Adi Parva

Chapter 149: Dhrishtadyumna and Draupadi born from the fire

इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि ऊनपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः ॥

76 verses · 149 of 261

What happens in this chapter

Dhrishtadyumna and Draupadi born from the fire

Drupada cannot forget his humiliation and seeks a son who will slay Drona. On the Ganga he finds the brahmana brothers Yaja and Upayaja. Upayaja refuses, but after a year of service sends him to his elder brother Yaja, who once ate a fallen fruit without asking if it was pure. Yaja accepts. At the sacrifice's end, when queen Prishati is slow to come, Yaja pours the oblation into the fire. A youth in armour rises from the flames; a voice declares he is born to slay Drona. Then a dark, lotus-eyed maiden rises; the voice says Krishna, best of women, will bring the end of the kshatriyas and serve the devas' purpose. They are named Dhrishtadyumna and Krishna. Drona, knowing fate cannot be escaped, takes Dhrishtadyumna as his pupil.

वैशंपायन उवाच

149.1

द्रोणेन वैरं द्रुपदो न सुष्वाप स्मरंस्तदा ।
क्षात्रेण वै बलेनास्य नाऽशशंसे पराजयम्

droṇena vairaṃ drupado na suṣvāpa smaraṃstadā |
kṣātreṇa vai balenāsya nā'śaśaṃse parājayam

149.2

हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मेणापि बलेन च ।
द्रुपदोऽमर्षणाद्राजा कर्मसिद्धान्द्विजोत्तमान्

hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmeṇāpi balena ca |
drupado'marṣaṇādrājā karmasiddhāndvijottamān

149.3

अन्विच्छन्परिचक्राम ब्राह्मणावसथान्बहून् ।
नास्ति श्रेष्ठं ममापत्यं धिग्बन्धूनिति च ब्रुवन्

anvicchanparicakrāma brāhmaṇāvasathānbahūn |
nāsti śreṣṭhaṃ mamāpatyaṃ dhigbandhūniti ca bruvan

149.4

निश्वासपरमो ह्यासीद्द्रोणं प्रतिचिकीर्षया ।
न सन्ति मम मित्राणि लोकेऽस्मिन्नास्ति वीर्यवान्

niśvāsaparamo hyāsīddroṇaṃ praticikīrṣayā |
na santi mama mitrāṇi loke'sminnāsti vīryavān

149.5

पुत्रजन्म परीप्सन्वै पृथिवीमन्वयादिमाम् ।
प्रभावशिक्षाविनयाद्द्रोणस्यास्त्रबलेन च

putrajanma parīpsanvai pṛthivīmanvayādimām |
prabhāvaśikṣāvinayāddroṇasyāstrabalena ca

149.6

कर्तुं प्रयतमानो वै न शशाक पराजयम् ।
अभितः सोऽथ कल्माषीं गङ्गातीरे परिभ्रमन्

kartuṃ prayatamāno vai na śaśāka parājayam |
abhitaḥ so'tha kalmāṣīṃ gaṅgātīre paribhraman

149.7

ब्राह्मणावसथं पुण्यमाससाद महीपतिः ।
तत्र नास्नातकः कश्चिन्न चासीदव्रतो द्विजः

brāhmaṇāvasathaṃ puṇyamāsasāda mahīpatiḥ |
tatra nāsnātakaḥ kaścinna cāsīdavrato dvijaḥ

149.8

तथैव तौ महाभागौ सोऽपश्यच्छंसितव्रतौ ।
याजोपयाजौ ब्रह्मर्षी भ्रातरौ पृषतात्मजः

tathaiva tau mahābhāgau so'paśyacchaṃsitavratau |
yājopayājau brahmarṣī bhrātarau pṛṣatātmajaḥ

149.9

संहिताध्ययने युक्तौ गोत्रतश्चापि काश्यपौ ।
अरण्ये युक्तरूपौ तौ ब्राह्मणावृषिसत्तमौ

saṃhitādhyayane yuktau gotrataścāpi kāśyapau |
araṇye yuktarūpau tau brāhmaṇāvṛṣisattamau

149.10

स उपामन्त्रयामास सर्वकामैरतन्द्रितः ।
बुद्ध्वा तयोर्बलं बुद्धिं कनीयांसमुपह्वरे

sa upāmantrayāmāsa sarvakāmairatandritaḥ |
buddhvā tayorbalaṃ buddhiṃ kanīyāṃsamupahvare

