Chapter 8: Yudhishthira's hymn to Devi Durga

विराटनगरं रम्यं गच्छमानो युधिष्ठिरः ।
अस्तुवन्मनसा देवीं दुर्गां त्रिभुवनेश्वरीम् ॥ 1

virāṭanagaraṃ ramyaṃ gacchamāno yudhiṣṭhiraḥ |
astuvanmanasā devīṃ durgāṃ tribhuvaneśvarīm || 1

यशोदागर्भसंभूतां नारायणवरप्रियाम् ।
नन्दगोपकुले जातां मङ्गल्यां कुलवर्धनीम् ॥ 2

yaśodāgarbhasaṃbhūtāṃ nārāyaṇavarapriyām |
nandagopakule jātāṃ maṅgalyāṃ kulavardhanīm || 2

कंसविद्रावणकरीमसुराणां क्षयंकरीम् ।
शिलातटविनिक्षिप्तामाकाशं प्रति गामिनीम् ॥ 3

kaṃsavidrāvaṇakarīmasurāṇāṃ kṣayaṃkarīm |
śilātaṭavinikṣiptāmākāśaṃ prati gāminīm || 3

वासुदेवस्य भगिनीं दिव्यमाल्यविभूषिताम् ।
दिव्याम्बरधरां देवीं खङ्गखेटकधारिणीम् ॥ 4

vāsudevasya bhaginīṃ divyamālyavibhūṣitām |
divyāmbaradharāṃ devīṃ khaṅgakheṭakadhāriṇīm || 4

भारावतरणे पुण्ये ये स्मरन्ति सदा शिवाम् ।
तान्वै तारयते पापात्पङ्के गामिव दुर्बलाम् ॥ 5

bhārāvataraṇe puṇye ye smaranti sadā śivām |
tānvai tārayate pāpātpaṅke gāmiva durbalām || 5

स्तोतुं प्रचक्रमे भूयो विविधैः स्तोत्रसंभवैः ।
आमन्त्र्य दर्शनाकाङ्क्षी राजा देवीं सहानुजः ॥ 6

stotuṃ pracakrame bhūyo vividhaiḥ stotrasaṃbhavaiḥ |
āmantrya darśanākāṅkṣī rājā devīṃ sahānujaḥ || 6

नमोस्तु वरदे कृष्णे कुमारि ब्रह्मचारिणि ।
बालार्कसदृशाकारे पूर्णचन्द्रनिभानने ॥ 7

namostu varade kṛṣṇe kumāri brahmacāriṇi |
bālārkasadṛśākāre pūrṇacandranibhānane || 7

चतुर्भुजे चतुर्वक्रे पीनश्रोणिपयोधरे ।
मयूरपिच्छवलये केयूराङ्गदधारिणि ॥ 8

caturbhuje caturvakre pīnaśroṇipayodhare |
mayūrapicchavalaye keyūrāṅgadadhāriṇi || 8

भासि देवि यथा पद्मा नारायणपरिग्रहः ।
स्वरूपं ब्रह्मचर्यं च विशदं तव खेचरि ॥ 9

bhāsi devi yathā padmā nārāyaṇaparigrahaḥ |
svarūpaṃ brahmacaryaṃ ca viśadaṃ tava khecari || 9

कृष्णच्छविसमा कृष्णा संकर्षणसमानना ।
बिभ्रती विपुलौ बाहु शक्रध्वजसमुच्छ्रयौ ॥ 10

kṛṣṇacchavisamā kṛṣṇā saṃkarṣaṇasamānanā |
bibhratī vipulau bāhu śakradhvajasamucchrayau || 10

पात्री च पङ्कजी घण्टी स्त्री विशुद्धा च या भुवि ।
पाशं धनुर्महाचक्रं विविधान्यायुधानि च ॥ 11

pātrī ca paṅkajī ghaṇṭī strī viśuddhā ca yā bhuvi |
pāśaṃ dhanurmahācakraṃ vividhānyāyudhāni ca || 11

कुण्डलाभ्यां सुपूर्णाभ्यां कर्णाभ्यां च विभूषिता ।
चन्द्रविस्पर्धिना देवि मुखेन त्वं विराजसे ॥ 12

kuṇḍalābhyāṃ supūrṇābhyāṃ karṇābhyāṃ ca vibhūṣitā |
candravispardhinā devi mukhena tvaṃ virājase || 12

