Chapter 235: The great gifts: food, gold, cows, land, learning

भगवन्कानि देयानि धर्ममुद्दिश्य मानवैः ।
तान्यहं श्रोतुमिच्छामि तन्मे शंसितुमर्हसि

bhagavankāni deyāni dharmamuddiśya mānavaiḥ |
tānyahaṃ śrotumicchāmi tanme śaṃsitumarhasi

अजस्रं धर्मकार्यं च तथा नैमित्तिकं प्रिये ।
अन्नं प्रतिश्रयो दीपः पानीयं तृणमिन्धनम्

ajasraṃ dharmakāryaṃ ca tathā naimittikaṃ priye |
annaṃ pratiśrayo dīpaḥ pānīyaṃ tṛṇamindhanam

स्नेहो गन्धश्च भैषज्यं तिलाश्च लवणं तथा ।
एवमादि तथाऽन्यश्च दानमाजस्रमुच्यते

sneho gandhaśca bhaiṣajyaṃ tilāśca lavaṇaṃ tathā |
evamādi tathā'nyaśca dānamājasramucyate

अजस्रदानात्सततमाजस्रमिति निश्चितम् ।
सामान्यं सर्ववर्णानां दानं शृणु समाहिता

ajasradānātsatatamājasramiti niścitam |
sāmānyaṃ sarvavarṇānāṃ dānaṃ śṛṇu samāhitā

अन्नं प्राणो मनुष्याणामन्नदः प्राणदो भवेत् ।
तस्माकदन्नं विशेषेण दातुमिच्छति मानवः

annaṃ prāṇo manuṣyāṇāmannadaḥ prāṇado bhavet |
tasmākadannaṃ viśeṣeṇa dātumicchati mānavaḥ

ब्राह्मणायाभिरूपाय यो दद्यादन्नमीप्सितम् ।
निदधाति निधिं श्रेष्ठं सोऽनन्तं पारलौकिकम्

brāhmaṇāyābhirūpāya yo dadyādannamīpsitam |
nidadhāti nidhiṃ śreṣṭhaṃ so'nantaṃ pāralaukikam

श्रान्तमध्वपरिश्रान्तमतिथिं गृहमागतम् ।
अर्चयीत प्रयत्नेन स हि यज्ञो वरप्रदः

śrāntamadhvapariśrāntamatithiṃ gṛhamāgatam |
arcayīta prayatnena sa hi yajño varapradaḥ

कृत्वा तु पातकं कर्म यो दद्यादन्नमर्थिनाम् ।
ब्राह्मणानां विशेषेण सोपहन्ति स्वकं तमः

kṛtvā tu pātakaṃ karma yo dadyādannamarthinām |
brāhmaṇānāṃ viśeṣeṇa sopahanti svakaṃ tamaḥ

पितरस्तस्य नन्दन्ति सुवृष्ट्या कर्षका इव ।
पुत्रो यस्य तु पौत्रो वा श्रोत्रियं भोजयिष्यति

pitarastasya nandanti suvṛṣṭyā karṣakā iva |
putro yasya tu pautro vā śrotriyaṃ bhojayiṣyati

अपि चण्डालशूद्राणामन्नदानं न गर्हते ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दद्यादन्नममत्सरः

api caṇḍālaśūdrāṇāmannadānaṃ na garhate |
tasmātsarvaprayatnena dadyādannamamatsaraḥ

कलत्रं पीडयित्वाऽपि पोषयेदतिथीन्सदा ।
जन्मापि मानुषे लोके तदर्थं हि विधीयते

kalatraṃ pīḍayitvā'pi poṣayedatithīnsadā |
janmāpi mānuṣe loke tadarthaṃ hi vidhīyate

अन्नदानाच्च लोकांस्तान्सम्प्रवक्ष्याम्यनिन्दिते ।
भवनानि प्रकाशन्ते दिवि तेषां महात्मनाम्

annadānācca lokāṃstānsampravakṣyāmyanindite |
bhavanāni prakāśante divi teṣāṃ mahātmanām

अनेकशतभौमानि सान्तर्जलवनानि च ।
वैडूर्यार्चिःप्रकाशपनि हेमरूप्यमयानि च

anekaśatabhaumāni sāntarjalavanāni ca |
vaiḍūryārciḥprakāśapani hemarūpyamayāni ca

