Chapter 42: Matali carries Arjuna up to Amaravati

गतेषु लोकपालेषु पार्थः शत्रुनिबर्हणः ।
चिन्तयामास राजेन्द्र देवराजरथागमम्

gateṣu lokapāleṣu pārthaḥ śatrunibarhaṇaḥ |
cintayāmāsa rājendra devarājarathāgamam

तस्य चिन्तयमानस्य गुडाकेशस्य धीमतः ।
रथो मातलिसंयुक्त आजगाम महाप्रभः

tasya cintayamānasya guḍākeśasya dhīmataḥ |
ratho mātalisaṃyukta ājagāma mahāprabhaḥ

नभो वितिमिरं कुर्वञ्जलदान्पाटयन्निव ।
दिशः संपूरयन्नादैर्महामेघरवोपमैः ।

nabho vitimiraṃ kurvañjaladānpāṭayanniva |
diśaḥ saṃpūrayannādairmahāmegharavopamaiḥ |

असयः शक्तयो भीमा गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ।
दिव्यप्रभावाः प्रासाश्च विद्युतश्च महाप्रभाः

asayaḥ śaktayo bhīmā gadāścograpradarśanāḥ |
divyaprabhāvāḥ prāsāśca vidyutaśca mahāprabhāḥ

तथैवाशनयश्चैव चक्रयुक्तास्तुलागुडाः ।
वायुस्फोटाः सनिर्घाताः शङ्खमेघस्वनास्तथा

tathaivāśanayaścaiva cakrayuktāstulāguḍāḥ |
vāyusphoṭāḥ sanirghātāḥ śaṅkhameghasvanāstathā

तत्रनागा महाकाया ज्वलितास्याः सुदारुणाः ।
सिताभ्रकूटप्रतिमाः संहताश्च यथोपलाः

tatranāgā mahākāyā jvalitāsyāḥ sudāruṇāḥ |
sitābhrakūṭapratimāḥ saṃhatāśca yathopalāḥ

दशवाजिसहस्राणि हरीणां वातरंहसाम् ।
वहन्ति यं नेत्रमुषं दिव्यं मायामयं रथम्

daśavājisahasrāṇi harīṇāṃ vātaraṃhasām |
vahanti yaṃ netramuṣaṃ divyaṃ māyāmayaṃ ratham

तत्रापश्यन्महानीलं वैजयन्तं महाप्रभम् ।
ध्वजमिन्दीवरश्यामं वंशं कनकभूषणम्

tatrāpaśyanmahānīlaṃ vaijayantaṃ mahāprabham |
dhvajamindīvaraśyāmaṃ vaṃśaṃ kanakabhūṣaṇam

तस्मिन्रथे स्थितं सूतं तप्तहेमविभूषितम् ।
दृष्ट्वा पार्थो महाबाहुर्देवराजमतर्कयत्

tasminrathe sthitaṃ sūtaṃ taptahemavibhūṣitam |
dṛṣṭvā pārtho mahābāhurdevarājamatarkayat

तथा तर्कयतस्तस्य फल्गुनस्याथ मातलिः ।
सन्नतः प्रस्थितो भूत्वा वाक्यमर्जुनमब्रवीत्

tathā tarkayatastasya phalgunasyātha mātaliḥ |
sannataḥ prasthito bhūtvā vākyamarjunamabravīt

भोभो शक्रात्मज श्रीमञ्शक्रस्त्वां द्रष्टुमिच्छति ।
आरोहतु भवाञ्शीघ्रं रथमिन्द्रस्य संभतम्

bhobho śakrātmaja śrīmañśakrastvāṃ draṣṭumicchati |
ārohatu bhavāñśīghraṃ rathamindrasya saṃbhatam

आह माममरश्रेष्ठः पिता तव शतक्रतुः ।
कुन्तीसुतमिह प्राप्तं पश्यन्तु त्रिदशालयाः

āha māmamaraśreṣṭhaḥ pitā tava śatakratuḥ |
kuntīsutamiha prāptaṃ paśyantu tridaśālayāḥ

एष शक्रः परिवृतो देवैर्ऋषिगणैस्तथा ।
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च त्वां दिदृक्षुः प्रतीक्षते

eṣa śakraḥ parivṛto devairṛṣigaṇaistathā |
gandharvairapsarobhiśca tvāṃ didṛkṣuḥ pratīkṣate

अस्माल्लोकाद्देवलोकं पाकशासनशासनात् ।
मारोह त्वं मया सार्धं लब्धास्त्रः पुनरेष्यसि

asmāllokāddevalokaṃ pākaśāsanaśāsanāt |
māroha tvaṃ mayā sārdhaṃ labdhāstraḥ punareṣyasi

