Chapter 37: Arjuna leaves and meets Indra at Indrakila

कस्यचित्त्वथ कालस्य धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
संस्मृत्य मुनिसंदेशमिदं वचनमब्रवीत्

kasyacittvatha kālasya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
saṃsmṛtya munisaṃdeśamidaṃ vacanamabravīt

विविक्ते विदितप्रज्ञमर्जुनं पुरुषर्षभ ।
सान्त्वपूर्वं स्मितं कृत्वापाणिना परिसंस्पृशन्

vivikte viditaprajñamarjunaṃ puruṣarṣabha |
sāntvapūrvaṃ smitaṃ kṛtvāpāṇinā parisaṃspṛśan

स मुहूर्तमिव ध्यात्वा वनवासमरिंदमः ।
धनंजयंधर्मराजो रहसीदमुवाच ह

sa muhūrtamiva dhyātvā vanavāsamariṃdamaḥ |
dhanaṃjayaṃdharmarājo rahasīdamuvāca ha

भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे च भारत ।
धनुर्वेदश्चतुष्पाद एतेष्वद्य प्रतिष्ठितः

bhīṣme droṇe kṛpe karṇe droṇaputre ca bhārata |
dhanurvedaścatuṣpāda eteṣvadya pratiṣṭhitaḥ

दैवं ब्राह्मं चासुरं च सप्रयोगचिकित्सितम् ।
सर्वास्त्राणां प्रयोगं च अभिजानन्ति कृत्स्नशः

daivaṃ brāhmaṃ cāsuraṃ ca saprayogacikitsitam |
sarvāstrāṇāṃ prayogaṃ ca abhijānanti kṛtsnaśaḥ

ते सर्वे धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण परिसान्त्विताः ।
संविभक्ताश्च तुष्टाश्च गुरुवत्तेषु वर्तते ।
सर्वयोधेषु चैवास्य सदा प्रीतिरनुत्तमा

te sarve dhṛtarāṣṭrasya putreṇa parisāntvitāḥ |
saṃvibhaktāśca tuṣṭāśca guruvatteṣu vartate |
sarvayodheṣu caivāsya sadā prītiranuttamā

आचार्या मानितास्तुष्टाः शान्तिं व्यवहरन्न्युत ।
शक्तिं न हापयिष्यन्ति ते काले प्रतिपूजिताः

ācāryā mānitāstuṣṭāḥ śāntiṃ vyavaharannyuta |
śaktiṃ na hāpayiṣyanti te kāle pratipūjitāḥ

अद्य चेयं मही कृत्स्ना दुर्याधनवशानुगा ।
सग्रामनगरा पार्थ ससागरवनाकरा ॥
भवानेव प्रियोऽस्माकं त्वयि भारः समाहितः

adya ceyaṃ mahī kṛtsnā duryādhanavaśānugā |
sagrāmanagarā pārtha sasāgaravanākarā ||
bhavāneva priyo'smākaṃ tvayi bhāraḥ samāhitaḥ

अत्र कृत्यं प्रपश्यामि प्राप्तकालमरिंदम ।
कृष्णद्वैपायनात्तात गृहीतोपनिषन्मया

atra kṛtyaṃ prapaśyāmi prāptakālamariṃdama |
kṛṣṇadvaipāyanāttāta gṛhītopaniṣanmayā

गृहीतया तया सम्यग्जगत्सर्वं प्रकाशते ।
तेन त्वं ब्रह्मणा तात संयुक्तः सुसमाहितः

gṛhītayā tayā samyagjagatsarvaṃ prakāśate |
tena tvaṃ brahmaṇā tāta saṃyuktaḥ susamāhitaḥ

देवतानां यथाकालं प्रसादं प्रतिपालय ।
तपसा योजयात्मानमुग्रेण भरतर्षभ

devatānāṃ yathākālaṃ prasādaṃ pratipālaya |
tapasā yojayātmānamugreṇa bharatarṣabha

