प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः ।
सोऽभ्याहनद्गुरुं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः
pratighātaṃ tu sainyasya nāmṛṣyata vṛkodaraḥ |
so'bhyāhanadguruṃ ṣaṣṭyā karṇaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि संशप्तकवधपर्वणि द्वादशदिवसयुद्धावहारे द्वात्रिंशोऽध्यायः ॥
78 verses · 32 of 203
Bhima will not bear the army's setback and strikes Drona, Karna and Duryodhana together. Yudhishthira sends warriors to protect him, and Drona meets them all. A savage mêlée follows: elephants gore chariots, fathers strike sons unknowing, and blood settles the dust. Drona cuts down Chedis, Panchalas and Pandavas by hundreds. Then Arjuna, having crossed the river of the Samshaptakas, appears and burns the Kauravas like the fire at the end of the yuga, yet spares those who fall or turn away, true to the warrior's vow. The Kauravas cry for Karna. Karna meets Arjuna's Agneya astra with his own and cuts the bows of Dhrishtadyumna, Bhima and Satyaki. Arjuna kills three of Karna's brothers before his eyes. At sunset both armies withdraw.
सञ्जय उवाच
प्रतिघातं तु सैन्यस्य नामृष्यत वृकोदरः ।
सोऽभ्याहनद्गुरुं षष्ट्या कर्णं च दशभिः शरैः
pratighātaṃ tu sainyasya nāmṛṣyata vṛkodaraḥ |
so'bhyāhanadguruṃ ṣaṣṭyā karṇaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ
तस्य द्रोणः शितैर्बाणैस्तीक्ष्णधारैरजिह्मगैः ।
जीवितान्तमभिप्रेप्सुर्मर्मण्याशु जघान ह
tasya droṇaḥ śitairbāṇaistīkṣṇadhārairajihmagaiḥ |
jīvitāntamabhiprepsurmarmaṇyāśu jaghāna ha
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुः षड्विंशत्या शमार्पयत् ।
कर्णो द्वादशभिर्बाणैरश्वत्थामा च सप्तभिः
ānantaryamabhiprepsuḥ ṣaḍviṃśatyā śamārpayat |
karṇo dvādaśabhirbāṇairaśvatthāmā ca saptabhiḥ
षङ्भिर्दुर्योधनो राजा तत एनमथाकिरत् ।
भीमसेनोऽपि तान्सर्वान्प्रत्यविध्यन्महाबलः
ṣaṅbhirduryodhano rājā tata enamathākirat |
bhīmaseno'pi tānsarvānpratyavidhyanmahābalaḥ
द्रोणं पञ्चाशतेषूणां कर्णं च दशभिः शरैः ।
दर्योधनं द्वादशभिर्दौणिमष्टाभिराशुगैः
droṇaṃ pañcāśateṣūṇāṃ karṇaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ |
daryodhanaṃ dvādaśabhirdauṇimaṣṭābhirāśugaiḥ
आरावं तुमुलं कुर्वन्नभ्यवर्तत तान्रणे ।
तस्मिन्सन्त्यति प्रामान्मृत्युसाधारणीकृते
ārāvaṃ tumulaṃ kurvannabhyavartata tānraṇe |
tasminsantyati prāmānmṛtyusādhāraṇīkṛte
अजातशत्रुस्तान्योधान्भीमं त्रातेत्यचोदयत् ।