149.11

प्रपेदे छन्दयन्कामैरुपयाजं धृतव्रतम् ।
गुरुशुश्रूषणे युक्तः प्रियकृत्सर्वकामदम्

prapede chandayankāmairupayājaṃ dhṛtavratam |
guruśuśrūṣaṇe yuktaḥ priyakṛtsarvakāmadam

149.12

पाद्येनासनदानेन तथाऽर्घ्येण फलैश्च तम् ।
अर्हयित्वा यथान्यायमुपयाजोऽब्रवीत्ततः

pādyenāsanadānena tathā'rghyeṇa phalaiśca tam |
arhayitvā yathānyāyamupayājo'bravīttataḥ

149.13

येन कार्यविशेषेण त्वमस्मानभिकाङ्क्षसे ।
कृतश्चायं समुद्योगस्तद्ब्रवीतु भवानिति

yena kāryaviśeṣeṇa tvamasmānabhikāṅkṣase |
kṛtaścāyaṃ samudyogastadbravītu bhavāniti

149.14

स बुद्ध्वा प्रीतिसंयुक्तमृषीणामुत्तमं तदा ।
उवाच छन्दयन्कामैर्द्रुपदः स तपस्विनम्

sa buddhvā prītisaṃyuktamṛṣīṇāmuttamaṃ tadā |
uvāca chandayankāmairdrupadaḥ sa tapasvinam

149.15

येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्येव ।
उपयाज चरस्वैतत्प्रदास्यामि धनं तव

yena me karmaṇā brahmanputraḥ syāddroṇamṛtyeva |
upayāja carasvaitatpradāsyāmi dhanaṃ tava

उपयाज उवाच

149.16

नाहं फलार्थी द्रुपद योऽर्थी स्यात्तत्र गम्यताम् ।
(वैशंपायन उवाच)
प्रत्याख्यातस्तु तेनैवं स वै सज्जनसंनिधौ

nāhaṃ phalārthī drupada yo'rthī syāttatra gamyatām |
(vaiśaṃpāyana uvāca)
pratyākhyātastu tenaivaṃ sa vai sajjanasaṃnidhau

149.17

आराधयिष्यन्द्रुपदः स तं पर्यचरत्तदा ।
ततः संवत्सरस्यान्ते द्रुपदं द्विजसत्तमः

ārādhayiṣyandrupadaḥ sa taṃ paryacarattadā |
tataḥ saṃvatsarasyānte drupadaṃ dvijasattamaḥ

149.18

उपयाजोऽब्रवीद्वाक्यं काले मधुरया गिरा ।
ज्येष्ठो भ्राता न मेऽत्याक्षीद्विचरन्विजने वने

upayājo'bravīdvākyaṃ kāle madhurayā girā |
jyeṣṭho bhrātā na me'tyākṣīdvicaranvijane vane

149.19

अपरिज्ञातशौचायां भूमौ निपतितं फलम् ।
तदपश्यमहं भ्रातुरसांप्रतमनुव्रजन्

aparijñātaśaucāyāṃ bhūmau nipatitaṃ phalam |
tadapaśyamahaṃ bhrāturasāṃpratamanuvrajan

149.20

विमर्शं हि फलादाने नायं कुर्यात्कथंचन ।
नापश्यत्फलं दृष्ट्वा दोषांस्तस्याऽऽनुबन्धिकान्

vimarśaṃ hi phalādāne nāyaṃ kuryātkathaṃcana |
nāpaśyatphalaṃ dṛṣṭvā doṣāṃstasyā''nubandhikān

149.21

विविनक्ति न शौचार्थी सोऽन्यत्रापि कथं भवेत् ।
संहिताध्ययनस्यान्ते पञ्चयज्ञान्निरूप्य च

vivinakti na śaucārthī so'nyatrāpi kathaṃ bhavet |
saṃhitādhyayanasyānte pañcayajñānnirūpya ca

149.22

भैक्षमुञ्छेन सहितं भुञ्जानस्तु तदा तदा ।
कीर्तयत्येव राजर्षे भोजनस्य रसं पुनः

bhaikṣamuñchena sahitaṃ bhuñjānastu tadā tadā |
kīrtayatyeva rājarṣe bhojanasya rasaṃ punaḥ