मातले गच्छ शीघ्रं त्वमारोहस्व रथोत्तमम् ।
राजसूयाश्वमेधानां शतैरपि सुदुर्लभम्

mātale gaccha śīghraṃ tvamārohasva rathottamam |
rājasūyāśvamedhānāṃ śatairapi sudurlabham

पार्थिवैः सुमहाभागैर्यज्वभिर्भूरिदक्षिणैः ।
दैवतैर्वा दुरारोहं दानवैर्वा रथोत्तमम्

pārthivaiḥ sumahābhāgairyajvabhirbhūridakṣiṇaiḥ |
daivatairvā durārohaṃ dānavairvā rathottamam

नातप्ततपसा शक्य एष दिव्यो महारथः ।
द्रष्टुं वाऽप्यथवा स्प्रष्टुमारोढुं कुत एव च

nātaptatapasā śakya eṣa divyo mahārathaḥ |
draṣṭuṃ vā'pyathavā spraṣṭumāroḍhuṃ kuta eva ca

त्वयि मतिष्ठिते साधो रथस्थे स्थिरवाजिनि ।
पश्चादहमथारोक्ष्ये मुकृती सत्पथं यथा

tvayi matiṣṭhite sādho rathasthe sthiravājini |
paścādahamathārokṣye mukṛtī satpathaṃ yathā

तस्यतद्वचनं श्रुत्वा मातलिः शक्रसारथिः ।
आरुरोह रथं शीघ्रं हयाञ्जग्राह रश्मिभिः

tasyatadvacanaṃ śrutvā mātaliḥ śakrasārathiḥ |
āruroha rathaṃ śīghraṃ hayāñjagrāha raśmibhiḥ

ततोऽर्जुनो हृष्टमना गङ्गायामाप्लुतः शुचिः ।
जजाप जप्यं कौन्तेयो विधिवत्कुरुनन्दनः

tato'rjuno hṛṣṭamanā gaṅgāyāmāplutaḥ śuciḥ |
jajāpa japyaṃ kaunteyo vidhivatkurunandanaḥ

ततः पितृन्यथान्यायं तर्पयित्वा यथाविधि ।
मन्दरं शैलराजं तमाप्रष्टुमुपचक्रमे

tataḥ pitṛnyathānyāyaṃ tarpayitvā yathāvidhi |
mandaraṃ śailarājaṃ tamāpraṣṭumupacakrame

साधूनां पुण्यशीलानां मुनीनां पुण्यकर्मणाम् ।
त्वं सदा संश्रयः शैल स्वर्गमार्गाभिकाङ्क्षिणाम्

sādhūnāṃ puṇyaśīlānāṃ munīnāṃ puṇyakarmaṇām |
tvaṃ sadā saṃśrayaḥ śaila svargamārgābhikāṅkṣiṇām

त्वत्प्रसादात्सदा शैल ब्राह्मणाः क्षत्रिया विशः ।
स्वर्गं प्राप्ताश्चरन्ति स्म देवैः सह गतव्यथाः

tvatprasādātsadā śaila brāhmaṇāḥ kṣatriyā viśaḥ |
svargaṃ prāptāścaranti sma devaiḥ saha gatavyathāḥ

अद्रिराज महाशैल मुनिसंश्रय तीर्थवन् ।
गच्छाम्यामन्त्रयित्वा त्वां सुखमस्म्युषितस्त्वयि

adrirāja mahāśaila munisaṃśraya tīrthavan |
gacchāmyāmantrayitvā tvāṃ sukhamasmyuṣitastvayi

तव सानूनि कुञ्जाश्च नद्यः प्रस्रवणानि च ।
तीर्थानि च सुपुण्यानि मया दृष्टान्यनेकशः

tava sānūni kuñjāśca nadyaḥ prasravaṇāni ca |
tīrthāni ca supuṇyāni mayā dṛṣṭānyanekaśaḥ

सुसुगन्धाश्च वैर्योघास्त्वच्छरीरविनिःसृताः ।
अमृतास्वादसृशाः पीताः प्रस्रवणोदकाः

susugandhāśca vairyoghāstvaccharīraviniḥsṛtāḥ |
amṛtāsvādasṛśāḥ pītāḥ prasravaṇodakāḥ

शिशुर्यथा पितुश्चाङ्के सुखं शेते तटे तथा ।
मया तवाङ्के ललितं शैलराज महाप्रभो

śiśuryathā pituścāṅke sukhaṃ śete taṭe tathā |
mayā tavāṅke lalitaṃ śailarāja mahāprabho

अप्सरोगणसंकीर्णए ब्रह्मघोषानुनादिते ।
सुखमस्म्युषितः शैल तव सानुषु नित्यदा

apsarogaṇasaṃkīrṇae brahmaghoṣānunādite |
sukhamasmyuṣitaḥ śaila tava sānuṣu nityadā