ते ययुर्भीमसेनस्य समीपममितौजसः
ajātaśatrustānyodhānbhīmaṃ trātetyacodayat |
te yayurbhīmasenasya samīpamamitaujasaḥ
युयुधानप्रभृतयो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
ते समेत्य सुसंरब्धाः सहिताः पुरुषर्षभाः
yuyudhānaprabhṛtayo mādrīputrau ca pāṇḍavau |
te sametya susaṃrabdhāḥ sahitāḥ puruṣarṣabhāḥ
महेष्वासवरैर्गुप्ता द्रोणानीकं बिभित्सवः ।
समापेतुर्महावीर्या भीमप्रभृतयो रथाः
maheṣvāsavarairguptā droṇānīkaṃ bibhitsavaḥ |
samāpeturmahāvīryā bhīmaprabhṛtayo rathāḥ
तान्प्रत्यगृह्णादव्यग्रो द्रोणोऽपि रथिनां वरः ।
महारथानतिबलान्वीरान्समरयोधिनः
tānpratyagṛhṇādavyagro droṇo'pi rathināṃ varaḥ |
mahārathānatibalānvīrānsamarayodhinaḥ
बाह्यं मृत्युभयं कृत्वा तावकान्पाण्डवा ययुः ।
सादिनः सादिनोऽब्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान्
bāhyaṃ mṛtyubhayaṃ kṛtvā tāvakānpāṇḍavā yayuḥ |
sādinaḥ sādino'byaghnaṃstathaiva rathino rathān
असिशक्त्यृष्टिसङ्घातैर्युद्धमासीत्परश्वथैः ।
प्रकृष्टमसियुद्धं च बभूव कटुकोदयम्
asiśaktyṛṣṭisaṅghātairyuddhamāsītparaśvathaiḥ |
prakṛṣṭamasiyuddhaṃ ca babhūva kaṭukodayam
कुञ्जराणां च सम्पाते युद्धमासीत्सुदारुणम् ।
अपतत्कुञ्जरादन्यो हयादन्यस्त्ववाक्शिराः
kuñjarāṇāṃ ca sampāte yuddhamāsītsudāruṇam |
apatatkuñjarādanyo hayādanyastvavākśirāḥ
नरो बाणविनिर्भिन्नो रथादन्यश्च मारिष ।
तत्रान्यस्य च सम्पर्दे पतितस्य विवर्मणः
naro bāṇavinirbhinno rathādanyaśca māriṣa |
tatrānyasya ca samparde patitasya vivarmaṇaḥ
शिरः प्रध्वंसयामास वक्षस्याक्रम्य कुञ्जरः ।
अपरांश्चापरेऽमृद्रन्वारणाः पतितान्नरान्
śiraḥ pradhvaṃsayāmāsa vakṣasyākramya kuñjaraḥ |
aparāṃścāpare'mṛdranvāraṇāḥ patitānnarān
विषाणैश्चावनिं गत्वा व्यभिन्दन्रथिनो बहून् ।
नरान्त्रैः केचिदपरे विषाणालग्नसंश्रयैः
viṣāṇaiścāvaniṃ gatvā vyabhindanrathino bahūn |
narāntraiḥ kecidapare viṣāṇālagnasaṃśrayaiḥ
बभ्रमुः समरे नागा मृद्रन्तः शतशो नरान् ।
कार्ष्णायसतनुत्राणान्नराश्वरथकुञ्जरान्
babhramuḥ samare nāgā mṛdrantaḥ śataśo narān |
kārṣṇāyasatanutrāṇānnarāśvarathakuñjarān
पतितान्पोथयाञ्चक्रुर्द्विपाः स्थूलनलानिव ।
गृध्रपत्राधिवासांसि शयनानि नारधिपाः
patitānpothayāñcakrurdvipāḥ sthūlanalāniva |
gṛdhrapatrādhivāsāṃsi śayanāni nāradhipāḥ
हीमन्तः कालसम्पर्कात्सुदुःस्वान्यनुशेरते ।
हन्ति स्मात्र पिता पुत्रं रथेनाभ्येत्य संयुगे
hīmantaḥ kālasamparkātsuduḥsvānyanuśerate |
hanti smātra pitā putraṃ rathenābhyetya saṃyuge
पुत्रश्च पितरं मोहान्निर्मर्यादमवर्तत ।