149.23

संहिताध्ययनं कुर्वन्वने गुरुकुले वसन् ।
भैक्षमुच्छिष्टमन्येषां भुङ्क्ते स्म सततं तथा

saṃhitādhyayanaṃ kurvanvane gurukule vasan |
bhaikṣamucchiṣṭamanyeṣāṃ bhuṅkte sma satataṃ tathā

149.24

कीर्तयन्गुणमन्नानामथ प्रीतो मुहुर्मुहुः ।
एवं फलार्थिनस्त्समान्मन्येऽहं तर्कचक्षुषा

kīrtayanguṇamannānāmatha prīto muhurmuhuḥ |
evaṃ phalārthinastsamānmanye'haṃ tarkacakṣuṣā

149.25

तं वै गच्छेह नृपते त्वां स संयाजयिष्यति

taṃ vai gaccheha nṛpate tvāṃ sa saṃyājayiṣyati

वैशंपायन उवाच

149.26

उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात् ।
जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन्

upayājavacaḥ śrutvā yājasyāśramamabhyagāt |
jugupsamāno nṛpatirmanasedaṃ vicintayan

149.27

भृशं संपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह ।
गोशतानि ददान्यष्टौ याज याजय मां विभो

bhṛśaṃ saṃpūjya pūjārhamṛṣiṃ yājamuvāca ha |
gośatāni dadānyaṣṭau yāja yājaya māṃ vibho

149.28

द्रोणवैरान्तरे तप्तं विषण्णं शरणागतम् ।
ब्रह्मबन्धुप्रणिहितं न क्षत्रं क्षत्रियो जयेत्

droṇavairāntare taptaṃ viṣaṇṇaṃ śaraṇāgatam |
brahmabandhupraṇihitaṃ na kṣatraṃ kṣatriyo jayet

149.29

तस्माद्द्रोणभयार्तं मां भवांस्त्रातुमिहार्हति ।
येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे

tasmāddroṇabhayārtaṃ māṃ bhavāṃstrātumihārhati |
yena me karmaṇā brahmanputraḥ syāddroṇamṛtyave

149.30

अर्जुनस्यापि वै भार्या भवेद्या वरवर्णिनी ।
स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्राह्मे क्षात्रेऽप्यनुत्तमः

arjunasyāpi vai bhāryā bhavedyā varavarṇinī |
sa hi brahmavidāṃ śreṣṭho brāhme kṣātre'pyanuttamaḥ

149.31

ततो द्रोणस्तु माऽजैषीत्सखिविग्रहकारणात् ।
क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः

tato droṇastu mā'jaiṣītsakhivigrahakāraṇāt |
kṣatriyo nāsti tulyo'sya pṛthivyāṃ kaścidagraṇīḥ

149.32

भारताचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः ।
द्रोणस्य शरजालानि रिपुदेहहराणि च

bhāratācāryamukhyasya bhāradvājasya dhīmataḥ |
droṇasya śarajālāni ripudehaharāṇi ca

149.33

षडरत्नि धनुश्चास्य खड्गमप्रतिम तथा ।
स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमसंशयम्

ṣaḍaratni dhanuścāsya khaḍgamapratima tathā |
sa hi brāhmaṇaveṣeṇa kṣātraṃ vegamasaṃśayam

149.34

प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः ।
कार्तवीर्यसमो ह्येष खट्वाङ्गप्रतिमो रणे

pratihanti maheṣvāso bhāradvājo mahāmanāḥ |
kārtavīryasamo hyeṣa khaṭvāṅgapratimo raṇe

149.35

क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः

kṣatrocchedāya vihito jāmadagnya ivāsthitaḥ

149.36

सहितं क्षत्रवेगेन ब्रह्मवेगेन सांप्रतम् ।
उपपन्नं हि मन्येऽहं भारद्वाजं यशस्विनम्

sahitaṃ kṣatravegena brahmavegena sāṃpratam |
upapannaṃ hi manye'haṃ bhāradvājaṃ yaśasvinam

149.37

नेषवस्तमपाकुर्युर्न च प्रासा न चासयः ।
ब्राह्मं तस्य महातेजो मन्त्राहुतिहुतं यथा

neṣavastamapākuryurna ca prāsā na cāsayaḥ |
brāhmaṃ tasya mahātejo mantrāhutihutaṃ yathā

