदानवयक्षाणां लोका ये रक्षसामपि

bhaviṣyanti mama krodhāt trailokye vipraṇāśite |
devadānavayakṣāṇāṃ lokā ye rakṣasāmapi

बहुधा निपतिष्यन्ति बाणौघैः शकलीकृताः ।
निर्मर्यादानिमाँल्लोकान् करिष्याम्यद्य सायकैः

bahudhā nipatiṣyanti bāṇaughaiḥ śakalīkṛtāḥ |
nirmaryādānimām̐llokān kariṣyāmyadya sāyakaiḥ

हृतां मृतां वा सौमित्रे न दास्यन्ति ममेश्वराः ।
तथारूपां हि वैदेहीं न दास्यन्ति यदि प्रियाम्

hṛtāṃ mṛtāṃ vā saumitre na dāsyanti mameśvarāḥ |
tathārūpāṃ hi vaidehīṃ na dāsyanti yadi priyām

नाशयामि जगत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
यावद् दर्शनमस्या वै तापयामि च सायकैः

nāśayāmi jagat sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
yāvad darśanamasyā vai tāpayāmi ca sāyakaiḥ

इत्युक्त्वा क्रोधताम्राक्षः स्फुरमाणोष्ठसम्पुटः ।
वल्कलाजिनमाबद्ध्य जटाभारमबन्धयत्

ityuktvā krodhatāmrākṣaḥ sphuramāṇoṣṭhasampuṭaḥ |
valkalājinamābaddhya jaṭābhāramabandhayat

तस्य क्रुद्धस्य रामस्य तथाभूतस्य धीमतः ।
त्रिपुरं जघ्नुषः पूर्वं रुद्रस्येव बभौ तनुः

tasya kruddhasya rāmasya tathābhūtasya dhīmataḥ |
tripuraṃ jaghnuṣaḥ pūrvaṃ rudrasyeva babhau tanuḥ

लक्ष्मणादथ चादाय रामो निष्पीड्य कार्मुकम् ।
शरमादाय संदीप्तं घोरमाशीविषोपमम्

lakṣmaṇādatha cādāya rāmo niṣpīḍya kārmukam |
śaramādāya saṃdīptaṃ ghoramāśīviṣopamam

संदधे धनुषि श्रीमान् रामः परपुरञ्जयः ।
युगान्ताग्निरिव क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत्

saṃdadhe dhanuṣi śrīmān rāmaḥ parapurañjayaḥ |
yugāntāgniriva kruddha idaṃ vacanamabravīt

यथा जरा यथा मृत्युर्यथा कालो यथा विधिः ।
नित्यं न प्रतिहन्यन्ते सर्वभूतेषु लक्ष्मण ।
तथाहं क्रोधसंयुक्तो न निवार्योऽस्म्यसंशयम्

yathā jarā yathā mṛtyuryathā kālo yathā vidhiḥ |
nityaṃ na pratihanyante sarvabhūteṣu lakṣmaṇa |
tathāhaṃ krodhasaṃyukto na nivāryo'smyasaṃśayam

पुरेव मे चारुदतीमनिन्दितां
दिशन्ति सीतां यदि नाद्य मैथिलीम् ।
सदेवगन्धर्वमनुष्यपन्नगं
जगत् सशैलं परिवर्तयाम्यहम्

pureva me cārudatīmaninditāṃ
diśanti sītāṃ yadi nādya maithilīm |
sadevagandharvamanuṣyapannagaṃ
jagat saśailaṃ parivartayāmyaham