मुकुटेन विचित्रेण केशबन्धेन शोभिना ।
भुजङ्गाभोगवासेन श्रोणिसूत्रेण राजता ॥ 13

mukuṭena vicitreṇa keśabandhena śobhinā |
bhujaṅgābhogavāsena śroṇisūtreṇa rājatā || 13

विभ्राजसे चाऽऽबद्धेन भोगेनेवेह मन्दरः ।
ध्वजेन शिखिपिच्छानामुच्छ्रितेन विराजसे ॥ 14

vibhrājase cā''baddhena bhogeneveha mandaraḥ |
dhvajena śikhipicchānāmucchritena virājase || 14

कौमारं व्रतमास्थाय त्रिदिवं पावितं त्वया ।
तेन त्वं स्तूयसे देवि त्रिदशैः पूज्यसेऽपि च ॥ 15

kaumāraṃ vratamāsthāya tridivaṃ pāvitaṃ tvayā |
tena tvaṃ stūyase devi tridaśaiḥ pūjyase'pi ca || 15

त्रैलोक्यरक्षणार्थाय महिषासुरनाशिनि ।
प्रसन्ना मे सुरश्रेष्ठे दयां कुरु शिवा भव ॥ 16

trailokyarakṣaṇārthāya mahiṣāsuranāśini |
prasannā me suraśreṣṭhe dayāṃ kuru śivā bhava || 16

जया त्वं विजया चैव संग्रामे च जयप्रदा ।
ममापि विजयं देहि वरदा त्वं च सांप्रतम् ॥ 17

jayā tvaṃ vijayā caiva saṃgrāme ca jayapradā |
mamāpi vijayaṃ dehi varadā tvaṃ ca sāṃpratam || 17

विन्ध्ये चैव नगश्रेष्ठे तव स्थानं हि शाश्वतम् ।
कालि कालि महाकालि शीधुमांसपशुप्रिये ॥ 18

vindhye caiva nagaśreṣṭhe tava sthānaṃ hi śāśvatam |
kāli kāli mahākāli śīdhumāṃsapaśupriye || 18

कृतानुयात्रा भूतैस्त्वं वरदा कामचारिणी ।
भारावतारे ये च त्वां संस्मरिष्यन्ति मानवाः ॥ 19

kṛtānuyātrā bhūtaistvaṃ varadā kāmacāriṇī |
bhārāvatāre ye ca tvāṃ saṃsmariṣyanti mānavāḥ || 19

प्रणमन्ति च ये त्वां हि प्रभाते तु नरा भुवि ।
न तेषां दुर्लभं किंचित्पुत्रतो धनतोपि वा ॥ 20

praṇamanti ca ye tvāṃ hi prabhāte tu narā bhuvi |
na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcitputrato dhanatopi vā || 20

दुर्गात्तारयसे दुर्गे तत्त्वं दुर्गा स्मृता जनैः ।
कान्तारेष्ववसन्नानां मग्रानां च महार्णवे ।
दस्युभिर्वा निरुद्धानां त्वं गतिः परमा नृणाम् ॥ 21

durgāttārayase durge tattvaṃ durgā smṛtā janaiḥ |
kāntāreṣvavasannānāṃ magrānāṃ ca mahārṇave |
dasyubhirvā niruddhānāṃ tvaṃ gatiḥ paramā nṛṇām || 21

जलप्रतरणे चैव कान्तारेष्वटवीषु च ।
ये स्मरन्ति महादेवि न च सीदन्ति ते नराः ॥ 22

jalaprataraṇe caiva kāntāreṣvaṭavīṣu ca |
ye smaranti mahādevi na ca sīdanti te narāḥ || 22

त्वं कीर्तिः श्रीर्धृतिः सिद्धिर्ह्रीर्विद्या संततिर्मतिः ।
संध्या रात्रिः प्रभा निद्रा ज्योत्स्ना कांतिःक्षमादया ॥ 23

tvaṃ kīrtiḥ śrīrdhṛtiḥ siddhirhrīrvidyā saṃtatirmatiḥ |
saṃdhyā rātriḥ prabhā nidrā jyotsnā kāṃtiḥkṣamādayā || 23

नृणां च बन्धनं मोहं पुत्रनाशं धनक्षयम् ।
व्याधिं मृत्युं भयं चैव पूजिता नाशयिष्यसि ॥ 24

nṛṇāṃ ca bandhanaṃ mohaṃ putranāśaṃ dhanakṣayam |
vyādhiṃ mṛtyuṃ bhayaṃ caiva pūjitā nāśayiṣyasi || 24