149.38

तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रसह्यं परैर्भुवि ।
शत्रून्समेत्य जयति क्षत्रं ब्रह्मपुरस्कृतम्

tasya hyastrabalaṃ ghoramaprasahyaṃ parairbhuvi |
śatrūnsametya jayati kṣatraṃ brahmapuraskṛtam

149.39

ब्रह्मक्षत्रे च सहिते ब्रह्मतेजो विशिष्यते ।
सोऽहं क्षत्रबलाद्दीनो ब्रह्मतेजः प्रपेदिवान्

brahmakṣatre ca sahite brahmatejo viśiṣyate |
so'haṃ kṣatrabalāddīno brahmatejaḥ prapedivān

149.40

द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम् ।
द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम्

droṇādviśiṣṭamāsādya bhavantaṃ brahmavittamam |
droṇāntakamahaṃ putraṃ labheyaṃ yudhi durjayam

149.41

द्रोणमृत्युर्यथा मेऽद्य पुत्रो जायेत वीर्यवान् ।
तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्बुद्धं गवाम्

droṇamṛtyuryathā me'dya putro jāyeta vīryavān |
tatkarma kuru me yāja nirvapāmyarbuddhaṃ gavām

149.42

तथेत्युक्त्वा तुं तं याजो यज्ञार्थमुपकल्पयन् ।
गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत्

tathetyuktvā tuṃ taṃ yājo yajñārthamupakalpayan |
gurvartha iti cākāmamupayājamacodayat

149.43

द्रुपदं च महाराजमिदं वचनमब्रवीत् ।
मा भैस्त्वं संप्रदास्यामि कर्मणा भवतः सुतम्

drupadaṃ ca mahārājamidaṃ vacanamabravīt |
mā bhaistvaṃ saṃpradāsyāmi karmaṇā bhavataḥ sutam

149.44

क्षिप्रमुत्तिष्ठ चाव्यग्रः संभारानुपकल्पय ।
(वैशंपायन उवाच)
एवमुक्त्वा प्रतिज्ञाय कर्म चास्याददे मुनिः

kṣipramuttiṣṭha cāvyagraḥ saṃbhārānupakalpaya |
(vaiśaṃpāyana uvāca)
evamuktvā pratijñāya karma cāsyādade muniḥ

149.45

ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो यथाविधि कथाक्रमम् ।
याजो द्रोणविनाशाय याजयामास तं नृपम्

brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho yathāvidhi kathākramam |
yājo droṇavināśāya yājayāmāsa taṃ nṛpam

149.46

गुर्वर्थेऽयोजयत्कर्म याजस्यापि समीपतः ।
ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः

gurvarthe'yojayatkarma yājasyāpi samīpataḥ |
tatastasya narendrasya upayājo mahātapāḥ

149.47

आचव्यौ कर्म वैतानं तथा पुत्रफलाय वै ।
इह पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः ।
इष्यते यद्विधो राजन्भविता स तथाविधः

ācavyau karma vaitānaṃ tathā putraphalāya vai |
iha putro mahāvīryo mahātejā mahābalaḥ |
iṣyate yadvidho rājanbhavitā sa tathāvidhaḥ

149.48

भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय पार्थिवः ।
आजहेऽथ तदा राजन्द्रुपदः कर्म सिद्धये

bhāradvājasya hantāraṃ so'bhisandhāya pārthivaḥ |
ājahe'tha tadā rājandrupadaḥ karma siddhaye

149.49

ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो जुहाव च यथाविधि ।
कौसवी नाम तस्यासीद्या वै तां पुत्रगृद्धिनः

brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho juhāva ca yathāvidhi |
kausavī nāma tasyāsīdyā vai tāṃ putragṛddhinaḥ

149.50

सौत्रामणिं तथा पत्नीं ततः कालेऽभ्ययात्तदा ।
याजस्तु सवनस्यान्ते देवीमाह्वापयत्तदा

sautrāmaṇiṃ tathā patnīṃ tataḥ kāle'bhyayāttadā |
yājastu savanasyānte devīmāhvāpayattadā