धनुष्मान्कवची खङ्गी मुनिः साधुव्रते स्थितः ।
न कस्यचिद्ददन्मार्गं गच्छ तातोत्तरां दिशम्

dhanuṣmānkavacī khaṅgī muniḥ sādhuvrate sthitaḥ |
na kasyaciddadanmārgaṃ gaccha tātottarāṃ diśam

इनद्रे ह्यस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि धनंजय ।
वृत्राद्भीतैर्बलं देवैस्तदा शक्रे समर्पितम्

inadre hyastrāṇi divyāni samastāni dhanaṃjaya |
vṛtrādbhītairbalaṃ devaistadā śakre samarpitam

तान्येकस्थानि सर्वाणि ततस्त्वं प्रतिपत्स्यसे ।
अनेन ब्रह्मणा तात सर्वं संप्रतिपद्यते

tānyekasthāni sarvāṇi tatastvaṃ pratipatsyase |
anena brahmaṇā tāta sarvaṃ saṃpratipadyate

शक्रमेव प्रपद्यस्व स तेऽस्त्राणि प्रदास्यति ।
दीक्षितोऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टुं देवं पुरंदरम्

śakrameva prapadyasva sa te'strāṇi pradāsyati |
dīkṣito'dyaiva gaccha tvaṃ draṣṭuṃ devaṃ puraṃdaram

एवमुक्त्वा धर्मराजस्तमध्यापयत प्रभुः

evamuktvā dharmarājastamadhyāpayata prabhuḥ

दीक्षितं विधिना तेन यतवाक्कायमानसम् ।
अनुजज्ञे तदा वीरं भ्राता भ्रातरमग्रजः

dīkṣitaṃ vidhinā tena yatavākkāyamānasam |
anujajñe tadā vīraṃ bhrātā bhrātaramagrajaḥ

निदेशाद्धर्मराजस्य द्रष्टुकामः पुरंदरम् ।
धनुर्गाण्डीवमादाय तथाऽक्षय्ये महेषुधी

nideśāddharmarājasya draṣṭukāmaḥ puraṃdaram |
dhanurgāṇḍīvamādāya tathā'kṣayye maheṣudhī

कवची सतलत्राणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् ।
हत्वाऽग्निं ब्राह्मणान्निष्कैः स्वस्तिवाच्य मह्यभुज

kavacī satalatrāṇo baddhagodhāṅgulitravān |
hatvā'gniṃ brāhmaṇānniṣkaiḥ svastivācya mahyabhuja

प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृहीतशरासनः ।
वधाय धार्तराष्ट्राणां निःश्वस्योर्ध्वमुदैक्षत

prātiṣṭhata mahābāhuḥ pragṛhītaśarāsanaḥ |
vadhāya dhārtarāṣṭrāṇāṃ niḥśvasyordhvamudaikṣata

तं दृष्ट्वा तत्रकौन्तेयं प्रगृहीतशरासनम् ।
अब्रुवन्ब्रह्मणाः सिद्धा भूतान्यन्तर्हितानि च

taṃ dṛṣṭvā tatrakaunteyaṃ pragṛhītaśarāsanam |
abruvanbrahmaṇāḥ siddhā bhūtānyantarhitāni ca

क्षिप्रमाप्नुहि कौन्तेय मनसा यद्यदिच्छसि ।
संसाधयस्व कौन्तेय ध्रुवोस्तु विजयस्तव

kṣipramāpnuhi kaunteya manasā yadyadicchasi |
saṃsādhayasva kaunteya dhruvostu vijayastava

अब्रुवन्ब्राह्मणाः पार्थमिति कृत्वा जयाशिषः ।
सिद्धचारणसङ्घाश्च गन्धर्वाश्च तमब्रुवन्

abruvanbrāhmaṇāḥ pārthamiti kṛtvā jayāśiṣaḥ |
siddhacāraṇasaṅghāśca gandharvāśca tamabruvan

स्वस्तिव्रतमुपाधत्स्व सङ्कल्पस्तव सिद्ध्यताम् ।
मनोरथाश्च ते सर्वे समृद्ध्यन्तां महारथ

svastivratamupādhatsva saṅkalpastava siddhyatām |
manorathāśca te sarve samṛddhyantāṃ mahāratha