नानारूपाणि संस्थानां नानारत्नमयानि च ।
चन्द्रमण्डलशुभ्राणि किङ्किणीजालवन्ति च

nānārūpāṇi saṃsthānāṃ nānāratnamayāni ca |
candramaṇḍalaśubhrāṇi kiṅkiṇījālavanti ca

तरुणादित्यवर्णानि स्थावराणि चराणि च ।
यथेष्टभक्ष्यभोज्यानि शयनासनवन्ति च

taruṇādityavarṇāni sthāvarāṇi carāṇi ca |
yatheṣṭabhakṣyabhojyāni śayanāsanavanti ca

सर्वकामफलाश्चात्र वृक्षा भवनसंस्थिताः ।
वाप्यो बह्व्यश्च कूपाश्च दीर्घिकाश्च सहस्रशः

sarvakāmaphalāścātra vṛkṣā bhavanasaṃsthitāḥ |
vāpyo bahvyaśca kūpāśca dīrghikāśca sahasraśaḥ

अरुजानि विशोकानि नित्यानि विविधानि च ।
भवनानि विचित्राणि प्राणदानां त्रिविष्टपे

arujāni viśokāni nityāni vividhāni ca |
bhavanāni vicitrāṇi prāṇadānāṃ triviṣṭape

विवस्वतश्च सोमस्य ब्रह्मणश्च प्रजापतेः ।
विशन्ति लोकांस्ते नित्यं जगत्यन्नोदकप्रदाः

vivasvataśca somasya brahmaṇaśca prajāpateḥ |
viśanti lokāṃste nityaṃ jagatyannodakapradāḥ

तत्र ते सुचिरं कालं विहृत्याप्सरसां गणैः ।
जायन्ते मानुषे लोके सर्वकल्याणसंयुताः

tatra te suciraṃ kālaṃ vihṛtyāpsarasāṃ gaṇaiḥ |
jāyante mānuṣe loke sarvakalyāṇasaṃyutāḥ

बलसंहननोपेता नीरोगाश्चिरजीविनः ।
कुलीना मतिमन्तश्च भवन्त्यन्नप्रदा नराः

balasaṃhananopetā nīrogāścirajīvinaḥ |
kulīnā matimantaśca bhavantyannapradā narāḥ

तस्मादन्नं विशेषेण दातव्यं भूतिमिच्छता ।
सर्वकालं च सर्वस्य सर्वत्र च सदैव च

tasmādannaṃ viśeṣeṇa dātavyaṃ bhūtimicchatā |
sarvakālaṃ ca sarvasya sarvatra ca sadaiva ca

सुवर्णदानं परमं स्वर्ग्यं स्वस्त्ययनं महत् ।
तस्मात्ते वर्णयिष्यामि यथावदनुपूर्वशः

suvarṇadānaṃ paramaṃ svargyaṃ svastyayanaṃ mahat |
tasmātte varṇayiṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ

अपि पापकृतं क्रूरं दत्तं रुक्मं प्रकाशयेत्

api pāpakṛtaṃ krūraṃ dattaṃ rukmaṃ prakāśayet

सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रिभेभ्यः सुचेतसः ।
देवतास्ते तर्पयन्ति समस्ता इति वैदिकम्

suvarṇaṃ ye prayacchanti śrotribhebhyaḥ sucetasaḥ |
devatāste tarpayanti samastā iti vaidikam

अग्निर्हि देवताः सर्वाः सुवर्णं चाग्निरुच्यते ।
तस्मात्सुवर्णदानेन तृप्ताः स्युः सर्वदेवताः

agnirhi devatāḥ sarvāḥ suvarṇaṃ cāgnirucyate |
tasmātsuvarṇadānena tṛptāḥ syuḥ sarvadevatāḥ

अग्न्यभावे तु कुर्वन्ति वह्निस्थानेषु काञ्चनम् ।
तस्मात्सुवर्णदातारः सर्वान्कामानवाप्नुयुः

agnyabhāve tu kurvanti vahnisthāneṣu kāñcanam |
tasmātsuvarṇadātāraḥ sarvānkāmānavāpnuyuḥ

आदित्यस्य हुताशस्य लोकान्नानाविधाञ्शुभान् ।
काञ्चनं सम्प्रदायाशु प्रविशन्ति न संशयः

ādityasya hutāśasya lokānnānāvidhāñśubhān |
kāñcanaṃ sampradāyāśu praviśanti na saṃśayaḥ