149.51

प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम् ।
कुमारश्च कुमारी च पितृवंशविवृद्धये

prehi māṃ rājñi pṛṣati mithunaṃ tvāmupasthitam |
kumāraśca kumārī ca pitṛvaṃśavivṛddhaye

पृषत्युवाच

149.52

नालिप्तं वै मम मुखं पुण्यान्गन्धान्बिभर्मि च ।
न पत्नी तेऽस्मि सूत्यर्थे तिष्ठ याज मम प्रिये

nāliptaṃ vai mama mukhaṃ puṇyāngandhānbibharmi ca |
na patnī te'smi sūtyarthe tiṣṭha yāja mama priye

याज उवाच

149.53

याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजेन मन्त्रितम् ।
कथं कामं न संदध्यात्पृषति प्रेहि तिष्ठ वा

yājena śrapitaṃ havyamupayājena mantritam |
kathaṃ kāmaṃ na saṃdadhyātpṛṣati prehi tiṣṭha vā

वैशंपायन उवाच

149.54

एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते ।
उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसंनिभः

evamuktvā tu yājena hute haviṣi saṃskṛte |
uttasthau pāvakāttasmātkumāro devasaṃnibhaḥ

149.55

ज्वालावर्णो घोररूपः किरीटी वर्म धारयन् ।
वीरः सखङ्गः सशरो धनुष्मान्स नदन्मुहुः

jvālāvarṇo ghorarūpaḥ kirīṭī varma dhārayan |
vīraḥ sakhaṅgaḥ saśaro dhanuṣmānsa nadanmuhuḥ

149.56

सोऽभ्यरोहद्रथवरं तेन च प्रययौ तदा ।
जातमात्रे कुमारे च वाक्किलान्तर्हिताब्रवीत्

so'bhyarohadrathavaraṃ tena ca prayayau tadā |
jātamātre kumāre ca vākkilāntarhitābravīt

149.57

एष शिष्यश्च मृत्युश्च भारद्वाजस्य जायते ।
भयापहो राजपुत्रः पाञ्चालानां यशस्करः

eṣa śiṣyaśca mṛtyuśca bhāradvājasya jāyate |
bhayāpaho rājaputraḥ pāñcālānāṃ yaśaskaraḥ

149.58

राज्ञः शोकापहो जात एष द्रोणवधाय हि ।
इत्यवोचन्महद्भूतमदृश्यं खेचरं तदा

rājñaḥ śokāpaho jāta eṣa droṇavadhāya hi |
ityavocanmahadbhūtamadṛśyaṃ khecaraṃ tadā

149.59

ततः प्रणेदुः पाञ्चालाः प्रहृष्टाः साधुसाध्विति ।
द्वितीयायां च होत्रायां हुते हविषि मन्त्रिते

tataḥ praṇeduḥ pāñcālāḥ prahṛṣṭāḥ sādhusādhviti |
dvitīyāyāṃ ca hotrāyāṃ hute haviṣi mantrite

149.60

कुमारी चापि पाञ्चाली वेदिमध्यात्समुत्थिता ।
प्रत्याख्याते पृषत्या च याजके भरतर्षभ

kumārī cāpi pāñcālī vedimadhyātsamutthitā |
pratyākhyāte pṛṣatyā ca yājake bharatarṣabha

149.61

पुनः कुमारी पाञ्चाली सुभगा वेदिमध्यगा ।
अन्तर्वेद्यां समुद्भूता कन्या सा सुमनोहरा

punaḥ kumārī pāñcālī subhagā vedimadhyagā |
antarvedyāṃ samudbhūtā kanyā sā sumanoharā

149.62

श्यामा पद्मपलाशाक्षी नीलकुञ्चितमूर्धजा ।
मानुषं विग्रहं कृत्वा साक्षाच्छ्रीरिव वर्णिनी

śyāmā padmapalāśākṣī nīlakuñcitamūrdhajā |
mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā sākṣācchrīriva varṇinī

149.63

ताम्रतुङ्गनखी सुभ्रूश्चारुपीनपयोधरा ।
नीलोत्पलसमो गन्धो यस्याः क्रोशात्प्रधावति

tāmratuṅganakhī subhrūścārupīnapayodharā |
nīlotpalasamo gandho yasyāḥ krośātpradhāvati

