Chapter 142: Yatudhani, the stolen lotus stalks and Indra

अथात्रिप्रमुखा राजन्वने तस्मिन्महर्षयः ।
व्यचरन्भक्षयन्तो वै मूलानि च फलानि च

athātripramukhā rājanvane tasminmaharṣayaḥ |
vyacaranbhakṣayanto vai mūlāni ca phalāni ca

अथापश्यन्सुपीनांसपाणिपादमुखोदरम् ।
परिव्रजन्तं स्थूलाङ्गं परिव्राजं शुनस्सखम्

athāpaśyansupīnāṃsapāṇipādamukhodaram |
parivrajantaṃ sthūlāṅgaṃ parivrājaṃ śunassakham

अरुन्धती तु तं दृष्ट्वा सर्वाङ्गोपचितं शुभम् ।
भवितारो भवन्तो वै नैवमित्यब्रवीदृषीन्

arundhatī tu taṃ dṛṣṭvā sarvāṅgopacitaṃ śubham |
bhavitāro bhavanto vai naivamityabravīdṛṣīn

नैतस्येह यथाऽस्माकमग्निहोत्रमनिर्हुतम् ।
सायं प्रातश्च होतव्यं तेन पीवाञ्शुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākamagnihotramanirhutam |
sāyaṃ prātaśca hotavyaṃ tena pīvāñśunassakhaḥ

नैतस्येह यथाऽस्माकं क्षुधया वीर्यमाहतम् ।
कृच्छ्राधीतं प्रनष्टं च तेन पीवाञ्छुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākaṃ kṣudhayā vīryamāhatam |
kṛcchrādhītaṃ pranaṣṭaṃ ca tena pīvāñchunassakhaḥ

नैतस्येह यथाऽस्माकं शश्वच्छास्त्रकृतो ज्वरः ।
अलसः क्षुत्परो मूर्खस्तेन पीवाञ्शुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākaṃ śaśvacchāstrakṛto jvaraḥ |
alasaḥ kṣutparo mūrkhastena pīvāñśunassakhaḥ

नैतस्येह यथाऽस्माकं भक्तमिन्धनमेव च ।
सञ्चित्यं वार्षिकं चित्ते तेन पीवाञ्शुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākaṃ bhaktamindhanameva ca |
sañcityaṃ vārṣikaṃ citte tena pīvāñśunassakhaḥ

नैतस्येह यथाऽस्माकं चत्वारश्च सहोदराः ।
देहिदेहीति भिक्षन्ति तेन पीवाञ्शुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākaṃ catvāraśca sahodarāḥ |
dehidehīti bhikṣanti tena pīvāñśunassakhaḥ

नैतस्येह यथाऽस्माकं ब्रह्मबन्धोरचेतसः ।
शोको भार्यापवादेन तेन पीवाञ्शुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākaṃ brahmabandhoracetasaḥ |
śoko bhāryāpavādena tena pīvāñśunassakhaḥ

नैतस्येह यथाऽस्माकं त्रिकौशेयं च राङ्कवम् ।
एकैकं वै त्रिवर्षीयं तेन पीवाञ्शुनस्सखः

naitasyeha yathā'smākaṃ trikauśeyaṃ ca rāṅkavam |
ekaikaṃ vai trivarṣīyaṃ tena pīvāñśunassakhaḥ

अथ दृष्ट्वा परिव्राट् स तान्महर्षीञ्शुनस्सखः ।
अभिवाद्य यथान्यायं पाणिस्पर्शमथाचरत्

atha dṛṣṭvā parivrāṭ sa tānmaharṣīñśunassakhaḥ |
abhivādya yathānyāyaṃ pāṇisparśamathācarat

परिचर्यां वने तां तु क्षुत्प्रतीकारकाङ्क्षिणः ।
अन्योन्येन निवेद्याथ प्रातिष्ठन्त सहैव ते

paricaryāṃ vane tāṃ tu kṣutpratīkārakāṅkṣiṇaḥ |
anyonyena nivedyātha prātiṣṭhanta sahaiva te

