Chapter 67: Bhishma tells the glory of Vasudeva

वासुदेवो महद्भूतं सर्वलोकेषु कथ्यते ।
तस्यागमं प्रतिष्ठां च ज्ञातुमिच्छे पितामह

vāsudevo mahadbhūtaṃ sarvalokeṣu kathyate |
tasyāgamaṃ pratiṣṭhāṃ ca jñātumicche pitāmaha

वासुदेवो महद्भूतं सर्वदैवतदैवतम् ।
न परं पुण्डरीकाक्षाद्दृश्यते भरतर्षभ

vāsudevo mahadbhūtaṃ sarvadaivatadaivatam |
na paraṃ puṇḍarīkākṣāddṛśyate bharatarṣabha

श्रुतं मे तात रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पतः ।
नारदस्य च देवर्षेः कृष्णद्वैपायनस्य च ।
असितो देवलश्चापि वालखिल्यास्तपोधनाः

śrutaṃ me tāta rāmasya jāmadagnyasya jalpataḥ |
nāradasya ca devarṣeḥ kṛṣṇadvaipāyanasya ca |
asito devalaścāpi vālakhilyāstapodhanāḥ

मार्कण्डेयश्च गोविन्दे कथयत्यद्भुतं महत् ।
सर्वभूतादिभूतात्मा महात्मा पुरुषोत्तमः

mārkaṇḍeyaśca govinde kathayatyadbhutaṃ mahat |
sarvabhūtādibhūtātmā mahātmā puruṣottamaḥ

आपो वायुश्च तेजश्च त्रयमेतदकल्पयत् ।
स सृष्ट्वा पृथिवीं देवीं सर्वलोकेश्वरः प्रभुः

āpo vāyuśca tejaśca trayametadakalpayat |
sa sṛṣṭvā pṛthivīṃ devīṃ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ

अप्सु वै शयनं चक्रे महात्मा पुरुषोत्तमः ।
सर्वदेवमयो देवः शयानः शयने सुखम्

apsu vai śayanaṃ cakre mahātmā puruṣottamaḥ |
sarvadevamayo devaḥ śayānaḥ śayane sukham

मुखतः सोऽग्निमसृजत्प्राणाद्वायुमथापि च ।
सरस्वतीं च वेदांश्च मनसः ससृजेऽच्युत

mukhataḥ so'gnimasṛjatprāṇādvāyumathāpi ca |
sarasvatīṃ ca vedāṃśca manasaḥ sasṛje'cyuta

एषक लोकान्ससर्जादौ देवांश्च ऋषिभिः सह ।
अमृतं चैव मृत्युं च प्रजानां प्रभवाप्ययौ

eṣaka lokānsasarjādau devāṃśca ṛṣibhiḥ saha |
amṛtaṃ caiva mṛtyuṃ ca prajānāṃ prabhavāpyayau

एष धर्मश्च धर्मज्ञो वरदः सर्वकामदः ।
एष कर्ता च कार्यं च आदेरादिः स्वयं प्रभुः

eṣa dharmaśca dharmajño varadaḥ sarvakāmadaḥ |
eṣa kartā ca kāryaṃ ca āderādiḥ svayaṃ prabhuḥ

भूतं भव्यं भविष्यच्च पूर्वमेतदकल्पयत् ।
उभे सन्ध्ये दिवः खं च नियमांश्च जनार्दनः

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca pūrvametadakalpayat |
ubhe sandhye divaḥ khaṃ ca niyamāṃśca janārdanaḥ

ऋषींश्चैव हि गोविन्दस्तपश्चैवाभ्यकल्पयत् ।
स्रष्टारं जगतश्चापि महात्मा प्रभुरव्ययः

ṛṣīṃścaiva hi govindastapaścaivābhyakalpayat |
sraṣṭāraṃ jagataścāpi mahātmā prabhuravyayaḥ

अग्रजं सर्वभूतानां संकर्षणमकल्पयत् ।
शेषं चाकल्पयद्देवमनन्तमिति तं विदुः

agrajaṃ sarvabhūtānāṃ saṃkarṣaṇamakalpayat |
śeṣaṃ cākalpayaddevamanantamiti taṃ viduḥ