रथो भग्नो ध्वजश्छिन्नश्छत्रमुर्व्यों निपातितम्
putraśca pitaraṃ mohānnirmaryādamavartata |
ratho bhagno dhvajaśchinnaśchatramurvyoṃ nipātitam
युगार्धं च्छिन्नमादाय प्रदुद्राव तथा हयः ।
सासिर्बाहुर्निपतितः शिरश्छिन्नं सकुण्डलम्
yugārdhaṃ cchinnamādāya pradudrāva tathā hayaḥ |
sāsirbāhurnipatitaḥ śiraśchinnaṃ sakuṇḍalam
गजेनाक्षिप्य बलिना रथः सञ्चूर्णितः क्षितौ ।
रथिना ताडितो नागो नाराचेनापतत्क्षितौ
gajenākṣipya balinā rathaḥ sañcūrṇitaḥ kṣitau |
rathinā tāḍito nāgo nārācenāpatatkṣitau
सारोहश्चापतद्वाजी गेजेनाभ्याहतो भृशम् ।
निर्मर्यादं महद्युद्धमवर्तत सुदारुणम्
sārohaścāpatadvājī gejenābhyāhato bhṛśam |
nirmaryādaṃ mahadyuddhamavartata sudāruṇam
हा तात हा पुत्र सखे क्वासि तिष्ठ क्व धावसि ।
प्रहराहर जह्मेनं स्मितश्वेडितगर्जितैः ।
इत्येवमुच्चैरत्यर्थं श्रूयन्ते विविधा गिरः
hā tāta hā putra sakhe kvāsi tiṣṭha kva dhāvasi |
praharāhara jahmenaṃ smitaśveḍitagarjitaiḥ |
ityevamuccairatyarthaṃ śrūyante vividhā giraḥ
नरस्याश्वस्य नाग्स्य समसञ्जत शोणितम् ।
उपाशाम्यद्रजो भौमं भीरून्कश्मलमाविशत्
narasyāśvasya nāgsya samasañjata śoṇitam |
upāśāmyadrajo bhaumaṃ bhīrūnkaśmalamāviśat
चक्रेण चक्रमासाद्य वीरो वीरस्य संयुगे ।
अतीतेषुपथे काले जहार गदया सिरः
cakreṇa cakramāsādya vīro vīrasya saṃyuge |
atīteṣupathe kāle jahāra gadayā siraḥ
असीत्केशपरामर्शो मुष्टियुद्धं च दारुणम् ।
नखैर्दन्तैश्च सूराणामद्वीपे द्वीपमिच्छताम्
asītkeśaparāmarśo muṣṭiyuddhaṃ ca dāruṇam |
nakhairdantaiśca sūrāṇāmadvīpe dvīpamicchatām
तत्राच्छिद्यत शूरस्य सखङ्गो बाहुरुद्यतः ।
सधुनश्चापरस्यापि सशरः साङ्कुशस्तथा
tatrācchidyata śūrasya sakhaṅgo bāhurudyataḥ |
sadhunaścāparasyāpi saśaraḥ sāṅkuśastathā
आक्रोशदन्यमन्योऽत्र तथाऽन्यो विमुखोऽद्रवत् ।
अन्यः प्राप्तस्य चान्यस्य शिरः कायादपाहरत्
ākrośadanyamanyo'tra tathā'nyo vimukho'dravat |
anyaḥ prāptasya cānyasya śiraḥ kāyādapāharat
सशब्दमद्रवच्चान्यः शब्दादन्योऽत्रसद्भृशम् ।
स्वानन्योऽथ परानन्यो जघान निशितैः शरैः
saśabdamadravaccānyaḥ śabdādanyo'trasadbhṛśam |
svānanyo'tha parānanyo jaghāna niśitaiḥ śaraiḥ
गिरिशृङ्गोपमश्चात्र नाराचेन निपातितः ।
मातङ्गो न्यपतद्भूमौ नदीरोध इवोष्णगे
giriśṛṅgopamaścātra nārācena nipātitaḥ |
mātaṅgo nyapatadbhūmau nadīrodha ivoṣṇage
तथैव रथिनं नागः क्षरन्गिरिरिवारुजन् ।
अभ्यतिष्ठत्पदा भूमौ सहाश्वं सहसारथिम्
tathaiva rathinaṃ nāgaḥ kṣarangiririvārujan |
abhyatiṣṭhatpadā bhūmau sahāśvaṃ sahasārathim