एकनिश्चयकार्याश्च व्यचरन्त वनानि ते ।
आददानाः समुद्धृत्य मूलानि च फलानि च

ekaniścayakāryāśca vyacaranta vanāni te |
ādadānāḥ samuddhṛtya mūlāni ca phalāni ca

कदाचिद्विचरन्तस्ते वृक्षैरविरलैर्वृताम् ।
शुचिपूर्णप्रसन्नोदां ददृशुः पद्मिनीं शुभाम्

kadācidvicarantaste vṛkṣairaviralairvṛtām |
śucipūrṇaprasannodāṃ dadṛśuḥ padminīṃ śubhām

बालादित्यवपुःप्रख्यैः पुष्करैरुपशोभिताम् ।
वैडूर्यवर्णसदृशैः पद्मपत्रैरथावृताम्

bālādityavapuḥprakhyaiḥ puṣkarairupaśobhitām |
vaiḍūryavarṇasadṛśaiḥ padmapatrairathāvṛtām

नानाविधैश्च विहगैर्जलप्रवरसेविभिः ।
एकद्वारामनादेयां सूपतीर्थामकर्दमाम्

nānāvidhaiśca vihagairjalapravarasevibhiḥ |
ekadvārāmanādeyāṃ sūpatīrthāmakardamām

वृषादर्भिप्रयुक्ता तु कृत्या विकृतदर्शना ।
यातुधानीति विख्याता पद्मिनीं तामरक्षत

vṛṣādarbhiprayuktā tu kṛtyā vikṛtadarśanā |
yātudhānīti vikhyātā padminīṃ tāmarakṣata

शुनस्सखसहायास्तु बिसार्थं ते महर्षयः ।
पद्मिनीमभिजग्मुस्ते सर्वे कृत्याभिरक्षिताम्

śunassakhasahāyāstu bisārthaṃ te maharṣayaḥ |
padminīmabhijagmuste sarve kṛtyābhirakṣitām

ततस्ते यातुधानीं तां दृष्ट्वा विकृतदर्शनाम् ।
स्थितां कमलिनीतीरे कृत्यामूचुर्महर्षयः

tataste yātudhānīṃ tāṃ dṛṣṭvā vikṛtadarśanām |
sthitāṃ kamalinītīre kṛtyāmūcurmaharṣayaḥ

एका तिष्ठसि का च त्वं कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ।
पद्मिनीतीरमाश्रित्य ब्रूहि त्वं किं चिकीर्षसि

ekā tiṣṭhasi kā ca tvaṃ kasyārthe kiṃ prayojanam |
padminītīramāśritya brūhi tvaṃ kiṃ cikīrṣasi

याऽस्मि काऽस्म्यनुयोगो मे न कर्तव्यः कथञ्चन ।
आरक्षिणीं मा पद्मिन्या वित्त सर्वे तपोधनाः

yā'smi kā'smyanuyogo me na kartavyaḥ kathañcana |
ārakṣiṇīṃ mā padminyā vitta sarve tapodhanāḥ

सर्व एव क्षुधार्ताः स्म न चान्यत्किंचिदस्ति नः ।
भवत्याः सम्मते सर्वे गृह्णीयाम बिसान्युत

sarva eva kṣudhārtāḥ sma na cānyatkiṃcidasti naḥ |
bhavatyāḥ sammate sarve gṛhṇīyāma bisānyuta

समयेन बिसानीतो गृह्णीध्वं कामकारतः ।
एकैको नाम मे प्रोक्त्वा ततो गृह्णीत माचिरम्

samayena bisānīto gṛhṇīdhvaṃ kāmakārataḥ |
ekaiko nāma me proktvā tato gṛhṇīta māciram

विज्ञाय यातुधानीं तां कृत्यमृषिवधैषिणीम् ।
अत्रिः क्षुधा परीतात्मा ततो वचनमब्रवीत्

vijñāya yātudhānīṃ tāṃ kṛtyamṛṣivadhaiṣiṇīm |
atriḥ kṣudhā parītātmā tato vacanamabravīt