एवमुक्तोऽभिवाद्यैतान्बद्धाञ्जलिपुटस्तथा ।
तपोयोगमनाः पार्थः पुरोहितमवन्दत

evamukto'bhivādyaitānbaddhāñjalipuṭastathā |
tapoyogamanāḥ pārthaḥ purohitamavandata

ततः प्रीतमना जिष्णुस्तावुभावभ्यवन्दत ।
सहोदरावतिरथौ युधिष्ठिरवृकोदरौ

tataḥ prītamanā jiṣṇustāvubhāvabhyavandata |
sahodarāvatirathau yudhiṣṭhiravṛkodarau

तं क्लान्तमनसौ पूर्णमभिगम्य महारथौ ।
यमौ गाण्डीवधन्वानमभ्यवादयतामुभौ

taṃ klāntamanasau pūrṇamabhigamya mahārathau |
yamau gāṇḍīvadhanvānamabhyavādayatāmubhau

अभिवाद्य तु तौ वीरावूचतुः पाकशासनिम् ।
अवाप्तव्यानि सर्वाणि दिव्यान्यस्त्राणि वासवात् ।
अस्त्राण्याप्नुहि कौन्तेय मनसा यद्यदिच्छसि

abhivādya tu tau vīrāvūcatuḥ pākaśāsanim |
avāptavyāni sarvāṇi divyānyastrāṇi vāsavāt |
astrāṇyāpnuhi kaunteya manasā yadyadicchasi

गिरो ह्यशिथिलाः सर्वा निर्दोषाः संमताः सताम् ।
त्वमेकः पाण्डवेष्वद्य संप्राप्तोसि धनञ्जय

giro hyaśithilāḥ sarvā nirdoṣāḥ saṃmatāḥ satām |
tvamekaḥ pāṇḍaveṣvadya saṃprāptosi dhanañjaya

न चाधर्मविदं देवा नासिद्धं नातपस्विनम् ।
द्रष्टुमिच्छन्ति कौन्तेय चलचित्तं शठं न च

na cādharmavidaṃ devā nāsiddhaṃ nātapasvinam |
draṣṭumicchanti kaunteya calacittaṃ śaṭhaṃ na ca

रोरूयमाणः कटुकमीर्ष्यकः कटुकाक्षरः ।
शठकः श्लाघकः क्षेप्ता हन्ता च विचिकित्सिता

rorūyamāṇaḥ kaṭukamīrṣyakaḥ kaṭukākṣaraḥ |
śaṭhakaḥ ślāghakaḥ kṣeptā hantā ca vicikitsitā

विश्वस् हन्ता मायावी क्रोधनोऽनृतभाषिता ।
अत्याशी नास्तिकोऽदाता मित्रध्रुक्सर्वशङ्कितः

viśvas hantā māyāvī krodhano'nṛtabhāṣitā |
atyāśī nāstiko'dātā mitradhruksarvaśaṅkitaḥ

आक्रोष्टा चातिमानी च रौद्रो लुब्धोऽथ लोलुपः ।
स्तेनश्च मद्यपश्चैव भ्रूणहा गुरुतल्पगः

ākroṣṭā cātimānī ca raudro lubdho'tha lolupaḥ |
stenaśca madyapaścaiva bhrūṇahā gurutalpagaḥ

संभावितात्मा चात्यर्थं नृशंसः पुरुषश्च यः ।
नैते लोकानाप्नुवन्ति निर्लोकास्ते धनञ्जय

saṃbhāvitātmā cātyarthaṃ nṛśaṃsaḥ puruṣaśca yaḥ |
naite lokānāpnuvanti nirlokāste dhanañjaya

आनृशंस्यमनुक्रोशः सत्यं करुणवेदिता ।
दमः स्थितिर्धृतिर्धर्मः क्षमा कृत्यमनुत्तमम्

ānṛśaṃsyamanukrośaḥ satyaṃ karuṇaveditā |
damaḥ sthitirdhṛtirdharmaḥ kṣamā kṛtyamanuttamam