सोहं राज्यात्परिभ्रष्टः शरणं त्वां प्रपन्नवान् ।
प्रणतश्च यथा मूर्ध्ना तव देवि सुरेश्वरि ॥ 25

sohaṃ rājyātparibhraṣṭaḥ śaraṇaṃ tvāṃ prapannavān |
praṇataśca yathā mūrdhnā tava devi sureśvari || 25

त्राहि मां पद्मपत्राक्षि सत्ये सत्या भवस्व नः ।
शरणं भव मे दुर्गे शरण्ये भक्तवत्सले ॥ 26

trāhi māṃ padmapatrākṣi satye satyā bhavasva naḥ |
śaraṇaṃ bhava me durge śaraṇye bhaktavatsale || 26

एवं स्तुता हि सा देवी दर्शयामास पाण्डवम् ।
उपगम्य तु राजानमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 27

evaṃ stutā hi sā devī darśayāmāsa pāṇḍavam |
upagamya tu rājānamidaṃ vacanamabravīt || 27

शृणु राजन्महाबाहो मदीयं वचनं प्रभो ।
भविष्यत्यचिरादेव संग्रामे विजयस्तव ॥ 28

śṛṇu rājanmahābāho madīyaṃ vacanaṃ prabho |
bhaviṣyatyacirādeva saṃgrāme vijayastava || 28

मम प्रसादान्निर्जित्य हत्वा कौरववाहिनीम् ।
राज्यं निष्कण्टकं कृत्वा भोक्ष्यसे मेदिनीं पुनः ॥ 29

mama prasādānnirjitya hatvā kauravavāhinīm |
rājyaṃ niṣkaṇṭakaṃ kṛtvā bhokṣyase medinīṃ punaḥ || 29

भ्रातृभिः सहितो राजन्प्रीतिं प्राप्स्यसि पुष्कलाम् ।
मत्प्रसादाच्च ते सौख्यमारोग्यं च भविष्यति ॥ 30

bhrātṛbhiḥ sahito rājanprītiṃ prāpsyasi puṣkalām |
matprasādācca te saukhyamārogyaṃ ca bhaviṣyati || 30

ये च संकीर्तयिष्यन्ति लोके विगतकल्मषाः ।
तेषां तुष्टा प्रदास्यामि राज्यमायुर्वपुः सुतम् ॥ 31

ye ca saṃkīrtayiṣyanti loke vigatakalmaṣāḥ |
teṣāṃ tuṣṭā pradāsyāmi rājyamāyurvapuḥ sutam || 31

प्रवासे नगरे वाऽपि संग्रामे शत्रुसंकटे ।
अटव्यां दुर्गकान्तारे सागरे गहने गिरौ ॥ 32

pravāse nagare vā'pi saṃgrāme śatrusaṃkaṭe |
aṭavyāṃ durgakāntāre sāgare gahane girau || 32

ये स्मरिष्यन्ति मां राजन्यथाऽहं भवता स्मृता ।
न तेषां दुर्लभं किंचितस्मिँल्लोके भविष्यति ॥ 33

ye smariṣyanti māṃ rājanyathā'haṃ bhavatā smṛtā |
na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcitasmim̐lloke bhaviṣyati || 33

इदं स्तोत्रवरं भक्त्या शृणुयाद्वा पठेत वा ।
तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्धिं यास्यन्ति पाण्डवाः ॥ 34

idaṃ stotravaraṃ bhaktyā śṛṇuyādvā paṭheta vā |
tasya sarvāṇi kāryāṇi siddhiṃ yāsyanti pāṇḍavāḥ || 34

मत्प्रसादाच्च वः सर्वान्विराटनगरे स्थितान् ।
न प्रज्ञास्यन्ति कुरको नरा वा तन्निवासिनः ॥ 35

matprasādācca vaḥ sarvānvirāṭanagare sthitān |
na prajñāsyanti kurako narā vā tannivāsinaḥ || 35

इत्युक्त्वा वरदा देवी युधिष्ठिरमरिंदमम् ।
रक्षां कृत्वा च पाण्डूनां तत्रैवान्तरधीयत ॥] 36

ityuktvā varadā devī yudhiṣṭhiramariṃdamam |
rakṣāṃ kṛtvā ca pāṇḍūnāṃ tatraivāntaradhīyata ||] 36