अरात्त्रिरत्त्रिः सा रात्रिर्यां नाधीते त्रिरद्य वै ।
अरात्रिरत्रिरित्येव नाम मे विद्धि शोभने

arāttrirattriḥ sā rātriryāṃ nādhīte triradya vai |
arātriratrirityeva nāma me viddhi śobhane

यथोदाहृतमेतत्ते त्वया नाम महाद्युते ।
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

yathodāhṛtametatte tvayā nāma mahādyute |
durdhāryametanmanasā gacchā'vatara padminīm

वसिष्ठोऽस्मि वरिष्ठोऽस्मि वसे वासगृहेष्वपि ।
वरिष्ठत्वाच्च वासाच्च वसिष्ठ इति विद्दि माम्

vasiṣṭho'smi variṣṭho'smi vase vāsagṛheṣvapi |
variṣṭhatvācca vāsācca vasiṣṭha iti viddi mām

नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

nāma nairuktametatte duḥkhavyābhāṣitākṣaram |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

कुलंकुलं च कुवमः कुवमः कश्यपो द्विजः ।
काश्यः काशनिकाशत्वादेतन्मे नाम धारय

kulaṃkulaṃ ca kuvamaḥ kuvamaḥ kaśyapo dvijaḥ |
kāśyaḥ kāśanikāśatvādetanme nāma dhāraya

यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महाद्युते ।
दुर्धार्यमेतन्मनसा गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

yathodāhṛtametatte mayi nāma mahādyute |
durdhāryametanmanasā gacchā'vatara padminīm

भरेऽसुतान्भरे पोष्यान्भरे देवान्भरे द्विजान् ।
भरे भार्यामहं व्याजाद्भरद्वाजोऽस्मि शोभने

bhare'sutānbhare poṣyānbhare devānbhare dvijān |
bhare bhāryāmahaṃ vyājādbharadvājo'smi śobhane

नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

nāma nairuktametatte duḥkhavyābhāṣitākṣaram |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

गोदमो दमतोऽधूमोऽदमस्ते समदर्शनात् ।
विद्धि मां गोतमं कृत्ये यातुधानि निबोध मां

godamo damato'dhūmo'damaste samadarśanāt |
viddhi māṃ gotamaṃ kṛtye yātudhāni nibodha māṃ

यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महामुने ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

yathodāhṛtametatte mayi nāma mahāmune |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

विश्वेदेवाश्च मे मित्रं मित्रमस्मि गवां तथा ।
विश्वामित्र इति ख्यातं यातुधानि निबोध मां

viśvedevāśca me mitraṃ mitramasmi gavāṃ tathā |
viśvāmitra iti khyātaṃ yātudhāni nibodha māṃ

नाम नैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

nāma nairuktametatte duḥkhavyābhāṣitākṣaram |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

जाजमद्यजजानेऽहं जिजाहीह जिजायिषि ।
जमदग्निरिति ख्यातं ततो मां विद्धि शोभने

jājamadyajajāne'haṃ jijāhīha jijāyiṣi |
jamadagniriti khyātaṃ tato māṃ viddhi śobhane

यथोदाहृतमेतत्ते मयि नाम महामुने ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

yathodāhṛtametatte mayi nāma mahāmune |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

धरान्धरित्रीं वसुधां भर्तुस्तिष्ठाम्यनन्तरम् ।
मनोऽनुरुन्धती भर्तुरिति मां विद्ध्यरुन्धतीम्

dharāndharitrīṃ vasudhāṃ bhartustiṣṭhāmyanantaram |
mano'nurundhatī bharturiti māṃ viddhyarundhatīm

नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

nāmanairuktametatte duḥkhavyābhāṣitākṣaram |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

वक्त्रैकदेशे गण्डेति धातुमेतं प्रचक्षते ।
तेनोन्नतेन गण्डेति विद्धि माऽनलसम्भवे

vaktraikadeśe gaṇḍeti dhātumetaṃ pracakṣate |
tenonnatena gaṇḍeti viddhi mā'nalasambhave

नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छावतर पद्मिनीम्

nāmanairuktametatte duḥkhavyābhāṣitākṣaram |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchāvatara padminīm

पशून्यञ्जामि दृष्ट्वाऽहं पशूनां च सदा सखा ।
गौणं पशुसखेत्येवं विद्धि मामग्निसम्भवे

paśūnyañjāmi dṛṣṭvā'haṃ paśūnāṃ ca sadā sakhā |
gauṇaṃ paśusakhetyevaṃ viddhi māmagnisambhave

नामनैरुक्तमेतत्ते दुःखव्याभाषिताक्षरम् ।
नैतद्धारयितुं शक्यं गच्छाऽवतर पद्मिनीम्

nāmanairuktametatte duḥkhavyābhāṣitākṣaram |
naitaddhārayituṃ śakyaṃ gacchā'vatara padminīm

एभिरुक्तं यथा नाम नाहं वक्तुमिहोत्सहे ।
शुनःसखसखायं मां यातुधान्युपधारय

ebhiruktaṃ yathā nāma nāhaṃ vaktumihotsahe |
śunaḥsakhasakhāyaṃ māṃ yātudhānyupadhāraya

नाम न व्यक्तमुक्तं वै वाक्यं संदिग्धया गिरा ।
तस्मात्सकृदिदानीं त्वं ब्रूहि यन्नाम ते द्विज

nāma na vyaktamuktaṃ vai vākyaṃ saṃdigdhayā girā |
tasmātsakṛdidānīṃ tvaṃ brūhi yannāma te dvija

सकृदुक्तं मया नाम न गृहीतं त्वया यदि ।
तस्मात्त्रिदण्डाभिहता गच्छ भस्मेति माचिरम्

sakṛduktaṃ mayā nāma na gṛhītaṃ tvayā yadi |
tasmāttridaṇḍābhihatā gaccha bhasmeti māciram

सा ब्रह्मदण्डकल्पेन तेन मूर्ध्नि हता तदा ।
कृत्या पपात मेदिन्यां भस्म साच जगाम ह

sā brahmadaṇḍakalpena tena mūrdhni hatā tadā |
kṛtyā papāta medinyāṃ bhasma sāca jagāma ha

शुनःसखश्च हत्वा तां यातुधानीं महाबलाम् ।
भुवि त्रिदण्डं विष्टभ्य शाद्वले समुपाविशत्

śunaḥsakhaśca hatvā tāṃ yātudhānīṃ mahābalām |
bhuvi tridaṇḍaṃ viṣṭabhya śādvale samupāviśat

ततस्ते मुनयः सर्वेः पुष्कराणि बिसानि च ।
यथाकाममुपादाय समुत्तस्थुर्मुदाऽन्विताः

tataste munayaḥ sarveḥ puṣkarāṇi bisāni ca |
yathākāmamupādāya samuttasthurmudā'nvitāḥ

श्रमेण महता युक्तास्ते बिसानि कलापशः ।
तीरे निक्षिप्य पद्मिन्यास्तर्पणं चक्रुरम्भसा

śrameṇa mahatā yuktāste bisāni kalāpaśaḥ |
tīre nikṣipya padminyāstarpaṇaṃ cakrurambhasā

अथोत्थाय जलात्तस्मात्सर्वे ते समुपागमन् ।
नापश्यंश्चापि ते तानि बिसानि पुरुषर्षभाः

athotthāya jalāttasmātsarve te samupāgaman |
nāpaśyaṃścāpi te tāni bisāni puruṣarṣabhāḥ

केन क्षुधाभिभूतानामस्माकं पापकर्मणाम् ।
नृशंसेनापनीतानि बिसान्याहारकाङ्क्षिणाम्

kena kṣudhābhibhūtānāmasmākaṃ pāpakarmaṇām |
nṛśaṃsenāpanītāni bisānyāhārakāṅkṣiṇām