शूरान्प्रहरतो दृष्ट्वा कृताश्स्त्रान्रुधिरोक्षितान् ।
बहूनप्याविशन्मोहो भीरून्हृदयदुर्बलान्
śūrānpraharato dṛṣṭvā kṛtāśstrānrudhirokṣitān |
bahūnapyāviśanmoho bhīrūnhṛdayadurbalān
सर्वमाविग्नमभवन्न प्राज्ञायत किञ्चन ।
सैन्येन रजसा ध्वस्तं निर्मर्यादमवर्तत
sarvamāvignamabhavanna prājñāyata kiñcana |
sainyena rajasā dhvastaṃ nirmaryādamavartata
ततः सेनापतिः शीघ्रमयं क्राल इति ब्रुवन् ।
नित्याभित्वरितानेव त्वरयामास पाण्डवान्
tataḥ senāpatiḥ śīghramayaṃ krāla iti bruvan |
nityābhitvaritāneva tvarayāmāsa pāṇḍavān
कुर्वन्तः शासनं तस्य पाण्डवा बाहुशालिनः ।
सरो हंसा इवापेतुर्घ्नन्तो द्रोणरथं प्रति
kurvantaḥ śāsanaṃ tasya pāṇḍavā bāhuśālinaḥ |
saro haṃsā ivāpeturghnanto droṇarathaṃ prati
गृह्णीताद्रवतान्योन्यं विभीता विनिकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो दुर्धर्षस्य रथं प्रति
gṛhṇītādravatānyonyaṃ vibhītā vinikṛntata |
ityāsīttumulaḥ śabdo durdharṣasya rathaṃ prati
ततो द्रोणः कृपः कर्णो द्रौणी राजा जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ शल्यश्चैतान्न्यवारयन्
tato droṇaḥ kṛpaḥ karṇo drauṇī rājā jayadrathaḥ |
vindānuvindāvāvantyau śalyaścaitānnyavārayan
ते त्वार्यधर्मसंरब्धा दुर्निवारा दुरासदाः ।
शरार्ता न जहुर्द्रोणं पाञ्चालाः पाण्डवै सह
te tvāryadharmasaṃrabdhā durnivārā durāsadāḥ |
śarārtā na jahurdroṇaṃ pāñcālāḥ pāṇḍavai saha
ततो द्रोणोऽतिसंक्रुद्धो विसृजञ्शतशः शरान् ।
चेदिपाञ्चालपाण्डूनामकरोत्कदनं महत्
tato droṇo'tisaṃkruddho visṛjañśataśaḥ śarān |
cedipāñcālapāṇḍūnāmakarotkadanaṃ mahat
तस्य ज्यातलनिर्घोषः शुश्रुवे दिक्षं मारिष ।
वज्रसंह्रादसङ्काशस्त्रासयन्मानवान्बहून्
tasya jyātalanirghoṣaḥ śuśruve dikṣaṃ māriṣa |
vajrasaṃhrādasaṅkāśastrāsayanmānavānbahūn
एतस्मिन्नन्तरे जिष्णुर्जित्वा संशप्तकान्बहून् ।
अभ्ययात्तत्र यत्रासौ द्रोणः पाण्डून्प्रमर्दति
etasminnantare jiṣṇurjitvā saṃśaptakānbahūn |
abhyayāttatra yatrāsau droṇaḥ pāṇḍūnpramardati
ताञ्शरौघान्महावर्ताञ्शोणितोदान्महाहदान् ।
तीर्णः संशप्तकान्हत्वा प्रत्यदृश्यत फल्गुनः
tāñśaraughānmahāvartāñśoṇitodānmahāhadān |
tīrṇaḥ saṃśaptakānhatvā pratyadṛśyata phalgunaḥ
तस्य कीर्तिमतो लक्ष्म सूर्यप्रतिमतेजसः ।
दीप्यमानमपश्याम तेजसा वानरध्वजम्
tasya kīrtimato lakṣma sūryapratimatejasaḥ |
dīpyamānamapaśyāma tejasā vānaradhvajam
संशप्तकसमुद्रं तमुच्छोष्यास्त्रगभस्तिभिः ।
स पाण्डवयुगान्तार्कः कुरूनप्यभ्यतीतपत्
saṃśaptakasamudraṃ tamucchoṣyāstragabhastibhiḥ |