149.64

या बिभर्ति परं रूपं यस्या नास्त्युपमा भुवि ।
देवदानवयक्षाणामीप्सिता वरवर्णिनी

yā bibharti paraṃ rūpaṃ yasyā nāstyupamā bhuvi |
devadānavayakṣāṇāmīpsitā varavarṇinī

149.65

तां चापि जातां सुश्रोणीं वागुवाचाशरीरिणी ।
सर्वयोषिद्वरा कृष्णा क्षयं क्षत्रस्य नेष्यति

tāṃ cāpi jātāṃ suśroṇīṃ vāguvācāśarīriṇī |
sarvayoṣidvarā kṛṣṇā kṣayaṃ kṣatrasya neṣyati

149.66

सुरकार्यमियं काले करिष्यति सुमध्यमा ।
अस्या हेतोः क्षत्रियाणां महदुत्पत्स्यते भयम्

surakāryamiyaṃ kāle kariṣyati sumadhyamā |
asyā hetoḥ kṣatriyāṇāṃ mahadutpatsyate bhayam

149.67

तच्छ्रुत्वा सर्वपाञ्चालाः प्रणेदुः सिंहसङ्घवत् ।
न चैनान्हर्षसंपन्नानियं सेहे वसुन्धरा

tacchrutvā sarvapāñcālāḥ praṇeduḥ siṃhasaṅghavat |
na cainānharṣasaṃpannāniyaṃ sehe vasundharā

149.68

तथा तु मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महात्मनः ।
कुमारश्च कुमारी च मनोज्ञौ तौ नरर्षभौ

tathā tu mithunaṃ jajñe drupadasya mahātmanaḥ |
kumāraśca kumārī ca manojñau tau nararṣabhau

149.69

श्रिया परमया युक्तौ क्षात्रेण वपुषा तथा ।
तौ दृष्ट्वा पृषती याजं प्रपेदे सा सुतार्थिनी

śriyā paramayā yuktau kṣātreṇa vapuṣā tathā |
tau dṛṣṭvā pṛṣatī yājaṃ prapede sā sutārthinī

149.70

न वै मदन्यां जननीं जानीयातामिमाविति ।
तथेत्युवाच तां याजो राज्ञः प्रियचिकीर्षया

na vai madanyāṃ jananīṃ jānīyātāmimāviti |
tathetyuvāca tāṃ yājo rājñaḥ priyacikīrṣayā

149.71

तयोस्तु नामनी चक्रुर्द्विजाः संपूर्णमानसाः ।
धृष्टत्वादप्रधृष्यत्वात् द्युम्नाद्युत्संभवादपि

tayostu nāmanī cakrurdvijāḥ saṃpūrṇamānasāḥ |
dhṛṣṭatvādapradhṛṣyatvāt dyumnādyutsaṃbhavādapi

149.72

धृष्टद्युम्नः कुमारोऽयं द्रुपद्सय भवत्विति ।
कृष्णेत्येवाभवत्कन्या कृष्णा भूत्सा हि वर्णतः

dhṛṣṭadyumnaḥ kumāro'yaṃ drupadsaya bhavatviti |
kṛṣṇetyevābhavatkanyā kṛṣṇā bhūtsā hi varṇataḥ

149.73

तथा तन्मिथुनं जज्ञे द्रुपदस्य महामखे ।
वैदिकाध्ययने पारं धृष्टद्युम्नो गतस्तदा

tathā tanmithunaṃ jajñe drupadasya mahāmakhe |
vaidikādhyayane pāraṃ dhṛṣṭadyumno gatastadā

149.74

धृष्टद्युम्नं तु पाञ्चाल्यमानीय स्वं निवेशनम् ।
उपाकरोदस्त्रहेतोर्भारद्वाजः प्रतापवान्

dhṛṣṭadyumnaṃ tu pāñcālyamānīya svaṃ niveśanam |
upākarodastrahetorbhāradvājaḥ pratāpavān

149.75

अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः ।
तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात्

amokṣaṇīyaṃ daivaṃ hi bhāvi matvā mahāmatiḥ |
tathā tatkṛtavāndroṇa ātmakīrtyanurakṣaṇāt

149.76

सर्वास्त्राणि स तु क्षिप्रमाप्तवान्परया धिया

sarvāstrāṇi sa tu kṣipramāptavānparayā dhiyā

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)