ते शङ्कमानास्त्वन्योन्यं पप्रच्छुर्द्विजसत्तमाः ।
त ऊचुः शपथं सर्वे कुर्म इत्यरिकर्शन

te śaṅkamānāstvanyonyaṃ papracchurdvijasattamāḥ |
ta ūcuḥ śapathaṃ sarve kurma ityarikarśana

त उक्त्वा बाढमित्येव सर्व एव तदा समम् ।
क्षुधार्ताः सुपरिश्रान्ताः शपथायोपचक्रमुः

ta uktvā bāḍhamityeva sarva eva tadā samam |
kṣudhārtāḥ supariśrāntāḥ śapathāyopacakramuḥ

स गां स्पृशतु पादेन सूर्यं च प्रतिमेहतु ।
अध्यायेष्वधीयीत बिसस्तैन्यं करोति यः

sa gāṃ spṛśatu pādena sūryaṃ ca pratimehatu |
adhyāyeṣvadhīyīta bisastainyaṃ karoti yaḥ

अनध्याये पठेल्लोके शुनः स परिकर्षतु ।
परिव्राट् कामवृत्तिस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

anadhyāye paṭhelloke śunaḥ sa parikarṣatu |
parivrāṭ kāmavṛttistu bisastainyaṃ karoti yaḥ

शरणागतं हन्तु मित्रं स्वसुतां चोपजीवतु ।
अर्थान्काङ्क्षतु कीनाशाद्बिसस्तैन्यं करोति यः

śaraṇāgataṃ hantu mitraṃ svasutāṃ copajīvatu |
arthānkāṅkṣatu kīnāśādbisastainyaṃ karoti yaḥ

विष्णुं ब्रह्मण्यदेवेशं देवदेवं जगद्गुरुम् ।
आधातारं विधातारं सन्धातारं जगद्गुरुम् ।
विहाय स भजत्वन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

viṣṇuṃ brahmaṇyadeveśaṃ devadevaṃ jagadgurum |
ādhātāraṃ vidhātāraṃ sandhātāraṃ jagadgurum |
vihāya sa bhajatvanyaṃ bisastainyaṃ karoti yaḥ

सर्वत्र सर्वं लपतु न्यासलोपं करोतु च ।
कूटसाक्षित्वमभ्येतु बिसस्तैन्यं करोति यः

sarvatra sarvaṃ lapatu nyāsalopaṃ karotu ca |
kūṭasākṣitvamabhyetu bisastainyaṃ karoti yaḥ

वृथा मांसाशनश्चास्तु वृथा दानं करोतु च ।
यातु स्त्रियं दिवा चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

vṛthā māṃsāśanaścāstu vṛthā dānaṃ karotu ca |
yātu striyaṃ divā caiva bisastainyaṃ karoti yaḥ

नृशंसस्त्यक्तधर्माऽस्तु स्त्रीषु ज्ञातिषु गोषु च ।
ब्राह्मणं चापि जयतां बिसस्तैन्यं करोति यः

nṛśaṃsastyaktadharmā'stu strīṣu jñātiṣu goṣu ca |
brāhmaṇaṃ cāpi jayatāṃ bisastainyaṃ karoti yaḥ

उपाध्यायमधः कृत्वा ऋचोऽध्येतु यजूंषि च ।
जुहोतु च स कक्षाग्नौ बिसस्तैन्यं करोति यः

upādhyāyamadhaḥ kṛtvā ṛco'dhyetu yajūṃṣi ca |
juhotu ca sa kakṣāgnau bisastainyaṃ karoti yaḥ

पुरीषमुत्सृजत्वप्सु हन्तु गां चैव द्रुह्यत् ।
अनृतौ मैथुनं यातु बिसस्तैन्यं करोति यः

purīṣamutsṛjatvapsu hantu gāṃ caiva druhyat |
anṛtau maithunaṃ yātu bisastainyaṃ karoti yaḥ

द्वेष्यो भार्योपजीवी स्याद्दुरबन्धुश्च वैरवान् ।
अन्योन्यस्यातिथिश्चास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

dveṣyo bhāryopajīvī syāddurabandhuśca vairavān |
anyonyasyātithiścāstu bisastainyaṃ karoti yaḥ