दया शमश्च धर्मश्च गुरुपूजा कृतज्ञता ।
मैत्रता द्विजभक्तिश्च वसन्ति त्वयि फल्गुन ।
व्यपेक्षा सर्वभूतेषु कृपा दानं मतिः स्मृतिः

dayā śamaśca dharmaśca gurupūjā kṛtajñatā |
maitratā dvijabhaktiśca vasanti tvayi phalguna |
vyapekṣā sarvabhūteṣu kṛpā dānaṃ matiḥ smṛtiḥ

तस्मात्कौरव्य शक्रेण समेष्यसि धनञ्जय ।
त्वादृशेन हि देवानां श्लाघनीयः समागमः

tasmātkauravya śakreṇa sameṣyasi dhanañjaya |
tvādṛśena hi devānāṃ ślāghanīyaḥ samāgamaḥ

सुहृदां सोदराणां च सर्वेषां भरतर्षभ ।
त्वं गतिः परमा तात वृत्रहा मरुतामिव

suhṛdāṃ sodarāṇāṃ ca sarveṣāṃ bharatarṣabha |
tvaṃ gatiḥ paramā tāta vṛtrahā marutāmiva

तस्मिंस्त्रयोदशे वर्षे भ्रातरः सुहृदश्च ते ।
सर्वे हिसंश्रयिष्यन्ति बाहुवीर्यं महाबल

tasmiṃstrayodaśe varṣe bhrātaraḥ suhṛdaśca te |
sarve hisaṃśrayiṣyanti bāhuvīryaṃ mahābala

स पार्थ पितरं गच्छ सहस्राक्षमरिन्दम ।
मुष्टिग्रहणमादत्स्व सर्वाण्यस्त्राणि वासवात्

sa pārtha pitaraṃ gaccha sahasrākṣamarindama |
muṣṭigrahaṇamādatsva sarvāṇyastrāṇi vāsavāt

शतशृङ्गे महाबाहो मघवानिदमब्रवीत् ।
शृण्वतां सर्वभूतानां त्वामुपाघ्राय मूर्धनि

śataśṛṅge mahābāho maghavānidamabravīt |
śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ tvāmupāghrāya mūrdhani

विदितः सर्वभूतानां दिवं तात गमिष्यसि ।
प्राप्य पुण्यकृतां लोकान्रंस्यसे जयतांवर

viditaḥ sarvabhūtānāṃ divaṃ tāta gamiṣyasi |
prāpya puṇyakṛtāṃ lokānraṃsyase jayatāṃvara

मानितस्त्रिदशैः पार्थ विहृत्य सुसुखं दिवि ।
अवाप्यपरमास्त्राणि पृथिवीं पुनरेष्यसि

mānitastridaśaiḥ pārtha vihṛtya susukhaṃ divi |
avāpyaparamāstrāṇi pṛthivīṃ punareṣyasi

गुणांस्ते वासवस्तात खाण्डवं दहति त्वयि ।
शृण्वतां सर्वभूतानां पुनः पुनरभाषत

guṇāṃste vāsavastāta khāṇḍavaṃ dahati tvayi |
śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ punaḥ punarabhāṣata

तां प्रतिज्ञां नरश्रेष्ठ कर्तुमर्हसि वासवीम् ।
कंचिद्देशमितः प्राप्य तपोयोगमना भव

tāṃ pratijñāṃ naraśreṣṭha kartumarhasi vāsavīm |
kaṃciddeśamitaḥ prāpya tapoyogamanā bhava

कर्तुमर्हसि कौरव्य मघवद्वचनं हितम् ।
दीक्षित्वाऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टाऽसि त्वं पुरन्दरम्

kartumarhasi kauravya maghavadvacanaṃ hitam |
dīkṣitvā'dyaiva gaccha tvaṃ draṣṭā'si tvaṃ purandaram

तौ परिष्वज्य बीभत्सुः कृष्णामामन्त्र्य चाप्युभौ ।
मनांस्यादाय सर्वेषां प्रयातः पुरुषर्षभः

tau pariṣvajya bībhatsuḥ kṛṣṇāmāmantrya cāpyubhau |
manāṃsyādāya sarveṣāṃ prayātaḥ puruṣarṣabhaḥ

