Adi Parva

Chapter 111: Vichitravirya's marriage and early death

9 verses · 111 of 261

What happens in this chapter

Vichitravirya's marriage and early death

With Amba gone, Bhishma has the royal marriage performed by due rite. Vichitravirya takes the hands of Ambika and Ambalika before the sacred fire. The two sisters are dark-hued, with curling black hair and red, raised nails, and each feels she has found a husband worthy of her. They honour him, and he, handsome as the Ashvins and brave as a deva, delights them both. For seven years the young king lives with his queens in pleasure. Then consumption seizes him. Friends and trusted physicians try every remedy, but like the setting sun he passes to Yama's abode. Grieving and anxious, Bhishma has all the funeral rites done properly, acting on Satyavati's counsel together with the priests and the Kuru elders.

वैशंपायन उवाच

111.1

अम्बायां निर्गतायां तु भीष्मः शान्तनवस्तदा ।
न्यायेन कारयामास राज्ञो वैवाहिकीं क्रियाम्

ambāyāṃ nirgatāyāṃ tu bhīṣmaḥ śāntanavastadā |
nyāyena kārayāmāsa rājño vaivāhikīṃ kriyām

111.2

अम्बिकाम्बालिके चैव परिणीयाग्निसंनिधौ ।
तयोः पाणी गृहीत्वा तु कौरव्यो रूपदर्पितः ।
विचित्रवीर्यो धर्मात्मा कामात्मा समपद्यत

ambikāmbālike caiva pariṇīyāgnisaṃnidhau |
tayoḥ pāṇī gṛhītvā tu kauravyo rūpadarpitaḥ |
vicitravīryo dharmātmā kāmātmā samapadyata

111.3

ते चापि बृहतीश्यामे नीलकुञ्चितमूर्धजे ।
रक्ततुङ्गनखोपेते पीनश्रोणिपयोधऱे

te cāpi bṛhatīśyāme nīlakuñcitamūrdhaje |
raktatuṅganakhopete pīnaśroṇipayodhaṟe

111.4

आत्मनः प्रतिरूपोऽसौ लब्धः पतिरिति स्थिते ।
विचित्रवीर्यं कल्याण्यौ पूजयामासतुः शुभे

ātmanaḥ pratirūpo'sau labdhaḥ patiriti sthite |
vicitravīryaṃ kalyāṇyau pūjayāmāsatuḥ śubhe

111.5

अन्योन्यं प्रति सक्ते च एकभावे इव स्थिते ।
स चाश्विरूपसदृशो देवतुल्यपराक्रमः ।
सर्वासामेव नारीणां चित्तप्रमथनो रहः

anyonyaṃ prati sakte ca ekabhāve iva sthite |
sa cāśvirūpasadṛśo devatulyaparākramaḥ |
sarvāsāmeva nārīṇāṃ cittapramathano rahaḥ

111.6

ताभ्यां सह समाः सप्त विहरन्पृथिवीपतिः ।
विचित्रवीर्यस्तरुणो यक्ष्मणा समगृह्यत

tābhyāṃ saha samāḥ sapta viharanpṛthivīpatiḥ |
vicitravīryastaruṇo yakṣmaṇā samagṛhyata

111.7

सुहृदां यतमानानामाप्तैः सह चिकित्सकैः ।
जगामास्तमिवादित्यः कौरव्यो यमसादनम्

suhṛdāṃ yatamānānāmāptaiḥ saha cikitsakaiḥ |
jagāmāstamivādityaḥ kauravyo yamasādanam

111.8

धर्मात्मा स तु गाङ्गेयः चिन्ताशोकपरायणः ।
प्रेतकार्याणि सर्वाणि तस्य सम्यगकारयत्

dharmātmā sa tu gāṅgeyaḥ cintāśokaparāyaṇaḥ |
pretakāryāṇi sarvāṇi tasya samyagakārayat

111.9

राज्ञो विचित्रवीर्यस्य सत्यवत्या मते स्थितः ।
ऋत्विग्बिः सहितो भीष्मः सर्वैश्च कुरुपुङ्गवैः ॥
प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक

rājño vicitravīryasya satyavatyā mate sthitaḥ |
ṛtvigbiḥ sahito bhīṣmaḥ sarvaiśca kurupuṅgavaiḥ ||
prasīda yajñaseneha gatirme bhava somaka

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)