अधीत्य वेदांस्त्यजतु त्रीनग्नीनपविध्यतु ।
विक्रीणातु तथा सोमं बिसस्तैन्यं करोति यः

adhītya vedāṃstyajatu trīnagnīnapavidhyatu |
vikrīṇātu tathā somaṃ bisastainyaṃ karoti yaḥ

उदपानोदके ग्रामे ब्राह्मणो वृषलीपतिः ।
तस्य सालोक्यतां यातु बिसस्तैन्यं करोति यः

udapānodake grāme brāhmaṇo vṛṣalīpatiḥ |
tasya sālokyatāṃ yātu bisastainyaṃ karoti yaḥ

जीवतो वै गुरून्भृत्यान्भरन्त्वस्य परे जनाः ।
दरिद्रो बहुपुत्रः स्याद्बिसस्तैन्यं करोति यः

jīvato vai gurūnbhṛtyānbharantvasya pare janāḥ |
daridro bahuputraḥ syādbisastainyaṃ karoti yaḥ

अशुचिर्ब्रह्मकूटोऽस्तु मिथ्या चैवाप्यहङ्कृतः ।
कर्षको मत्सरी चास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

aśucirbrahmakūṭo'stu mithyā caivāpyahaṅkṛtaḥ |
karṣako matsarī cāstu bisastainyaṃ karoti yaḥ

हर्षं करोतु भृतको राज्ञश्वास्तु पुरोहितः ।
अयाज्यस्य भवेदृत्विक् बिसस्तैन्यं करोति यः

harṣaṃ karotu bhṛtako rājñaśvāstu purohitaḥ |
ayājyasya bhavedṛtvik bisastainyaṃ karoti yaḥ

नित्यं परिभवेच्छ्वश्रूं भर्तुर्भवतु दुर्मनाः ।
एका स्वादु समश्नातु बिसस्तैन्यं करोति या

nityaṃ paribhavecchvaśrūṃ bharturbhavatu durmanāḥ |
ekā svādu samaśnātu bisastainyaṃ karoti yā

ज्ञातीनां गृहमध्यस्था सक्तूनत्तु दिनक्षये ।
अभोग्या वीरसूरस्तु बिसस्तैन्यं करोति या

jñātīnāṃ gṛhamadhyasthā saktūnattu dinakṣaye |
abhogyā vīrasūrastu bisastainyaṃ karoti yā

अनृतं भाषतु सदा बन्धुभिश्च विरुध्यतु ।
ददातु कन्यां शुल्केन बिसस्तैन्यं करोति या

anṛtaṃ bhāṣatu sadā bandhubhiśca virudhyatu |
dadātu kanyāṃ śulkena bisastainyaṃ karoti yā

साधयित्वा स्वयं प्राशेद्दास्ये जीर्यतु चैव ह ।
विकर्मणा प्रमीयेत बिसस्तैन्यं करोति या

sādhayitvā svayaṃ prāśeddāsye jīryatu caiva ha |
vikarmaṇā pramīyeta bisastainyaṃ karoti yā

दास एव प्रजायेतामप्रसूतिरकिञ्चन ।
दैवतेष्वनमस्कारो बिसस्तैन्यं करोति यः

dāsa eva prajāyetāmaprasūtirakiñcana |
daivateṣvanamaskāro bisastainyaṃ karoti yaḥ

अध्वर्यवे दुहितरं वा ददातु
च्छन्दोगे वाऽऽचरितब्रह्मचर्ये ।
आथर्वणं वेदमधीत्य विप्रः
स्नायीत वा यो हरते बिसानि

adhvaryave duhitaraṃ vā dadātu
cchandoge vā''caritabrahmacarye |
ātharvaṇaṃ vedamadhītya vipraḥ
snāyīta vā yo harate bisāni