अलङ्कारं कृतं चापि केवलान्प्रविशिष्यते ।
सौवर्णैर्ब्राह्मणं काले तैरलङ्कृत्य भोजयेत्

alaṅkāraṃ kṛtaṃ cāpi kevalānpraviśiṣyate |
sauvarṇairbrāhmaṇaṃ kāle tairalaṅkṛtya bhojayet

य एतत्परमं दानं दत्त्वा सौवर्णमद्भुतम् ।
द्युतिं मेधां वपुः कीर्तिं पुनर्जाते लबेद्ध्रुवम्

ya etatparamaṃ dānaṃ dattvā sauvarṇamadbhutam |
dyutiṃ medhāṃ vapuḥ kīrtiṃ punarjāte labeddhruvam

तस्मात्स्वशक्त्या दातव्यं काञ्चनं भुवि मानवैः ।
न ह्येतस्मात्परं लोकेष्वन्यत्पापात्प्रमुच्यते

tasmātsvaśaktyā dātavyaṃ kāñcanaṃ bhuvi mānavaiḥ |
na hyetasmātparaṃ lokeṣvanyatpāpātpramucyate

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि गवां दानमनिन्दिते ।
नहि गोभ्यः परं दानं विद्यते जगति प्रिये

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi gavāṃ dānamanindite |
nahi gobhyaḥ paraṃ dānaṃ vidyate jagati priye

लोकान्सिसृक्षुणा पूर्वं गावः सृष्टाः स्वयंभुवा ।
वृत्त्यर्थं सर्वभूतानां तस्मात्ता मातरः स्मृताः

lokānsisṛkṣuṇā pūrvaṃ gāvaḥ sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā |
vṛttyarthaṃ sarvabhūtānāṃ tasmāttā mātaraḥ smṛtāḥ

लोकज्येष्ठा लोकवृत्त्या प्रवृत्ता
मय्यायत्ताः सोमनिष्यन्दभूताः ।
सौम्याः पुण्याः प्राणदाः कामदाश्च
तस्मात्पूज्याः पुण्यकामैर्मनुष्यैः

lokajyeṣṭhā lokavṛttyā pravṛttā
mayyāyattāḥ somaniṣyandabhūtāḥ |
saumyāḥ puṇyāḥ prāṇadāḥ kāmadāśca
tasmātpūjyāḥ puṇyakāmairmanuṣyaiḥ

धेनुं दत्त्वा निभृतां सुशीलां
कल्याणवत्सां च पयस्विनीं च ।
यावन्ति रोमाणि भवन्ति तस्या-
स्तावत्समाः स्वर्गफलानि भुङ्क्ते

dhenuṃ dattvā nibhṛtāṃ suśīlāṃ
kalyāṇavatsāṃ ca payasvinīṃ ca |
yāvanti romāṇi bhavanti tasyā-
stāvatsamāḥ svargaphalāni bhuṅkte

प्रयच्छते यः कपिलां सचेलां
सकांस्यदोहां कनकाग्र्यशृङ्गीम् ।
पुत्राश्च पौत्रांश्च कुलं च सर्व-
मासप्तमं तारयते परत्र च

prayacchate yaḥ kapilāṃ sacelāṃ
sakāṃsyadohāṃ kanakāgryaśṛṅgīm |
putrāśca pautrāṃśca kulaṃ ca sarva-
māsaptamaṃ tārayate paratra ca

अन्तर्जाताः क्रीतका द्यूतलब्धाः ।
प्राणक्रीताः सोदकाश्चौजसा वा ।
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणार्थागताश्च
द्वारैरेतैस्ताः प्रलब्धाः प्रदद्यात्

antarjātāḥ krītakā dyūtalabdhāḥ |
prāṇakrītāḥ sodakāścaujasā vā |
kṛcchrotsṛṣṭāḥ poṣaṇārthāgatāśca
dvārairetaistāḥ pralabdhāḥ pradadyāt

कृसाय बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये ।
प्रदाय नीरुजां धेनुं लोकान्प्राप्नोत्यनुत्तमान्

kṛsāya bahuputrāya śrotriyāyāhitāgnaye |
pradāya nīrujāṃ dhenuṃ lokānprāpnotyanuttamān

नृशंसस्य कृतघ्नस्य लुब्धस्यानृतवादिनः ।
हव्यकव्यव्यपेतस्य न दद्याद्गाः कथञ्चन

nṛśaṃsasya kṛtaghnasya lubdhasyānṛtavādinaḥ |
havyakavyavyapetasya na dadyādgāḥ kathañcana

