शरभङ्गे दिवं प्राप्ते मुनिसङ्घाः समागताः ।
अभ्यगच्छन्त काकुत्स्थं रामं ज्वलिततेजसम्
śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāḥ samāgatāḥ |
abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे षष्ठः सर्गः ॥३-६॥
26 verses · 6 of 75
When Sharabhanga has gone to heaven, crowds of ascetics come to Shri Rama: Vaikhanasas, Valakhilyas, sages who live on moonbeams, on leaves, on water, who sleep on bare ground or stand in water. They praise him as the great warrior of the Ikshvakus and the protector of the earth. A king who guards his people as his own sons, they say, wins lasting fame and reaches Brahma's abode. Then they show him the bodies of rishis killed and eaten by rakshasas along the Pampa, the Mandakini and Chitrakuta, and beg him for refuge. Rama replies that it is not right for sages to plead with him. He has entered the forest at his father's command, and he will destroy the rakshasas in battle while the rishis watch.
शरभङ्गे दिवं प्राप्ते मुनिसङ्घाः समागताः ।
अभ्यगच्छन्त काकुत्स्थं रामं ज्वलिततेजसम्
śarabhaṅge divaṃ prāpte munisaṅghāḥ samāgatāḥ |
abhyagacchanta kākutsthaṃ rāmaṃ jvalitatejasam
वैखानसा वालखिल्याः सम्प्रक्षाला मरीचिपाः ।
अश्मकुट्टाश्च बहवः पत्राहाराश्च तापसाः
vaikhānasā vālakhilyāḥ samprakṣālā marīcipāḥ |
aśmakuṭṭāśca bahavaḥ patrāhārāśca tāpasāḥ
दन्तोलूखलिनश्चैव तथैवोन्मज्जकाः परे ।
गात्रशय्या अशय्याश्च तथैवानवकाशिकाः
dantolūkhalinaścaiva tathaivonmajjakāḥ pare |
gātraśayyā aśayyāśca tathaivānavakāśikāḥ
मुनयः सलिलाहारा वायुभक्षास्तथापरे ।
आकाशनिलयाश्चैव तथा स्थण्डिलशायिनः
munayaḥ salilāhārā vāyubhakṣāstathāpare |
ākāśanilayāścaiva tathā sthaṇḍilaśāyinaḥ
तथोर्ध्ववासिनो दान्तास्तथाऽऽर्द्रपटवाससः ।
सजपाश्च तपोनिष्ठास्तथा पञ्चतपोऽन्विताः
tathordhvavāsino dāntāstathā''rdrapaṭavāsasaḥ |
sajapāśca taponiṣṭhāstathā pañcatapo'nvitāḥ
सर्वे ब्राह्म्या श्रिया युक्ता दृढयोगसमाहिताः ।
शरभङ्गाश्रमे राममभिजग्मुश्च तापसाः
sarve brāhmyā śriyā yuktā dṛḍhayogasamāhitāḥ |
śarabhaṅgāśrame rāmamabhijagmuśca tāpasāḥ
अभिगम्य च धर्मज्ञा रामं धर्मभृतां वरम् ।
ऊचुः परमधर्मज्ञमृषिसङ्घाः समागताः
abhigamya ca dharmajñā rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
ūcuḥ paramadharmajñamṛṣisaṅghāḥ samāgatāḥ
त्वमिक्ष्वाकुकुलस्यास्य पृथिव्याश्च महारथः ।
प्रधानश्चापि नाथश्च देवानां मघवानिव
tvamikṣvākukulasyāsya pṛthivyāśca mahārathaḥ |
pradhānaścāpi nāthaśca devānāṃ maghavāniva
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु यशसा विक्रमेण च ।
पितृव्रतत्वं सत्यं च त्वयि धर्मश्च पुष्कलः
viśrutastriṣu lokeṣu yaśasā vikrameṇa ca |
pitṛvratatvaṃ satyaṃ ca tvayi dharmaśca puṣkalaḥ
त्वामासाद्य महात्मानं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम् ।
अर्थित्वान्नाथ वक्ष्यामस्तच्च नः क्षन्तुमर्हसि
tvāmāsādya mahātmānaṃ dharmajñaṃ dharmavatsalam |
arthitvānnātha vakṣyāmastacca naḥ kṣantumarhasi
अधर्मः सुमहान् नाथ भवेत् तस्य तु भूपतेः ।
यो हरेद् बलिषड्भागं न च रक्षति पुत्रवत्