एवमुक्त्वार्जुनः शैलमामन्त्र्य परवीरहा ।
आरुरोह रथं दिव्यं द्योतयन्निव भास्करः

evamuktvārjunaḥ śailamāmantrya paravīrahā |
āruroha rathaṃ divyaṃ dyotayanniva bhāskaraḥ

स तेनादित्यरूपेण दिव्येनाद्भुतकर्मणा ।
ऊर्ध्वमाचक्रमे धीमान्प्रहृष्टः कुरुनन्दनः

sa tenādityarūpeṇa divyenādbhutakarmaṇā |
ūrdhvamācakrame dhīmānprahṛṣṭaḥ kurunandanaḥ

सोऽदर्शनपथं यातो मर्त्यानां धर्मचारिणाम् ।
ददर्शाद्भुतरूपाणि विमानानि सहस्रशः

so'darśanapathaṃ yāto martyānāṃ dharmacāriṇām |
dadarśādbhutarūpāṇi vimānāni sahasraśaḥ

न तत्र सूर्यः सोमो वा द्योतते न च पावकः ।
स्वयैव प्रभया तत्र द्योतन्ते पुण्यलब्धया

na tatra sūryaḥ somo vā dyotate na ca pāvakaḥ |
svayaiva prabhayā tatra dyotante puṇyalabdhayā

तारारूपाणि यानीह दृश्यन्ते द्युतिमन्ति वै ।
आकाशे विप्रकृष्टत्वात्तनूनि सुमहान्त्यपि

tārārūpāṇi yānīha dṛśyante dyutimanti vai |
ākāśe viprakṛṣṭatvāttanūni sumahāntyapi

तानि तत्र प्रभास्वन्ति रूपवन्ति च पाण्डवः ।
ददर्श स्वेषु धिष्ण्येषु दीप्तिमन्ति स्वयाऽर्चिषा

tāni tatra prabhāsvanti rūpavanti ca pāṇḍavaḥ |
dadarśa sveṣu dhiṣṇyeṣu dīptimanti svayā'rciṣā

तत्र राजर्षयः सिद्धा वीराश्च निहता युधि ।
तपसा च जितं स्वर्गं संपेतुः शतसङ्घशः

tatra rājarṣayaḥ siddhā vīrāśca nihatā yudhi |
tapasā ca jitaṃ svargaṃ saṃpetuḥ śatasaṅghaśaḥ

गन्धर्वाणां सहस्राणि मूर्यज्वलिततेजसाम् ।
गुह्यकारनामृषीणां च तथैवाप्सरसां गणान्

gandharvāṇāṃ sahasrāṇi mūryajvalitatejasām |
guhyakāranāmṛṣīṇāṃ ca tathaivāpsarasāṃ gaṇān

लोकानात्मप्रभान्पश्यन्फल्गुनो विस्मयान्वितः ।
पप्रच्छ मातलिं प्रीत्या स चाप्येनमुवाच ह

lokānātmaprabhānpaśyanphalguno vismayānvitaḥ |
papraccha mātaliṃ prītyā sa cāpyenamuvāca ha

एते सुकृतिनः पार्थ स्वेषु धिष्ण्येष्ववस्थिताः ।
तान्दृष्टवानसि विभो तारारूपाणि भूतले

ete sukṛtinaḥ pārtha sveṣu dhiṣṇyeṣvavasthitāḥ |
tāndṛṣṭavānasi vibho tārārūpāṇi bhūtale

ततोऽपश्यत्स्थितं द्वारि मत्तं विजयिनं गजम् ।
ऐरावतं चतुर्दन्तं कैलासमिव शृङ्गिणम्

tato'paśyatsthitaṃ dvāri mattaṃ vijayinaṃ gajam |
airāvataṃ caturdantaṃ kailāsamiva śṛṅgiṇam

स सिद्धमार्गमाक्रम्य कुरुपाण्डवसत्तमः ।
व्यरोचत यथापूर्वं मान्धाता पार्थिवोत्तमः

sa siddhamārgamākramya kurupāṇḍavasattamaḥ |
vyarocata yathāpūrvaṃ māndhātā pārthivottamaḥ

अभिचक्राम लोकान्स राज्ञां राजीवलोचनः

abhicakrāma lokānsa rājñāṃ rājīvalocanaḥ

[एवं स संक्रमंस्तत्र स्वर्गलोके महायशाः ।]
ततो ददर्श शक्रस्य पुरीं ताममरावतीम्

[evaṃ sa saṃkramaṃstatra svargaloke mahāyaśāḥ |]
tato dadarśa śakrasya purīṃ tāmamarāvatīm