समानवत्सां यो दद्याद्धेर्नुं विप्रे पयस्विनीम् ।
सुवृत्तां वस्त्रसंछन्नां सोमलोके महीयते

samānavatsāṃ yo dadyāddhernuṃ vipre payasvinīm |
suvṛttāṃ vastrasaṃchannāṃ somaloke mahīyate

समानवत्सां यो दद्यात्कृष्णां धेनुं पयस्विनीम् ।
सुवृत्तां वस्त्रसंछन्नां लोकान्प्राप्नोत्यपांपतेः

samānavatsāṃ yo dadyātkṛṣṇāṃ dhenuṃ payasvinīm |
suvṛttāṃ vastrasaṃchannāṃ lokānprāpnotyapāṃpateḥ

हिरण्यवर्णां पिङ्गाक्षीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसम्पन्नां यान्ति कौकबेरसद्मनः

hiraṇyavarṇāṃ piṅgākṣīṃ savatsāṃ kāṃsyadohanām |
pradāya vastrasampannāṃ yānti kaukaberasadmanaḥ

वायुरेणुसवर्मां च सवत्सां कांस्यदोहनाम् ।
प्रदाय वस्त्रसम्पन्नां वायुलोके महीयते

vāyureṇusavarmāṃ ca savatsāṃ kāṃsyadohanām |
pradāya vastrasampannāṃ vāyuloke mahīyate

समानवत्सां यो धेनुं दत्त्वा गौरीं पयस्विनीम् ।
सुवृत्तां वस्त्रसंछन्नामग्निलोके महीयते

samānavatsāṃ yo dhenuṃ dattvā gaurīṃ payasvinīm |
suvṛttāṃ vastrasaṃchannāmagniloke mahīyate

युवानं बलिनं श्यामं शतेन सह यूथपम् ।
गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशृङ्गमलंकृतम्

yuvānaṃ balinaṃ śyāmaṃ śatena saha yūthapam |
gavendraṃ brāhmaṇendrāya bhūriśṛṅgamalaṃkṛtam

ऋषभं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाणां महात्मनाम् ।
ऐश्वर्यमभिजायन्ते जायमानाः पुनःपुनः

ṛṣabhaṃ ye prayacchanti śrotriyāṇāṃ mahātmanām |
aiśvaryamabhijāyante jāyamānāḥ punaḥpunaḥ

गवां मूत्रपुरीषाणि नोद्विजेन कदाचन ।
न चासां मांसमश्नीयाद्गोषु भक्तः सदा भवेत्

gavāṃ mūtrapurīṣāṇi nodvijena kadācana |
na cāsāṃ māṃsamaśnīyādgoṣu bhaktaḥ sadā bhavet

ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं शुचि ।
अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत्सार्वकामिकम्

grāsamuṣṭiṃ paragave dadyātsaṃvatsaraṃ śuci |
akṛtvā svayamāhāraṃ vrataṃ tatsārvakāmikam

गवामुभयतः काले नित्यं स्वस्त्ययनं वदेत् ।
न चासां चिन्तयेत्पापमिति धर्मविदो विदुः

gavāmubhayataḥ kāle nityaṃ svastyayanaṃ vadet |
na cāsāṃ cintayetpāpamiti dharmavido viduḥ

गावः पवित्रं परमं गोषु लोकाः प्रतिष्ठिताः ।
कथञ्चिन्नावमन्तव्या गावो लोकस्य मातरः

gāvaḥ pavitraṃ paramaṃ goṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ |
kathañcinnāvamantavyā gāvo lokasya mātaraḥ

तस्मादेव गवां दानं विशिष्टमिति कथ्यते ।
गोषु पूजा च भक्तिश्च नरस्यायुष्यतां वहेत्

tasmādeva gavāṃ dānaṃ viśiṣṭamiti kathyate |
goṣu pūjā ca bhaktiśca narasyāyuṣyatāṃ vahet

अतःपरं प्रवक्ष्यामि भूमिदानं महाफलम् ।
भूमिदानसमं दानं लोके नास्तीति निश्चयः

ataḥparaṃ pravakṣyāmi bhūmidānaṃ mahāphalam |
bhūmidānasamaṃ dānaṃ loke nāstīti niścayaḥ

गृहयुक्क्षेत्रयुग्वाऽपि भूमिभागः प्रदीयते ।
सुखभोगं निराक्रोशं वास्तुपूर्वं प्रकल्प्य च

gṛhayukkṣetrayugvā'pi bhūmibhāgaḥ pradīyate |
sukhabhogaṃ nirākrośaṃ vāstupūrvaṃ prakalpya ca