sa pāṇḍavayugāntārkaḥ kurūnapyabhyatītapat
प्रददाह कुरून्सर्वानर्जुनः शस्त्रतेजसा ।
युगान्ते सर्वभूतानि धूमकेतुरिवोत्थितः
pradadāha kurūnsarvānarjunaḥ śastratejasā |
yugānte sarvabhūtāni dhūmaketurivotthitaḥ
तेन बाणसहस्रौधैर्गजाश्वरथयोधिनः ।
ताड्यमानाः क्षितिं जग्मुर्मुक्तकेशाःशरार्दिताः
tena bāṇasahasraudhairgajāśvarathayodhinaḥ |
tāḍyamānāḥ kṣitiṃ jagmurmuktakeśāḥśarārditāḥ
केचिदार्तस्वनं चक्रुर्विनेशुरपरे पुनः ।
पार्थबाणहताः केचिन्निपेतुर्विगतासवः
kecidārtasvanaṃ cakrurvineśurapare punaḥ |
pārthabāṇahatāḥ kecinnipeturvigatāsavaḥ
तेषामुत्पतितान्कांश्चित्पतितांश्च पराङ्मुखान् ।
न जघानार्जुनो योधान्योधव्रतमनुस्मरन्
teṣāmutpatitānkāṃścitpatitāṃśca parāṅmukhān |
na jaghānārjuno yodhānyodhavratamanusmaran
ते विकीर्णरथाश्चित्राः प्रायशश्च पराङ्मुखः ।
कुरवः कर्णकर्णेति हाहेति च विचुक्रुशुः
te vikīrṇarathāścitrāḥ prāyaśaśca parāṅmukhaḥ |
kuravaḥ karṇakarṇeti hāheti ca vicukruśuḥ
तमाधिरथिराक्रन्दं विज्ञाय शरणैषिणाम् ।
मा भैष्टेति प्रतिश्रुत्य ययावभिमुखोऽर्जुनम्
tamādhirathirākrandaṃ vijñāya śaraṇaiṣiṇām |
mā bhaiṣṭeti pratiśrutya yayāvabhimukho'rjunam
स भारतरथश्रेष्ठः सर्वभारतहर्षणः ।
प्रादुश्चक्रे तदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वारः
sa bhāratarathaśreṣṭhaḥ sarvabhārataharṣaṇaḥ |
prāduścakre tadāgneyamastramastravidāṃ vāraḥ
तस्य दीप्तशरौघस्य दीप्तचापधरस्य च ।
वारुणेन तदस्त्रेण विधूयाथ धनञ्जयः ।
शरौघाञ्शरजालेन विदुधाव धनञ्जयः
tasya dīptaśaraughasya dīptacāpadharasya ca |
vāruṇena tadastreṇa vidhūyātha dhanañjayaḥ |
śaraughāñśarajālena vidudhāva dhanañjayaḥ
तथैवाधिरथिस्तस्य बाणाज्ज्वलिततेजसः ।
अस्त्रमस्त्रेण संवार्य प्राणदद्विसृजञ्शरान्
tathaivādhirathistasya bāṇājjvalitatejasaḥ |
astramastreṇa saṃvārya prāṇadadvisṛjañśarān
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सात्यकिश्च महारथः ।
विव्यधुः कर्णमासाद्य त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः
dhṛṣṭadyumnaśca bhīmaśca sātyakiśca mahārathaḥ |
vivyadhuḥ karṇamāsādya tribhistribhirajihmagaiḥ
अर्जुनास्त्रं तु राधेयः संवार्य शरवृष्टिभिः ।
तेषां त्रयाणां चापानि चिच्छेद विशिखैस्त्रिभिः
arjunāstraṃ tu rādheyaḥ saṃvārya śaravṛṣṭibhiḥ |
teṣāṃ trayāṇāṃ cāpāni ciccheda viśikhaistribhiḥ
ते निकृत्तायुघाः शूरा निर्विषा भुजगा इव ।
रथशक्तीः समुत्क्षिप्य भृशं सिंहा इवानदन्
te nikṛttāyughāḥ śūrā nirviṣā bhujagā iva |
rathaśaktīḥ samutkṣipya bhṛśaṃ siṃhā ivānadan