तं तथा प्रस्थितं वीरं सिंहस्कन्धोरसं तदा ।
प्राञ्जलिः पाण्डवंकृष्णा देवानां कुर्वती नमः ।
वाग्भिः परमशुद्धाभिर्मङ्गलाभिरभाषत्

taṃ tathā prasthitaṃ vīraṃ siṃhaskandhorasaṃ tadā |
prāñjaliḥ pāṇḍavaṃkṛṣṇā devānāṃ kurvatī namaḥ |
vāgbhiḥ paramaśuddhābhirmaṅgalābhirabhāṣat

नमो धात्रे विधात्रे च स्वस्ति गच्छ वनाद्वनम् ।
धर्मस्त्वां जुषतां पार्थ भास्करश्च विभावसुः ।
ब्रह्मा त्वां ब्राह्मणाश्चैव पालयन्तु धनञ्जय

namo dhātre vidhātre ca svasti gaccha vanādvanam |
dharmastvāṃ juṣatāṃ pārtha bhāskaraśca vibhāvasuḥ |
brahmā tvāṃ brāhmaṇāścaiva pālayantu dhanañjaya

ज्येष्ठापचायी ज्येष्ठस्य भ्रातुर्वचनमास्थितः ।
प्रपद्येथा वसूव्रुद्रानादित्यान्समरुद्गणान् ।
विश्वेदेवांस्तथा साध्याञ्शान्त्यर्थं भरतर्षभ

jyeṣṭhāpacāyī jyeṣṭhasya bhrāturvacanamāsthitaḥ |
prapadyethā vasūvrudrānādityānsamarudgaṇān |
viśvedevāṃstathā sādhyāñśāntyarthaṃ bharatarṣabha

स्वस्ति तेस्त्वान्तरिक्षेभ्यो दिव्येभ्यो भरतर्षभ ।
पार्थिवेभ्यश्च सर्वेभ्यो ये केचित्परिपन्थिनः

svasti testvāntarikṣebhyo divyebhyo bharatarṣabha |
pārthivebhyaśca sarvebhyo ye kecitparipanthinaḥ

अवरोधाद्वने वासात्सर्वस्वहरणादपि ।
इदं दुःखतरं मन्ये पुत्रेभ्यश्च विवासनात्

avarodhādvane vāsātsarvasvaharaṇādapi |
idaṃ duḥkhataraṃ manye putrebhyaśca vivāsanāt

मास्माकं क्षत्रियकुले जातुचित्पुनरुद्भवः ।
ब्राह्मणेभ्यो नमस्यामि येषां नायुधजीविका

māsmākaṃ kṣatriyakule jātucitpunarudbhavaḥ |
brāhmaṇebhyo namasyāmi yeṣāṃ nāyudhajīvikā

इदं मे परमं दुःखं यः स पापः सुयोधनः ।
दृष्ट्वा मां गौरिति प्राह प्रहसन्राजसंसदि

idaṃ me paramaṃ duḥkhaṃ yaḥ sa pāpaḥ suyodhanaḥ |
dṛṣṭvā māṃ gauriti prāha prahasanrājasaṃsadi

तस्माद्दुःखादिदं दुःखं गरीय इतिमे मतिः ।
यत्तत्परिषदो मध्ये बह्वयुक्तमभाषत

tasmādduḥkhādidaṃ duḥkhaṃ garīya itime matiḥ |
yattatpariṣado madhye bahvayuktamabhāṣata

ध्वंसितः स्वगृहेभ्यश्च राष्ट्राच्च भरतर्षभ ।
वने प्रतिष्ठितो भूत्वा सौहार्दादवतिष्ठसे

dhvaṃsitaḥ svagṛhebhyaśca rāṣṭrācca bharatarṣabha |
vane pratiṣṭhito bhūtvā sauhārdādavatiṣṭhase