ग्रहीतारमलङ्कृत्य वस्त्रपुष्पानुलोपनैः ।
सभृत्यं सपरीवारं भोजयित्वा यथेष्टतः ।
यो दद्याद्दक्षिणां काले त्रिरद्भिर्गृह्यतामिति

grahītāramalaṅkṛtya vastrapuṣpānulopanaiḥ |
sabhṛtyaṃ saparīvāraṃ bhojayitvā yatheṣṭataḥ |
yo dadyāddakṣiṇāṃ kāle triradbhirgṛhyatāmiti

एवं भूम्यां प्रदत्तायां श्रद्धया वीतमत्सरैः ।
यावत्तिष्ठति सा भूमिस्तावद्दत्तफलं विदुः

evaṃ bhūmyāṃ pradattāyāṃ śraddhayā vītamatsaraiḥ |
yāvattiṣṭhati sā bhūmistāvaddattaphalaṃ viduḥ

भूमिदः स्वर्गमारुह्य रमते शाश्वतीः समाः ।
अचला ह्यक्षया भूमिः सर्वकामान्दुधुक्षति

bhūmidaḥ svargamāruhya ramate śāśvatīḥ samāḥ |
acalā hyakṣayā bhūmiḥ sarvakāmāndudhukṣati

यत्किञ्चित्कुरुते पापं पुरुषो वृत्तिकर्शितः ।
अपि गोकर्णमात्रेण भूमिदानन मुच्यते

yatkiñcitkurute pāpaṃ puruṣo vṛttikarśitaḥ |
api gokarṇamātreṇa bhūmidānana mucyate

सुवर्णं रजतं वस्त्रं मणिमुक्तावसूनि च ।
सर्वमेतन्महाभागे भूमिदाने प्रतिष्ठितम्

suvarṇaṃ rajataṃ vastraṃ maṇimuktāvasūni ca |
sarvametanmahābhāge bhūmidāne pratiṣṭhitam

भर्तुर्निः श्रेयसे युक्तास्त्यक्तात्मानो रणे हताः ।
ब्रह्मलोकाय संसिद्धा नातिक्रामन्ति भूमिदम्

bharturniḥ śreyase yuktāstyaktātmāno raṇe hatāḥ |
brahmalokāya saṃsiddhā nātikrāmanti bhūmidam

हलकृष्टां महीं दद्यात्सर्वबीजफलान्विताम् ।
सुकूपशरणां वाऽपि सा भवेत्सर्वकामदा

halakṛṣṭāṃ mahīṃ dadyātsarvabījaphalānvitām |
sukūpaśaraṇāṃ vā'pi sā bhavetsarvakāmadā

निष्पन्नसस्यां पृथिवीं यो ददाति द्विजन्मनाम् ।
विमुक्तः कलुषैः सर्वैः शकलोकं स गच्छति

niṣpannasasyāṃ pṛthivīṃ yo dadāti dvijanmanām |
vimuktaḥ kaluṣaiḥ sarvaiḥ śakalokaṃ sa gacchati

यथा जनित्री क्षीरेणि स्वपुत्रमभिवर्धयेत् ।
एवं सर्वफलैर्भूमिर्दातारमभिवर्धयेत्

yathā janitrī kṣīreṇi svaputramabhivardhayet |
evaṃ sarvaphalairbhūmirdātāramabhivardhayet

ब्राह्मणं वृत्तसम्पन्नमाहिताग्निं शुचिव्रतम् ।
ग्राहयित्वा निजां भूमिं न यान्ति यमसादनम्

brāhmaṇaṃ vṛttasampannamāhitāgniṃ śucivratam |
grāhayitvā nijāṃ bhūmiṃ na yānti yamasādanam

यथा चन्द्रमसो वृद्धिरहन्यहनि दृश्यते ।
तथा भूमेः कृतं दानं सस्येसस्ये विवर्धते

yathā candramaso vṛddhirahanyahani dṛśyate |
tathā bhūmeḥ kṛtaṃ dānaṃ sasyesasye vivardhate

यथा बीजानि रोहन्ति प्रकीर्णानि महीतले ।
तथा कामाः प्ररोहन्ति भूमिदानगुणार्जिताः

yathā bījāni rohanti prakīrṇāni mahītale |
tathā kāmāḥ prarohanti bhūmidānaguṇārjitāḥ

