Chapter 81: Arjuna reaches Bhima; Bhima defeats Shakuni

श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे ।
अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं वाहय वाजिनः

śrutvā tu rathanirghoṣaṃ siṃhanādaṃ ca saṃyuge |
arjunaḥ prāha govindaṃ śīghraṃ vāhaya vājinaḥ

अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत् ।
एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः

arjunasya vacaḥ śrutvā govindo'rjunamabravīt |
eṣa gacchāmi sukṣipraṃ yatra bhīmo vyavasthitaḥ

तं यान्तमश्वा हिमशङ्खवर्णाः
सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धाः ।
जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं
हया यथा तत्र यथा वहंस्तदा

taṃ yāntamaśvā himaśaṅkhavarṇāḥ
suvarṇamuktāmaṇijālanaddhāḥ |
jambhaṃ jighāṃsuṃ pragṛhītavajraṃ
hayā yathā tatra yathā vahaṃstadā

रथाश्वमातङ्गपदातिसङ्घा
बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च ।
सन्नादयन्तो वसुधां दिशश्च
क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयः

rathāśvamātaṅgapadātisaṅghā
bāṇasvanairnemikhurasvanaiśca |
sannādayanto vasudhāṃ diśaśca
kruddhā nṛsiṃhā jayamabhyudīyaḥ

तेषां च पार्थस्य च मारिषासी--
द्देहासुपापक्षपणं सुयुद्धम् ।
त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी--
द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य

teṣāṃ ca pārthasya ca māriṣāsī--
ddehāsupāpakṣapaṇaṃ suyuddham |
trailokyahetorasurairyathāsī--
ddevasya viṣṇorjayatāṃ varasya

तैरस्तमुच्चावचमायुधं त--
देकः प्रचिच्छेद किरीटमाली ।
क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च भल्लैः
शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून्

tairastamuccāvacamāyudhaṃ ta--
dekaḥ praciccheda kirīṭamālī |
kṣurārdhacandrairniśitaiśca bhallaiḥ
śirāṃsi teṣāṃ bahudhā ca bāhūn

छत्राणि वालव्यजनानि केतू--
नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च ।
ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विकृत्ता
वातप्रणुन्नानि यथा वनानि

chatrāṇi vālavyajanāni ketū--
naśvānrathānpattigaṇāndvipāṃśca |
te petururvyāṃ bahudhā vikṛttā
vātapraṇunnāni yathā vanāni

सुवर्णजालावनता महागजाः
सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः ।
सुवर्णपुङ्घैरिषुभिः समाचिता--
शकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः

suvarṇajālāvanatā mahāgajāḥ
savaijayantīdhvajayodhakalpitāḥ |
suvarṇapuṅghairiṣubhiḥ samācitā--
śakāśire prajvalitā yathācalāḥ

विदार्य नागाश्वरथान्धञ्जयः
शरोत्तमैर्वासववज्रसन्निभैः ।
द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा
यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा

vidārya nāgāśvarathāndhañjayaḥ
śarottamairvāsavavajrasannibhaiḥ |
drutaṃ yayau karṇajighāṃsayā tathā
yathā marutvānbalabhedane purā

ततः स पुरुषव्याघ्रस्तव सैन्यमरिन्दमः ।
प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा

tataḥ sa puruṣavyāghrastava sainyamarindamaḥ |
praviveśa mahābāhurmakaraḥ sāgaraṃ yathā

तं हृष्टास्तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः ।
गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन्

taṃ hṛṣṭāstāvakā rājanrathapattisamanvitāḥ |
gajāśvasādibahulāḥ pāṇḍavaṃ samupādravan

तेषामापततां पार्थमारावः सुमहानभूत् ।
सागरस्येव क्षुब्धस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः

teṣāmāpatatāṃ pārthamārāvaḥ sumahānabhūt |
sāgarasyeva kṣubdhasya yathā syātsalilasvanaḥ

ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम्

te tu taṃ puruṣavyāghraṃ vyāghrā iva mahārathāḥ |
abhyadravanta saṅgrāme tyaktvā prāṇakṛtaṃ bhayam

तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव

teṣāmāpatatāṃ tatra śaravarṣāṇi muñcatām |
arjuno vyadhamatsainyaṃ mahāvāto ghanāniva

तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः ग्रहारिणः ।
अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः

te'rjunaṃ sahitā bhūtvā rathavaṃśaiḥ grahāriṇaḥ |
abhiyāya maheṣvāsā vivyadhurniśitaiḥ śaraiḥ

ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति

tato'rjunaḥ sahasrāṇi rathavāraṇavājinām |
preṣayāmāsa viśikhairyamasya sadanaṃ prati

ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः ।
तत्रतत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः

te vadhyamānāḥ samare pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ |
tatratatra sma līyante bhaye jāte mahārathāḥ

तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान् ।
अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम्

teṣāṃ catuḥśatānvīrānyatamānānmahārathān |
arjuno niśitairbāṇairanayadyamasādanam

ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो दश

te vadhyamānāḥ samare nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |
arjunaṃ samabhityajya dudruvurvai diśo daśa

तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे ।
मेघौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः

teṣāṃ śabdo mahānāsīddravatāṃ vāhinīmukhe |
meghaughasyeva bhadraṃ te girimāsādya dīryataḥ

तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकं हि मारिष

tāṃ tu senāṃ bhṛśaṃ viddhvā drāvayitvā'rjunaḥ śaraiḥ |
prāyādabhimukhaḥ pārthaḥ sūtānīkaṃ hi māriṣa

तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै ।
गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा

tasya śabdo mahānāsītparānabhimukhasya vai |
garuḍasyeva patataḥ pannagārthe yathā purā

तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः ।
बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः

taṃ tu śabdamabhiśrutya bhīmaseno mahābalaḥ |
babhūva paramaprītaḥ pārthadarśanalālasaḥ

श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् ।
त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह

śrutvaiva pārthamāyāntaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān |
tyaktvā prāṇānmahārāja senāṃ tava mamarda ha

स वायुवीर्यप्रतिमो वायुवेगसमो जवे ।
वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान्

sa vāyuvīryapratimo vāyuvegasamo jave |
vāyuvadvyacaradbhīmo vāyuputraḥ pratāpavān

तेनाद्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशाम्पते ।
व्यभ्रश्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे

tenādyamānā rājendra senā tava viśāmpate |
vyabhraśyata mahārāja bhinnā nauriva sāgare

तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेपयिष्यन्यमक्षयम्

tāṃ tu senāṃ tadā bhīmo darśayanpāṇilāghavam |
śarairavacakartograiḥ prepayiṣyanyamakṣayam

तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये

tatra bhārata bhīmasya balaṃ dṛṣṭvātimānuṣam |
vyatrasyanta raṇe yodhāḥ kālasyeva yugakṣaye

तथाऽर्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत ।
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत्

tathā'rditānbhīmabalānbhīmasenena bhārata |
dṛṣṭvā duryodhano rājā idaṃ vacanamabravīt

सैनिकांश्च महेष्वासान्योधांश्च भरतर्षभ ।
समादिशन्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह

sainikāṃśca maheṣvāsānyodhāṃśca bharatarṣabha |
samādiśanraṇe sarvānhata bhīmamiti sma ha

तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डुसैन्यमशेषतः

tasminhate hataṃ manye pāṇḍusainyamaśeṣataḥ

प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः ।
भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः

pratigṛhya ca tāmājñāṃ tava putrasya pārthivāḥ |
bhīmaṃ pracchādayāmāsuḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ

गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः ।
रथे स्थिताश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम्

gajāśca bahulā rājannarāśca jayagṛddhinaḥ |
rathe sthitāśca rājendra parivavrurvṛkodaram

स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः ।
शुशुभे भरतश्रेष्ठो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः

sa taiḥ parivṛtaḥ śūraiḥ śūro rājansamantataḥ |
śuśubhe bharataśreṣṭho nakṣatrairiva candramāḥ

परिवेषी यथा सोमः परिपूर्णो विराजते ।
स रराज तथा सङ्ख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः ।
निर्विशेषो महाराज विजयेनैव संयुगे

pariveṣī yathā somaḥ paripūrṇo virājate |
sa rarāja tathā saṅkhye darśanīyo narottamaḥ |
nirviśeṣo mahārāja vijayenaiva saṃyuge

तस्य ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टिं समासृजन् ।
क्रोधरक्तेक्षणाः शूरा हन्तुकामा वृकोदरम्

tasya te pārthivāḥ sarve śaravṛṣṭiṃ samāsṛjan |
krodharaktekṣaṇāḥ śūrā hantukāmā vṛkodaram

तां विदार्य महासेनां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि

tāṃ vidārya mahāsenāṃ śaraiḥ sannataparvabhiḥ |
niścakrāma raṇādbhīmo matsyo jālādivāmbhasi

हत्वा दशसहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम् ।
नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत

hatvā daśasahasrāṇi gajānāmanivartinām |
nṛṇāṃ śatasahasre dve dve śate caiva bhārata

पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च ।
हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितवाहिनीम्

pañca cāśvasahasrāṇi rathānāṃ śatameva ca |
hatvā prāsyandayadbhīmo nadīṃ śoṇitavāhinīm

शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् ।
नरमीनाश्वनक्रान्तां केशशैवलशाद्वलाम्

śoṇitodāṃ rathāvartāṃ hastigrāhasamākulām |
naramīnāśvanakrāntāṃ keśaśaivalaśādvalām

सञ्छिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् ।
ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमावृताम्

sañchinnabhujanāgendrāṃ bahuratnāpahāriṇīm |
ūrugrāhāṃ majjapaṅkāṃ śīrṣopalasamāvṛtām

धनुःकाशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् ।
हंसछत्रध्वजोपेतामुष्णीषवरफेनिलाम्

dhanuḥkāśāṃ śarāvāpāṃ gadāparighaketanām |
haṃsachatradhvajopetāmuṣṇīṣavaraphenilām

हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूर्मिमालिनीम् ।
आर्यवृत्तवतीं सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम्

hārapadmākarāṃ caiva bhūmireṇūrmimālinīm |
āryavṛttavatīṃ saṅkhye sutarāṃ bhīrudustarām

योधग्राहवतीं सङ्ख्ये वहन्तीं पितृसादनम् ।
क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम्

yodhagrāhavatīṃ saṅkhye vahantīṃ pitṛsādanam |
kṣaṇena puruṣavyāghraḥ prāvartayata nimnagām

यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
तथा दुस्तरणीं घोरां भीरूणां भयवर्धनीम्

yathā vaitaraṇīmugrāṃ dustarāmakṛtātmabhiḥ |
tathā dustaraṇīṃ ghorāṃ bhīrūṇāṃ bhayavardhanīm

यतोयतः पाण्डवेयः प्रविष्टो रथसत्तमः ।
ततस्ततः प्रापतन्वै योधाः शतसहस्रशः

yatoyataḥ pāṇḍaveyaḥ praviṣṭo rathasattamaḥ |
tatastataḥ prāpatanvai yodhāḥ śatasahasraśaḥ

एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत्

evaṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ karma bhīmasenena saṃyuge |
duryodhano mahārāja śakuniṃ vākyamabravīt

जहि मातुल सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् ।
अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम्

jahi mātula saṅgrāme bhīmasenaṃ mahābalam |
asmiñjite jitaṃ manye pāṇḍaveyaṃ mahābalam

ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान् ।
रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः

tataḥ prāyānmahārāja saubaleyaḥ pratāpavān |
raṇāya mahate yukto bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ

स समासाद्य सङ्ग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् ।
वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम्

sa samāsādya saṅgrāme bhīmaṃ bhīmaparākramam |
vārayāmāsa taṃ vīro veleva makarālayam

सन्न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः ।
शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामपार्श्वे स्तनान्तरे ।
प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान्

sannyavartata taṃ bhīmo vāryamāṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ |
śakunistasya rājendra vāmapārśve stanāntare |
preṣayāmāsa nārācānrukmapuṅkhāñśilāśitān

वर्म भित्त्वा तु ते घोराः पाण्डवस्य महात्मनः ।
न्यम़ञ्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः

varma bhittvā tu te ghorāḥ pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
nyama़ñjanta mahārāja kaṅkabarhiṇavāsasaḥ

सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं रुक्मविभूषितम् ।
प्रेषयामास स रुषा सौबलं प्रति भारत

so'tividdho raṇe bhīmaḥ śaraṃ rukmavibhūṣitam |
preṣayāmāsa sa ruṣā saubalaṃ prati bhārata

तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः ।
चिच्छेद सप्तधा राजन्कृतहस्तो महाबलः

tamāyāntaṃ śaraṃ ghoraṃ śakuniḥ śatrutāpanaḥ |
ciccheda saptadhā rājankṛtahasto mahābalaḥ

तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशाम्पते ।
धनुश्छिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव

tasminnipatite bhūmau bhīmaḥ kruddho viśāmpate |
dhanuśchiccheda bhallena saubalasya hasanniva

तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् ।
अन्यदादाय वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश ।
तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः सन्नतपर्वभिः

tadapāsya dhanuśchinnaṃ saubaleyaḥ pratāpavān |
anyadādāya vegena dhanurbhallāṃśca ṣoḍaśa |
taistasya tu mahārāja bhallaiḥ sannataparvabhiḥ