जेता यः सर्वशत्रूणां यः पावकमतर्पयः ।
जनस्त्वां पश्यतीदानीं गच्छन्तं भरतर्षभ

jetā yaḥ sarvaśatrūṇāṃ yaḥ pāvakamatarpayaḥ |
janastvāṃ paśyatīdānīṃ gacchantaṃ bharatarṣabha

अस्मिन्नूनं महारण्ये भ्रातरः सुहृदश्च ते ।
त्वत्कथाः कथयिष्यन्ति चारणा ऋषयस्तथा

asminnūnaṃ mahāraṇye bhrātaraḥ suhṛdaśca te |
tvatkathāḥ kathayiṣyanti cāraṇā ṛṣayastathā

यत्ते कुन्ती महाबाहो जातस्यैच्छद्धनञ्जय ।
तत्तेऽस्तु सर्वं कौन्तेय यथा च स्वयमिच्छसि

yatte kuntī mahābāho jātasyaicchaddhanañjaya |
tatte'stu sarvaṃ kaunteya yathā ca svayamicchasi

वसुदेवस्वसा देवी त्वामार्या पुनरागतम् ।
पश्यतु त्वां पृथा पार्थ सहस्राक्षमिवादितिः

vasudevasvasā devī tvāmāryā punarāgatam |
paśyatu tvāṃ pṛthā pārtha sahasrākṣamivāditiḥ

नूनं ते भ्रातरः सर्वे त्वत्कथाभिः प्रजागरे ।
रंस्यन्ते तव कर्माणि कीरत्यन्तः पुनः पुनः

nūnaṃ te bhrātaraḥ sarve tvatkathābhiḥ prajāgare |
raṃsyante tava karmāṇi kīratyantaḥ punaḥ punaḥ

न च नः पार्थ भोगेषु न धने नोत जीविते ।
तुष्टिर्बुद्धिर्भवित्री वा त्वयि दीर्घप्रवासिनि

na ca naḥ pārtha bhogeṣu na dhane nota jīvite |
tuṣṭirbuddhirbhavitrī vā tvayi dīrghapravāsini

त्वयि नः पार्थ सर्वेषां सुखदुःखे प्रतिष्ठते ।
जीवितं मरणं चैव राज्यमैश्वर्यमेव च

tvayi naḥ pārtha sarveṣāṃ sukhaduḥkhe pratiṣṭhate |
jīvitaṃ maraṇaṃ caiva rājyamaiśvaryameva ca

आपृष्टो नोसि कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि पाण्डव ।
कृतास्त्रं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामि पुनरागतम्

āpṛṣṭo nosi kaunteya svasti prāpnuhi pāṇḍava |
kṛtāstraṃ svastimantaṃ tvāṃ drakṣyāmi punarāgatam

बलवद्भिर्विरुद्धं न कार्यमेतत्त्वयाऽनघ ।
प्रयाह्यविघ्नेयैवाशु विजयाय महाबल

balavadbhirviruddhaṃ na kāryametattvayā'nagha |
prayāhyavighneyaivāśu vijayāya mahābala

ह्रीः श्रीः कीर्तिर्धृतिः पुष्टिरुमा लक्ष्मीः सरस्वती ।
इमा वै तव पान्थस् पालयन्तु धनञ्जय

hrīḥ śrīḥ kīrtirdhṛtiḥ puṣṭirumā lakṣmīḥ sarasvatī |
imā vai tava pānthas pālayantu dhanañjaya

एवमुक्त्वाऽऽशिषः कृष्णा विरराम यशस्विनी ।

evamuktvā''śiṣaḥ kṛṣṇā virarāma yaśasvinī |

ततःप्रदक्षिणं कृत्वा भ्रातॄन्धौम्यं च पाण्डवः ।
प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृह्य रुचिरं धनुः

tataḥpradakṣiṇaṃ kṛtvā bhrātṝndhaumyaṃ ca pāṇḍavaḥ |
prātiṣṭhata mahābāhuḥ pragṛhya ruciraṃ dhanuḥ

शनैरिव दिशं वीर उदीचीं भरतर्षभ ।
संहरंस्तरसा वृक्षाँल्लता वल्लीश्च भारत ।
असज्जमानो वृक्षेषु जगाम सुमहाबलः

