आवन्त्यं भीमसेनेन भक्षयन्ति निपातितम् ।
गृध्रगोमायवः शूरं दूरबन्धुमबन्धुवत्
āvantyaṃ bhīmasenena bhakṣayanti nipātitam |
gṛdhragomāyavaḥ śūraṃ dūrabandhumabandhuvat
इति श्रीमन्महाभारते स्त्रीपर्वणि स्त्रीविलापपर्वमि द्वाविंशोऽध्यायः ॥
18 verses · 21 of 27
Gandhari shows Madhusudana more of the fallen. Vinda of Avanti, felled by Bhima, is dragged by jackals and vultures, his women weeping around him. Bahlika, son of Pratipa, slain by Bhima, lies like a sleeping tiger, his face still bright as the full moon. Jayadratha, slain by Arjuna to keep his vow after piercing eleven armies, is gnawed by jackals while his wives from Sindhu, Sauvira, Kamboja, Gandhara and the Yavana lands mourn him. He deserved death when he carried off Draupadi, and was spared then for Duhshala's sake; why not now? Gandhari grieves for her widowed daughter Duhshala, who runs about searching for her husband's head. This adhyaya's text is the same as the next one's.
गान्धार्युवाच
आवन्त्यं भीमसेनेन भक्षयन्ति निपातितम् ।
गृध्रगोमायवः शूरं दूरबन्धुमबन्धुवत्
āvantyaṃ bhīmasenena bhakṣayanti nipātitam |
gṛdhragomāyavaḥ śūraṃ dūrabandhumabandhuvat
तं पश्य कदनं कृत्वा शूरणां मधुसूदन ।
शयानं वीरशयने रुधिरेण समुक्षितम्
taṃ paśya kadanaṃ kṛtvā śūraṇāṃ madhusūdana |
śayānaṃ vīraśayane rudhireṇa samukṣitam
तं सृगालाश्च कङ्काश्च क्रव्यादाश्च पृथग्विधाः ।
तेनतेन विकर्षन्ति पश्य कालस्य पर्ययम्
taṃ sṛgālāśca kaṅkāśca kravyādāśca pṛthagvidhāḥ |
tenatena vikarṣanti paśya kālasya paryayam
शयानं वीरशयने शूरमाक्रन्दकारिणम् ।
आवन्त्यमभितो नार्यो रुदत्यः पर्युपासते
śayānaṃ vīraśayane śūramākrandakāriṇam |
āvantyamabhito nāryo rudatyaḥ paryupāsate
प्रातिपेयं महेष्वासं हत भीमेन बाह्लिकम् ।
प्रसुप्तमिव शार्दूलं पश्य कृष्णमनस्विनम्
prātipeyaṃ maheṣvāsaṃ hata bhīmena bāhlikam |
prasuptamiva śārdūlaṃ paśya kṛṣṇamanasvinam
अतीव मुखवर्णोऽस्य निहतस्यापि शोभते ।
सोमस्यवाभिपूर्णस्य पौर्णमास्यां समुद्यतः
atīva mukhavarṇo'sya nihatasyāpi śobhate |
somasyavābhipūrṇasya paurṇamāsyāṃ samudyataḥ
पुत्रशोकाभितप्तेन प्रतिज्ञां चाभिरक्षता ।
पाकशासनिना सङ्ख्ये वार्धक्षत्रिर्निपातितः
putraśokābhitaptena pratijñāṃ cābhirakṣatā |
pākaśāsaninā saṅkhye vārdhakṣatrirnipātitaḥ
एकादशचमूर्भित्त्वा रक्ष्यमाणं महात्मभिः ।
सत्यं चिकीर्षता पश्य हतमेनं जयद्रथम्
ekādaśacamūrbhittvā rakṣyamāṇaṃ mahātmabhiḥ |
satyaṃ cikīrṣatā paśya hatamenaṃ jayadratham
सिन्धुसौवीरभर्तारं दर्पपूर्णं मनस्विनम् ।
भक्षयन्ति शिवा गृध्रा जनार्दन जयद्रथम्
sindhusauvīrabhartāraṃ darpapūrṇaṃ manasvinam |
bhakṣayanti śivā gṛdhrā janārdana jayadratham
संरक्ष्यमाणं भार्याभिरनुरक्ताभिरच्युत ।
भीषयन्त्यो विकर्षन्ति गहनं निम्नमन्तिकात्
saṃrakṣyamāṇaṃ bhāryābhiranuraktābhiracyuta |
bhīṣayantyo vikarṣanti gahanaṃ nimnamantikāt
तमेताः पर्युपासन्ते वीक्षमाणा महाभुजम् ।
सिन्धुसौवीरकाम्भोजगान्धारयवनस्त्रियः
tametāḥ paryupāsante vīkṣamāṇā mahābhujam |
sindhusauvīrakāmbhojagāndhārayavanastriyaḥ
यदा कृष्णामुपादाय प्राद्रवत्केकयैः सह ।
तदैव वध्यः पाण्डूनां जनार्दन जयद्रथः
yadā kṛṣṇāmupādāya prādravatkekayaiḥ saha |
tadaiva vadhyaḥ pāṇḍūnāṃ janārdana jayadrathaḥ
दुःशलां मानयद्भिस्तु तदा मुक्तो जयद्रथः ।
कथमद्य न तां कृष्ण मानयन्ति स्म ते पुनः
duḥśalāṃ mānayadbhistu tadā mukto jayadrathaḥ |
kathamadya na tāṃ kṛṣṇa mānayanti sma te punaḥ
सैन्धवं मे सुता बाला प्रस्खलन्तीव दुःखिता ।
प्रमापयन्ती चात्मानमाक्रोशन्तीव पाण्डवान्
saindhavaṃ me sutā bālā praskhalantīva duḥkhitā |
pramāpayantī cātmānamākrośantīva pāṇḍavān
किन्नु दुःखतरं कृष्ण परं मम भविष्यति ।
यत्सुता विधवा बाला स्नुषाश्च निहतेश्वराः
kinnu duḥkhataraṃ kṛṣṇa paraṃ mama bhaviṣyati |
yatsutā vidhavā bālā snuṣāśca nihateśvarāḥ
हाहा धिग्धुःशलां पश्य वीतशोकभयामिव ।
भर्तुः शिर अपश्यन्तीं धावमानामितस्ततः
hāhā dhigdhuḥśalāṃ paśya vītaśokabhayāmiva |
bhartuḥ śira apaśyantīṃ dhāvamānāmitastataḥ
वारयामास यः सर्वान्पाण्डवान्पुत्रगृद्धिनः ।
स हत्वा विपुलाः सेनाः स्वयं मृत्युवशं गतः
vārayāmāsa yaḥ sarvānpāṇḍavānputragṛddhinaḥ |
sa hatvā vipulāḥ senāḥ svayaṃ mṛtyuvaśaṃ gataḥ
तं मत्तमिव मातङ्गं वीरं परमदुर्जयम् ।
परिवार्य रुदन्त्येताः स्त्रियश्चन्द्रोपमाननाः
taṃ mattamiva mātaṅgaṃ vīraṃ paramadurjayam |
parivārya rudantyetāḥ striyaścandropamānanāḥ
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)