ता भुजाग्रैर्महावेगा निसृष्टा भुजगोपमाः ।
दीप्यमाना महाशक्त्यो जग्मुराधिरथिं प्रति
tā bhujāgrairmahāvegā nisṛṣṭā bhujagopamāḥ |
dīpyamānā mahāśaktyo jagmurādhirathiṃ prati
ता निकृत्य शरव्रातैस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः ।
ननाद बलवान्कर्णः पार्थाय विसृजञ्शरान्
tā nikṛtya śaravrātaistribhistribhirajihmagaiḥ |
nanāda balavānkarṇaḥ pārthāya visṛjañśarān
अर्जुनश्चापि राधेयं विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः ।
कर्णादवरजं बाणैर्जघान निशितैः शरैः
arjunaścāpi rādheyaṃ viddhvā saptabhirāśugaiḥ |
karṇādavarajaṃ bāṇairjaghāna niśitaiḥ śaraiḥ
ततः शत्रुंजयं हत्वा पार्थः षङ्भिरजिह्मगैः ।
जहार सद्यो भल्लेन विपाटस्य शिरो रथात्
tataḥ śatruṃjayaṃ hatvā pārthaḥ ṣaṅbhirajihmagaiḥ |
jahāra sadyo bhallena vipāṭasya śiro rathāt
पश्यतां धार्तराष्ट्राणामेकेनैव किरीटिना ।
प्रमुखे सूतपुत्रस्य सोदर्या निहतास्त्रयः
paśyatāṃ dhārtarāṣṭrāṇāmekenaiva kirīṭinā |
pramukhe sūtaputrasya sodaryā nihatāstrayaḥ
ततो भीमः समुत्पत्य स्वरथाद्वैनतेयवत् ।
वरासिना कर्णपक्षाञ्जधान दश पञ्च च
tato bhīmaḥ samutpatya svarathādvainateyavat |
varāsinā karṇapakṣāñjadhāna daśa pañca ca
पुनस्तु रथमास्थाय धनुरादाय चापरम् ।
विव्याध दशभिः कर्णं सूतमश्वांश्च पञ्चभिः
punastu rathamāsthāya dhanurādāya cāparam |
vivyādha daśabhiḥ karṇaṃ sūtamaśvāṃśca pañcabhiḥ
धृष्टद्युम्नोऽप्यसिवरं चर्म चादाय भास्वरम् ।
जघान चन्द्रवर्माणं बृहत्क्षत्रं च नैषधम्
dhṛṣṭadyumno'pyasivaraṃ carma cādāya bhāsvaram |
jaghāna candravarmāṇaṃ bṛhatkṣatraṃ ca naiṣadham
ततः स्वरथमास्थाय पाञ्चाल्योऽन्यच्च कार्मुकम् ।
आदाय कर्णं विव्याध त्रिसप्तत्या नदन्रणे
tataḥ svarathamāsthāya pāñcālyo'nyacca kārmukam |
ādāya karṇaṃ vivyādha trisaptatyā nadanraṇe
शैनेयोऽप्यन्यदादाय धनुरिन्दुसमद्युतिः ।
सूतपुत्रं चतुःषष्ट्या विद्ध्वा सिंह इवानदत्
śaineyo'pyanyadādāya dhanurindusamadyutiḥ |
sūtaputraṃ catuḥṣaṣṭyā viddhvā siṃha ivānadat
भल्लाभ्यां साधु मुक्ताभ्यां छित्त्वा कर्णस्य कार्मुकम् ।
पुनः कर्णं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्
bhallābhyāṃ sādhu muktābhyāṃ chittvā karṇasya kārmukam |
punaḥ karṇaṃ tribhirbāṇairbāhvorurasi cārpayat
ततो दुर्योधनो द्रोणो राजा चैव जयद्रथः ।
निम़ज्जमानं राधेयमुज्जह्रुः सात्यकार्णवात्
tato duryodhano droṇo rājā caiva jayadrathaḥ |
nima़jjamānaṃ rādheyamujjahruḥ sātyakārṇavāt
पत्त्यश्वरथमातङ्गास्त्वदीयाः शतशोऽपरे ।
कर्णमेवाभ्यधावन्त त्रास्यमानाः प्रहारिणः