śanairiva diśaṃ vīra udīcīṃ bharatarṣabha |
saṃharaṃstarasā vṛkṣām̐llatā vallīśca bhārata |
asajjamāno vṛkṣeṣu jagāma sumahābalaḥ

तस्य मार्गादपाक्रामन्सर्वभूतानि गच्छतः ।
युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिणः

tasya mārgādapākrāmansarvabhūtāni gacchataḥ |
yuktasyaindreṇa yogena parākrāntasya śuṣmiṇaḥ

सोऽगच्छत्पर्वतांस्तात तपोधननिषेवितान् ।
दिव्यं हैमवतं पुण्यं देवजुष्टं परंतपः

so'gacchatparvatāṃstāta tapodhananiṣevitān |
divyaṃ haimavataṃ puṇyaṃ devajuṣṭaṃ paraṃtapaḥ

अगच्छत्पर्वतं पुण्यमेकाह्नैव महामनाः ।
मनोजवगतिर्भूत्वा योगयुक्तो यथाऽनिलः

agacchatparvataṃ puṇyamekāhnaiva mahāmanāḥ |
manojavagatirbhūtvā yogayukto yathā'nilaḥ

हिमवन्तमतिक्रम्य गन्धमादनमेव च ।
अत्यक्रामत्स दुर्गाणि दिवारात्रमतन्द्रितः

himavantamatikramya gandhamādanameva ca |
atyakrāmatsa durgāṇi divārātramatandritaḥ

इन्द्रिकीलं समासाद्य ततोऽतिष्ठद्धनंजयः ।
गत्वा स षडहोरात्रान्सप्तमेऽहनि पाण्डवः

indrikīlaṃ samāsādya tato'tiṣṭhaddhanaṃjayaḥ |
gatvā sa ṣaḍahorātrānsaptame'hani pāṇḍavaḥ

प्रस्थेन्द्रकीलस्य शुभे तपोयोगपरोऽभवत् ।
ऊर्ध्वबाहुर्न चाङ्गानि प्रास्पन्दयत किंचन

prasthendrakīlasya śubhe tapoyogaparo'bhavat |
ūrdhvabāhurna cāṅgāni prāspandayata kiṃcana

समाहितात्मा नियतः सहस्राक्षसुतोऽच्युतः ।
अन्तरिक्षे स शुश्राव तिष्ठेति स वचस्तदा

samāhitātmā niyataḥ sahasrākṣasuto'cyutaḥ |
antarikṣe sa śuśrāva tiṣṭheti sa vacastadā

तच्छ्रुत्वा सर्वतो दृष्टिं चारयामास रपाण्डवः ।
अथापश्यत्सव्यसाची वृक्षमूले तपस्विनम्

tacchrutvā sarvato dṛṣṭiṃ cārayāmāsa rapāṇḍavaḥ |
athāpaśyatsavyasācī vṛkṣamūle tapasvinam

ब्राह्म्या श्रिया दीप्यमानं पिङ्गलं जटिलं कृशम् ।
सोऽब्रवीदर्जुनं तत्रस्थितं दृष्ट्वा महातपाः

brāhmyā śriyā dīpyamānaṃ piṅgalaṃ jaṭilaṃ kṛśam |
so'bravīdarjunaṃ tatrasthitaṃ dṛṣṭvā mahātapāḥ

कस्त्वं तातेह संप्राप्तो धनुष्मान्कवची शरी ।
निबद्धाऽसितलत्राणः क्षत्रधर्ममनुव्रतः

kastvaṃ tāteha saṃprāpto dhanuṣmānkavacī śarī |
nibaddhā'sitalatrāṇaḥ kṣatradharmamanuvrataḥ

नेह शस्त्रेण कर्तव्यं शान्तानामेष आलयः ।
विनीतक्रोधहर्षाणां ब्राह्मणानां तपस्विनाम्

neha śastreṇa kartavyaṃ śāntānāmeṣa ālayaḥ |
vinītakrodhaharṣāṇāṃ brāhmaṇānāṃ tapasvinām