पितरः पितृलोकस्था देवताश्च दिवि स्थिताः ।
सन्तर्पयन्ति भोगैस्तं यो ददाति वसुन्धराम्

pitaraḥ pitṛlokasthā devatāśca divi sthitāḥ |
santarpayanti bhogaistaṃ yo dadāti vasundharām

दीर्घायुष्यं वराङ्गत्वं स्फीतां च श्रियमुत्तमाम् ।
परत्र लभते मर्त्यः सम्प्रदाय वसुन्धराम्

dīrghāyuṣyaṃ varāṅgatvaṃ sphītāṃ ca śriyamuttamām |
paratra labhate martyaḥ sampradāya vasundharām

एतत्सर्वं मयोद्दिष्टं भूमिदानस्य यत्फलम् ।
श्रद्दधानैर्नरैर्नित्यं श्राव्यमेतत्सनातनम्

etatsarvaṃ mayoddiṣṭaṃ bhūmidānasya yatphalam |
śraddadhānairnarairnityaṃ śrāvyametatsanātanam

अतः परं प्रवक्ष्यामि कन्यादानं यथाविधि ।
कन्या देया महादेवि परेषामात्मनोपि वा

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kanyādānaṃ yathāvidhi |
kanyā deyā mahādevi pareṣāmātmanopi vā

कन्यां शुद्धव्रताचारां कुलरूपसमन्विताम् ।
यस्मै दित्सति पात्राय तेनापि भृशकामिताम्

kanyāṃ śuddhavratācārāṃ kularūpasamanvitām |
yasmai ditsati pātrāya tenāpi bhṛśakāmitām

प्रथमं तत्समाकल्प्य बन्धुभिः कृतनिश्चयः ।
कारयित्वा गृहं पूर्वं दासीदासपरिच्छदैः

prathamaṃ tatsamākalpya bandhubhiḥ kṛtaniścayaḥ |
kārayitvā gṛhaṃ pūrvaṃ dāsīdāsaparicchadaiḥ

गृहोपकरणैश्चैव पशुधान्येन संयुताम् ।
तदर्थिने तदर्हाय कन्यां तां समलङ्कृताम्

gṛhopakaraṇaiścaiva paśudhānyena saṃyutām |
tadarthine tadarhāya kanyāṃ tāṃ samalaṅkṛtām

सविवाहं यथान्यायं प्रचच्छेदग्निसाक्षिकम् ।
वृत्त्यातीं यथा कृत्वा सद्गृहे तौ निवेशयेत्

savivāhaṃ yathānyāyaṃ pracacchedagnisākṣikam |
vṛttyātīṃ yathā kṛtvā sadgṛhe tau niveśayet

एवं कृत्वा वधूदानं तस्य दानस्य गौरवात् ।
प्रेत्यभावे महीयेत स्वर्गलोके यथासुखम्

evaṃ kṛtvā vadhūdānaṃ tasya dānasya gauravāt |
pretyabhāve mahīyeta svargaloke yathāsukham

पुनर्जातस्य सौभाग्यं कुलवृद्धिं तथाऽऽप्नुयात्

punarjātasya saubhāgyaṃ kulavṛddhiṃ tathā''pnuyāt

विद्यादानं तथा देवि पात्रभूताय वै ददत् ।
प्रेत्यभावे लभेन्मर्त्यो मेधां वृद्धिं धृतिं स्मृतिम्

vidyādānaṃ tathā devi pātrabhūtāya vai dadat |
pretyabhāve labhenmartyo medhāṃ vṛddhiṃ dhṛtiṃ smṛtim

अनुरूपाय शिष्याय यश्च विद्यां प्रयच्छति ।
यथोक्तस्य प्रदानस्य फलमानन्त्यमश्नुते

anurūpāya śiṣyāya yaśca vidyāṃ prayacchati |
yathoktasya pradānasya phalamānantyamaśnute

दापनं त्वथ विद्यानां दरिद्रेभ्योऽर्थवेदनैः ।
स्वयं दत्तेन तुल्यं स्यादिति विद्धि शुभानने

dāpanaṃ tvatha vidyānāṃ daridrebhyo'rthavedanaiḥ |
svayaṃ dattena tulyaṃ syāditi viddhi śubhānane

एवं ते कथितान्येव महादानानि मानिनि ।
त्वत्प्रियार्थं मया देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि

evaṃ te kathitānyeva mahādānāni mānini |
tvatpriyārthaṃ mayā devi bhūyaḥ śrotuṃ kimicchasi