pattyaśvarathamātaṅgāstvadīyāḥ śataśo'pare |
karṇamevābhyadhāvanta trāsyamānāḥ prahāriṇaḥ
धृष्टद्युम्नश्च भीमश्च सौभद्रोऽर्जुन एव च ।
नकुलः सहदेवश्च सात्यकिं जुगुपू रणे
dhṛṣṭadyumnaśca bhīmaśca saubhadro'rjuna eva ca |
nakulaḥ sahadevaśca sātyakiṃ jugupū raṇe
एवमेष महारौद्रः क्षयार्थं सर्वधन्विनाम् ।
तावकानां परेषां च त्यक्त्वा प्राणानभूद्रणः ॥
पदातिरथनागाश्वा गजाश्वरथपत्तिभिः ।
रथिनो नागपत्त्यश्वैरथ पत्तीरथ द्विपैः
evameṣa mahāraudraḥ kṣayārthaṃ sarvadhanvinām |
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca tyaktvā prāṇānabhūdraṇaḥ ||
padātirathanāgāśvā gajāśvarathapattibhiḥ |
rathino nāgapattyaśvairatha pattīratha dvipaiḥ
अश्वैरश्वा गजैर्नागा रथिनो रथिभिः सह ।
संयुक्ताः समदृश्यन्त पत्तयश्चापि पत्तिभिः ॥
एवं सुकलिलं युद्धमासीत्क्रव्यादहर्षणम् ।
महद्भिस्तैरभीतानां यमराष्ट्रविवर्धनम्
aśvairaśvā gajairnāgā rathino rathibhiḥ saha |
saṃyuktāḥ samadṛśyanta pattayaścāpi pattibhiḥ ||
evaṃ sukalilaṃ yuddhamāsītkravyādaharṣaṇam |
mahadbhistairabhītānāṃ yamarāṣṭravivardhanam
ततो हता नररथवाजिकुञ्जरै
रनेकशो द्विपरथपत्तिवाजिनः ।
गजैर्गजा रथिभिरुदायुधा रथा ।
हयैर्हयाः पत्तिगणैश्च पत्तयः
tato hatā nararathavājikuñjarai
ranekaśo dviparathapattivājinaḥ |
gajairgajā rathibhirudāyudhā rathā |
hayairhayāḥ pattigaṇaiśca pattayaḥ
रथैर्द्विपा द्विरदवरैर्महाहया
हयैर्नरा वररथिभिश्च वाजिनः ।
निरस्तजिह्वादशनेक्षणाः क्षितौ
क्षयं गताः प्रमथितवर्मभूषणाः
rathairdvipā dviradavarairmahāhayā
hayairnarā vararathibhiśca vājinaḥ |
nirastajihvādaśanekṣaṇāḥ kṣitau
kṣayaṃ gatāḥ pramathitavarmabhūṣaṇāḥ
तथा परैर्बहुकरणैर्वरायुधै-
र्हता गताः प्रतिभयदर्शनाः क्षितिम् ।
विपोथिता हयगजपादताडिता
भृशाकुला रथमुखनेमिभिः क्षताः
tathā parairbahukaraṇairvarāyudhai-
rhatā gatāḥ pratibhayadarśanāḥ kṣitim |
vipothitā hayagajapādatāḍitā
bhṛśākulā rathamukhanemibhiḥ kṣatāḥ
प्रमोदने श्वापदपक्षिरक्षसां
जनक्षये वर्तति तत्र दारुणे ।
महाबलास्ते कुपिताः परस्परं
निषूदयन्तः प्रविचेरुरोजसा
pramodane śvāpadapakṣirakṣasāṃ
janakṣaye vartati tatra dāruṇe |
mahābalāste kupitāḥ parasparaṃ
niṣūdayantaḥ pravicerurojasā
ततो बले भृशलुलिते परस्परं
निरीक्षमाणे रुधिरौघसम्प्लुते ।
दिवाकरेऽस्तंगिरिमास्थिते शनै
रुभे प्रयाते शिबिराय भारत
tato bale bhṛśalulite parasparaṃ
nirīkṣamāṇe rudhiraughasamplute |
divākare'staṃgirimāsthite śanai
rubhe prayāte śibirāya bhārata
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)