नेहास्ति धनुषा कार्यं न संग्रामोऽत्र कर्हिचित् ।
निक्षिपैतद्धनुस्तात प्राप्तोसि परमां गतिम्

nehāsti dhanuṣā kāryaṃ na saṃgrāmo'tra karhicit |
nikṣipaitaddhanustāta prāptosi paramāṃ gatim

इत्यनन्तौजसं वीरं यथा चान्यं पृथग्जनम् ।
तथा हसन्निवाभीक्ष्णं ब्राह्मणोऽर्जुनमब्रवीत् ।
न चैनं चालयामास धैर्यात्सुधृतनिश्चयम्

ityanantaujasaṃ vīraṃ yathā cānyaṃ pṛthagjanam |
tathā hasannivābhīkṣṇaṃ brāhmaṇo'rjunamabravīt |
na cainaṃ cālayāmāsa dhairyātsudhṛtaniścayam

तमुवाच ततः प्रीतः स द्विजः प्रहसन्निव ।
वरं वृणीष्व भद्रं ते शक्रोऽहमरिसूदन

tamuvāca tataḥ prītaḥ sa dvijaḥ prahasanniva |
varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te śakro'hamarisūdana

एवमुक्तः सहस्राक्षं प्रत्युवाच धनंजयः ।
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा सूरः कुरुकुलोद्वहः

evamuktaḥ sahasrākṣaṃ pratyuvāca dhanaṃjayaḥ |
prāñjaliḥ praṇato bhūtvā sūraḥ kurukulodvahaḥ

ईप्सितो ह्येष वै कामो वरं चैनं प्रयच्छ मे ।
त्वत्तोऽद्य भगवन्नस्त्रंकृत्स्नमिच्छामि वेदितम्

īpsito hyeṣa vai kāmo varaṃ cainaṃ prayaccha me |
tvatto'dya bhagavannastraṃkṛtsnamicchāmi veditam

प्रत्युवाच महेन्द्रस्तं प्रीतात्मा प्रहसन्निव ।
इह प्राप्तस्य किं कार्यमस्त्रैस्तव धनंजय

pratyuvāca mahendrastaṃ prītātmā prahasanniva |
iha prāptasya kiṃ kāryamastraistava dhanaṃjaya

कामान्वृणीष्व लोकांस्त्वं प्राप्तोसि परमां गतिम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः

kāmānvṛṇīṣva lokāṃstvaṃ prāptosi paramāṃ gatim |
evamuktaḥ pratyuvāca sahasrākṣaṃ dhanaṃjayaḥ

न लोभान्न पुनः कामान्न देवत्वं पुनः सुखम् ।
न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप

na lobhānna punaḥ kāmānna devatvaṃ punaḥ sukham |
na ca sarvāmaraiśvaryaṃ kāmaye tridaśādhipa

भ्रातॄंस्तान्विपिने त्यक्त्वा वैरमप्रतियात्य च ।
अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः

bhrātṝṃstānvipine tyaktvā vairamapratiyātya ca |
akīrtiṃ sarvalokeṣu gaccheyaṃ śāśvatīḥ samāḥ

एवमुक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम् ।
सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः

evamuktaḥ pratyuvāca vṛtrahā pāṇḍunandanam |
sāntvayañślakṣṇayā vācā sarvalokanamaskṛtaḥ

यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम् ।
तदा दाताऽस्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः

yadā drakṣyasi bhūteśaṃ tryakṣaṃ śūladharaṃ śivam |
tadā dātā'smi te tāta divyānyastrāṇi sarvaśaḥ

क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः ।
दर्शनात्तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गमेष्यसि

kriyatāṃ darśane yatno devasya parameṣṭhinaḥ |
darśanāttasya kaunteya saṃsiddhaḥ svargameṣyasi

इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं पुनः ।
अर्जुनोप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः

ityuktvā phalgunaṃ śakro jagāmādarśanaṃ punaḥ |
arjunopyatha tatraiva tasthau yogasamanvitaḥ