adharmaḥ sumahān nātha bhavet tasya tu bhūpateḥ |
yo hared baliṣaḍbhāgaṃ na ca rakṣati putravat
युञ्जानः स्वानिव प्राणान् प्राणैरिष्टान् सुतानिव ।
नित्ययुक्तः सदा रक्षन् सर्वान् विषयवासिनः
yuñjānaḥ svāniva prāṇān prāṇairiṣṭān sutāniva |
nityayuktaḥ sadā rakṣan sarvān viṣayavāsinaḥ
प्राप्नोति शाश्वतीं राम कीर्तिं स बहुवार्षिकीम् ।
ब्रह्मणः स्थानमासाद्य तत्र चापि महीयते
prāpnoti śāśvatīṃ rāma kīrtiṃ sa bahuvārṣikīm |
brahmaṇaḥ sthānamāsādya tatra cāpi mahīyate
यत् करोति परं धर्मं मुनिर्मूलफलाशनः ।
तत्र राज्ञश्चतुर्भागः प्रजा धर्मेण रक्षतः
yat karoti paraṃ dharmaṃ munirmūlaphalāśanaḥ |
tatra rājñaścaturbhāgaḥ prajā dharmeṇa rakṣataḥ
सोऽयं ब्राह्मणभूयिष्ठो वानप्रस्थगणो महान् ।
त्वन्नाथोऽनाथवद् राम राक्षसैर्हन्यते भृशम्
so'yaṃ brāhmaṇabhūyiṣṭho vānaprasthagaṇo mahān |
tvannātho'nāthavad rāma rākṣasairhanyate bhṛśam
एहि पश्य शरीराणि मुनीनां भावितात्मनाम् ।
हतानां राक्षसैर्घोरैर्बहूनां बहुधा वने
ehi paśya śarīrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām |
hatānāṃ rākṣasairghorairbahūnāṃ bahudhā vane
पम्पानदीनिवासानामनुमन्दाकिनीमपि ।
चित्रकूटालयानां च क्रियते कदनं महत्
pampānadīnivāsānāmanumandākinīmapi |
citrakūṭālayānāṃ ca kriyate kadanaṃ mahat
एवं वयं न मृष्यामो विप्रकारं तपस्विनाम् ।
क्रियमाणं वने घोरं रक्षोभिर्भीमकर्मभिः
evaṃ vayaṃ na mṛṣyāmo viprakāraṃ tapasvinām |
kriyamāṇaṃ vane ghoraṃ rakṣobhirbhīmakarmabhiḥ
ततस्त्वां शरणार्थं च शरण्यं समुपस्थिताः ।
परिपालय नो राम वध्यमानान् निशाचरैः
tatastvāṃ śaraṇārthaṃ ca śaraṇyaṃ samupasthitāḥ |
paripālaya no rāma vadhyamānān niśācaraiḥ
परा त्वत्तो गतिर्वीर पृथिव्यां नोपपद्यते ।
परिपालय नः सर्वान् राक्षसेभ्यो नृपात्मज
parā tvatto gatirvīra pṛthivyāṃ nopapadyate |
paripālaya naḥ sarvān rākṣasebhyo nṛpātmaja
एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम् ।
इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः
etacchrutvā tu kākutsthastāpasānāṃ tapasvinām |
idaṃ provāca dharmātmā sarvāneva tapasvinaḥ
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनाम् ।
केवलेन स्वकार्येण प्रवेष्टव्यं वनं मया
naivamarhatha māṃ vaktumājñāpyo'haṃ tapasvinām |
kevalena svakāryeṇa praveṣṭavyaṃ vanaṃ mayā
विप्रकारमपाक्रष्टुं राक्षसैर्भवतामिमम् ।
पितुस्तु निर्देशकरः प्रविष्टोऽहमिदं वनम्
viprakāramapākraṣṭuṃ rākṣasairbhavatāmimam |
pitustu nirdeśakaraḥ praviṣṭo'hamidaṃ vanam
भवतामर्थसिद्ध्यर्थमागतोऽहं यदृच्छया ।
तस्य मेऽयं वने वासो भविष्यति महाफलः
bhavatāmarthasiddhyarthamāgato'haṃ yadṛcchayā |
tasya me'yaṃ vane vāso bhaviṣyati mahāphalaḥ
तपस्विनां रणे शत्रून् हन्तुमिच्छामि राक्षसान् ।
पश्यन्तु वीर्यमृषयः सभ्रातुर्मे तपोधनाः
tapasvināṃ raṇe śatrūn hantumicchāmi rākṣasān |
paśyantu vīryamṛṣayaḥ sabhrāturme tapodhanāḥ
दत्त्वा वरं चापि तपोधनानां
धर्मे धृतात्मा सह लक्ष्मणेन ।
तपोधनैश्चापि सहार्यदत्तः
सुतीक्ष्णमेवाभिजगाम वीरः
dattvā varaṃ cāpi tapodhanānāṃ
dharme dhṛtātmā saha lakṣmaṇena |
tapodhanaiścāpi sahāryadattaḥ
sutīkṣṇamevābhijagāma vīraḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)