इष्टमेतद्द्विजातीनां योऽयं ते शपथः कृतः ।
त्वया कृतं बिसस्तैन्यं सर्वेषां नः शुनःसख

iṣṭametaddvijātīnāṃ yo'yaṃ te śapathaḥ kṛtaḥ |
tvayā kṛtaṃ bisastainyaṃ sarveṣāṃ naḥ śunaḥsakha

न्यस्तमद्यं न पश्यद्भिर्यदुक्तं कृतकर्मभिः ।
सत्यमेतन्न मिथ्यैतद्बिसस्तैन्यं कृतं मया

nyastamadyaṃ na paśyadbhiryaduktaṃ kṛtakarmabhiḥ |
satyametanna mithyaitadbisastainyaṃ kṛtaṃ mayā

मया ह्यन्तर्हितानीह बिसानीमानि पश्यत ।
परीक्षार्थं भगवतां कृतमेवं मयाऽनघाः

mayā hyantarhitānīha bisānīmāni paśyata |
parīkṣārthaṃ bhagavatāṃ kṛtamevaṃ mayā'naghāḥ

रक्षणार्थं च सर्वेषां भवतामहमागतः ।
यातुधानी ह्यतिक्रूरा कृत्यैषा वो वधैषिणी

rakṣaṇārthaṃ ca sarveṣāṃ bhavatāmahamāgataḥ |
yātudhānī hyatikrūrā kṛtyaiṣā vo vadhaiṣiṇī

वृषादर्भिप्रयुक्तैषा निहता मे तपोधनाः ।
दुष्टा हिंस्यादियं पापा युष्मान्प्रत्यग्निसम्भवा

vṛṣādarbhiprayuktaiṣā nihatā me tapodhanāḥ |
duṣṭā hiṃsyādiyaṃ pāpā yuṣmānpratyagnisambhavā

तस्मादस्म्यागतो विप्रा वासवं मां निबोधत ।
अलोभादक्षया लोकाः प्राप्ता वः सार्वकामिकाः ।
उत्तिष्ठध्वमितः क्षिप्रं तानवाप्नुत वै द्विजाः

tasmādasmyāgato viprā vāsavaṃ māṃ nibodhata |
alobhādakṣayā lokāḥ prāptā vaḥ sārvakāmikāḥ |
uttiṣṭhadhvamitaḥ kṣipraṃ tānavāpnuta vai dvijāḥ

ततो महर्षयः प्रीतास्तथेत्युक्त्वा पुरन्दरम् ।
सहैव त्रिदशेन्द्रेण सर्वे जग्मुस्त्रिविष्टपम्

tato maharṣayaḥ prītāstathetyuktvā purandaram |
sahaiva tridaśendreṇa sarve jagmustriviṣṭapam

एवमेते महात्मानो योगैर्बहुविधैरपि ।
क्षुधा परमया युक्ताश्छन्द्यमाना महात्मभिः ।
नैव लोभं तदा यक्रुस्ततः स्वर्गमवाप्नुवन्

evamete mahātmāno yogairbahuvidhairapi |
kṣudhā paramayā yuktāśchandyamānā mahātmabhiḥ |
naiva lobhaṃ tadā yakrustataḥ svargamavāpnuvan

तस्मात्सर्वास्ववस्थासु नरो लोभं विवर्जयेत् ।
एष धर्मः परो राजंस्तस्माल्लोभं विवर्जयेत्

tasmātsarvāsvavasthāsu naro lobhaṃ vivarjayet |
eṣa dharmaḥ paro rājaṃstasmāllobhaṃ vivarjayet

इदं नरः सुचरितं समवायेषु कीर्तयन् ।
अर्थभागी च भवति न च दुर्गाण्यवाप्नुते

idaṃ naraḥ sucaritaṃ samavāyeṣu kīrtayan |
arthabhāgī ca bhavati na ca durgāṇyavāpnute

प्रीयन्ते पितरश्चास्य ऋषयो देवतास्तथा ।
यशोधर्मार्थभागी च भवति प्रेत्य मानवः

prīyante pitaraścāsya ṛṣayo devatāstathā |
yaśodharmārthabhāgī ca bhavati pretya mānavaḥ