यो धारयति भूतानि धरां चेमां सपर्वताम् ।
ध्यानयोगेन विप्राश्च तं विदन्ति महौजसम् ।
कर्णस्रोतोभवं चापि मधुं नाम महासुरम्

yo dhārayati bhūtāni dharāṃ cemāṃ saparvatām |
dhyānayogena viprāśca taṃ vidanti mahaujasam |
karṇasrotobhavaṃ cāpi madhuṃ nāma mahāsuram

तमुग्रमुग्रकर्माणमुग्रां बुद्धइं समास्थितम् ।
हरन्तं ब्रह्मणो वेदाञ्जघान ब्रह्मणः पिता ।
ब्रह्मणोपचितिं कुर्वन्महात्मा पुरुषोत्तमः

tamugramugrakarmāṇamugrāṃ buddhaiṃ samāsthitam |
harantaṃ brahmaṇo vedāñjaghāna brahmaṇaḥ pitā |
brahmaṇopacitiṃ kurvanmahātmā puruṣottamaḥ

तस्य तात वधादेव देवदानवमानवाः ।
मधुसूदनमित्याहुर्ऋषयश्च जनार्दनम्

tasya tāta vadhādeva devadānavamānavāḥ |
madhusūdanamityāhurṛṣayaśca janārdanam

वराहं नारसिंहं च त्रिविक्रममिति प्रभुम् ।
एष धाता विधाता च सर्वेषां प्रामिनां हरिः

varāhaṃ nārasiṃhaṃ ca trivikramamiti prabhum |
eṣa dhātā vidhātā ca sarveṣāṃ prāmināṃ hariḥ

परं हि पुण्डरीकाक्षान्न भूतं न भविष्यति ।
मुखतः सोसृजद्विप्रान्बाहुभ्यां क्षत्रियांस्तथा

paraṃ hi puṇḍarīkākṣānna bhūtaṃ na bhaviṣyati |
mukhataḥ sosṛjadviprānbāhubhyāṃ kṣatriyāṃstathā

वैश्यांश्चाप्यूरुतो राजञ्शूद्रान्पद्भ्यां तथैवच ।
तपसा नियतं देवं निधानं सर्वदेहिनाम्

vaiśyāṃścāpyūruto rājañśūdrānpadbhyāṃ tathaivaca |
tapasā niyataṃ devaṃ nidhānaṃ sarvadehinām

ब्रह्मभूतममावास्यां पौर्णमास्यां तथैव च ।
योगभूतं परिचरन्केशवं महदाप्नुयात्

brahmabhūtamamāvāsyāṃ paurṇamāsyāṃ tathaiva ca |
yogabhūtaṃ paricarankeśavaṃ mahadāpnuyāt

केशवः परमं तेजः सर्वलोकपितामहः ।
एवमार्हुर्हृषीकेशं मुनयो वै नराधिप

keśavaḥ paramaṃ tejaḥ sarvalokapitāmahaḥ |
evamārhurhṛṣīkeśaṃ munayo vai narādhipa

एवमेनं विजानीहि आचार्यं पितरं गुरुम् ।
कृष्णो यस्य प्रसीदेत लोकास्तेनाक्षया जिताः

evamenaṃ vijānīhi ācāryaṃ pitaraṃ gurum |
kṛṣṇo yasya prasīdeta lokāstenākṣayā jitāḥ

यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत् ।
सदा नरः पठंश्चेदं स्वस्तिमान्स सुखी भवेत्

yaścaivainaṃ bhayasthāne keśavaṃ śaraṇaṃ vrajet |
sadā naraḥ paṭhaṃścedaṃ svastimānsa sukhī bhavet

ये च कृष्णं प्रपद्यन्ते ते न मुह्यन्ति मानवाः ।
भये महति मग्नांश्च पाति नित्यं जनार्दनःक

ye ca kṛṣṇaṃ prapadyante te na muhyanti mānavāḥ |
bhaye mahati magnāṃśca pāti nityaṃ janārdanaḥka

स तं युधिष्ठिरो ज्ञात्वा याथातथ्येन भारत ।
सर्वात्मना महात्मानं केशवं जगदीश्वरम् ।
प्रपन्नः शरणं राजन्योगानां प्रभुमीश्वरम्

sa taṃ yudhiṣṭhiro jñātvā yāthātathyena bhārata |
sarvātmanā mahātmānaṃ keśavaṃ jagadīśvaram |
prapannaḥ śaraṇaṃ rājanyogānāṃ prabhumīśvaram