द्वाभ्यां स सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं सप्तभिरेव च ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद द्वाभ्यां छत्रं विशाम्पते ।
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः

dvābhyāṃ sa sārathiṃ hyārcchadbhīmaṃ saptabhireva ca |
dhvajamekena ciccheda dvābhyāṃ chatraṃ viśāmpate |
caturbhiścaturo vāhānvivyādha subalātmajaḥ

ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम्

tataḥ kruddho mahārāja bhīmasenaḥ pratāpavān |
śaktiṃ cikṣepa samare rukmadaṇḍāmayasmayīm

सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेन चञ्चला ।
निपपात रणे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः

sā bhīmabhujanirmuktā nāgajihvena cañcalā |
nipapāta raṇe tūrṇaṃ saubalasya mahātmanaḥ

ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् ।
भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशाम्पते

tatastāmeva saṃgṛhya śaktiṃ kanakabhūṣaṇām |
bhīmasenāya cikṣepa kruddharūpo viśāmpate

सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः ।
निपपात तदा भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता

sā nirbhidya bhujaṃ savyaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
nipapāta tadā bhūmau yathā vidyunnabhaścyutā

अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः ।
न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम्

athotkruṣṭaṃ mahārāja dhārtarāṣṭraiḥ samantataḥ |
na tu taṃ mamṛṣe bhīmaḥ siṃhanādaṃ tarasvinām

अन्यद्गृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महाबलः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र च्छादयामास सायकैः ।
सौबलस्य बलं सङ्ख्ये त्यक्त्वा नादं महाबलः

anyadgṛhya dhanuḥ sajyaṃ tvaramāṇo mahābalaḥ |
muhūrtādiva rājendra cchādayāmāsa sāyakaiḥ |
saubalasya balaṃ saṅkhye tyaktvā nādaṃ mahābalaḥ

तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशाम्पते ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी

tasyāśvāṃścaturo hatvā sūtaṃ caiva viśāmpate |
dhvajaṃ ciccheda bhallena tvaramāṇaḥ parākramī

हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः ।
तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन्

hatāśvaṃ rathamutsṛjya tvaramāṇo narottamaḥ |
tasthau visphārayaṃścāpaṃ krodharaktekṣaṇaḥ śvasan

शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः

śaraiśca bahudhā rājanbhīmamārcchatsamantataḥ

प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् ।
धनुश्चिच्छेद सङ्क्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः

pratihatya tu vegena bhīmasenaḥ pratāpavān |
dhanuściccheda saṅkruddho vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ

सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
निपपात तदा भूमौ किञ्चित्प्राणो नराधिपः

so'tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ |
nipapāta tadā bhūmau kiñcitprāṇo narādhipaḥ

ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः

tatastaṃ vihvalaṃ jñātvā putrastava viśāmpate |
apovāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ

शकुनिं विह्वलं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमसेनभयात्प्रभो

śakuniṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ |
pradudruvurdiśo bhītā bhīmasenabhayātprabho

सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना ।
भयेन महताऽऽविष्टः पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति

saubale nirjite rājanbhīmasenena dhanvinā |
bhayena mahatā''viṣṭaḥ putro duryodhanastava |
apāyājjavanairaśvaiḥ sāpekṣo mātulaṃ prati

पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत ।
विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः

parāṅmukhaṃ tu rājānaṃ dṛṣṭvā sainyāni bhārata |
viprajagmuḥ samutsṛjya dvairathāni samantataḥ

तान्दृष्ट्वा विद्रुतान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् ।
जवेनाभ्यापतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून्

tāndṛṣṭvā vidrutānsarvāndhārtarāṣṭrānparāṅmukhān |
javenābhyāpatadbhīmaḥ kirañśaraśatānbahūn

ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः

te vadhyamānā bhīmena dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ |
karṇamāsādya samare sthitā rājansamantataḥ

स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः ।
भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः

sa hi teṣāṃ mahāvīryo dvīpo'bhūtsumahābalaḥ |
bhinnanaukā yathā rājandvīpamāsādya nirvṛtāḥ

भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये ।
तथा कर्णं समासाद्य तावकाः पुरुषर्षभ

bhavanti puruṣavyāghra nāvikāḥ kālaparyaye |
tathā karṇaṃ samāsādya tāvakāḥ puruṣarṣabha

समाश्वस्ताः स्थिता राजन्सम्प्रहृष्टाः परस्परम् ।
समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

samāśvastāḥ sthitā rājansamprahṛṣṭāḥ parasparam |
samājagmuśca yuddhāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam