Chapter 29: Ganga, Yama, Pushkara and remembering Hari daily

प्रवहानन्तरान्वक्ष्ये शृणु पक्षीन्द्रसत्तम ।
यो धर्मो ब्रह्मणः पुत्रो ह्यादिसृष्टौ त्वगुद्भवः

pravahānantarānvakṣye śṛṇu pakṣīndrasattama |
yo dharmo brahmaṇaḥ putro hyādisṛṣṭau tvagudbhavaḥ

सज्जनान्सौम्यरूपेण धारणाद्धर्मनामकः ।
स एव सूर्यपुत्रोभूद्यमसंज्ञामवाप सः ।
पापिनां शिक्षकत्त्वात्स यम इत्युच्यते बुधैः

sajjanānsaumyarūpeṇa dhāraṇāddharmanāmakaḥ |
sa eva sūryaputrobhūdyamasaṃjñāmavāpa saḥ |
pāpināṃ śikṣakattvātsa yama ityucyate budhaiḥ

प्रह्लादानन्तरं गङ्गा भार्या वै वरुणस्य च ।
प्रह्लादादधमा ज्ञेया महिम्ना वरुणाधिका

prahlādānantaraṃ gaṅgā bhāryā vai varuṇasya ca |
prahlādādadhamā jñeyā mahimnā varuṇādhikā

स्वरूपादधमा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा ।
ज्ञानस्वरूपदं विष्णुं यमो जानाति सर्वदा

svarūpādadhamā jñeyā nātra kāryā vicāraṇā |
jñānasvarūpadaṃ viṣṇuṃ yamo jānāti sarvadā

अतो गङ्गेति सा ज्ञेया सर्वदा लोकपावनी ।
भक्त्या विष्णुपदीत्येव कीर्तिता नात्र संशयः

ato gaṅgeti sā jñeyā sarvadā lokapāvanī |
bhaktyā viṣṇupadītyeva kīrtitā nātra saṃśayaḥ

या पूर्वकाले यज्ञलिङ्गस्य विष्णोः साक्षाद्धरेर्विक्रमतः खगेन्द्र ।
वामस्य पादस्य नखाग्रतश्च निर्भिद्य चोर्ध्वाण्डकटाहखण्डम्

yā pūrvakāle yajñaliṅgasya viṣṇoḥ sākṣāddharervikramataḥ khagendra |
vāmasya pādasya nakhāgrataśca nirbhidya cordhvāṇḍakaṭāhakhaṇḍam

तदुदरमतिवेगात्सम्प्रविश्यावहन्तीं जगदघततिहन्तुः पादकिञ्जल्कशुद्धाम् ।
निखिलमलनिहन्त्रीं दर्शनात्स्पर्शनाच्च सकृदवगहनाद्वा भक्तिदां विष्णुपादे ।
शशिकरवरगौरां मीननेत्रां सुपूज्यां स्मरति हरिपदोत्थां मोक्षमेति क्रमेण

tadudaramativegātsampraviśyāvahantīṃ jagadaghatatihantuḥ pādakiñjalkaśuddhām |
nikhilamalanihantrīṃ darśanātsparśanācca sakṛdavagahanādvā bhaktidāṃ viṣṇupāde |
śaśikaravaragaurāṃ mīnanetrāṃ supūjyāṃ smarati haripadotthāṃ mokṣameti krameṇa

इन्द्रोपि वायुकरमर्दितवायुकूटबिन्दुं च प्राश्य शिरसि ह्यसहिष्णुमानः ।
भागीरथी हरिपदाङ्कमिति स्म नित्यं जानन्महापरमभागवतप्रधानः ।
भक्त्या च खिन्नहृदयः परमादरेण धृत्वा स्वमूर्ध्नि परमो ह्यशिवः शिवोऽभूत्

indropi vāyukaramarditavāyukūṭabinduṃ ca prāśya śirasi hyasahiṣṇumānaḥ |
bhāgīrathī haripadāṅkamiti sma nityaṃ jānanmahāparamabhāgavatapradhānaḥ |
bhaktyā ca khinnahṛdayaḥ paramādareṇa dhṛtvā svamūrdhni paramo hyaśivaḥ śivo'bhūt

भागीरथ्याश्च चत्वारि रूपाण्यासन्खगेश्वर ।
महाभिषग्जनेन्द्रस्य भार्या तु ह्यभिषेचनी

bhāgīrathyāśca catvāri rūpāṇyāsankhageśvara |
mahābhiṣagjanendrasya bhāryā tu hyabhiṣecanī

द्वितीयेनैव रूपेण गङ्गा भार्या च शन्तनोः ।
सुषेणा वै सुषेणस्य भार्या सा वानरी स्मृता

dvitīyenaiva rūpeṇa gaṅgā bhāryā ca śantanoḥ |
suṣeṇā vai suṣeṇasya bhāryā sā vānarī smṛtā

मण्डूकभार्या गङ्गा तु सैव मण्डूकिनी स्मृता ।
एवं चत्वारि रूपाणि गङ्गाया इति कीर्तितम्

maṇḍūkabhāryā gaṅgā tu saiva maṇḍūkinī smṛtā |
evaṃ catvāri rūpāṇi gaṅgāyā iti kīrtitam

आदित्याच्चैव गङ्गातः पर्जन्यः समुदाहृतः ।
प्रवर्षति सुवैराग्यं ह्यतः पर्जन्यनामकम्

ādityāccaiva gaṅgātaḥ parjanyaḥ samudāhṛtaḥ |
pravarṣati suvairāgyaṃ hyataḥ parjanyanāmakam

शरंवराय पञ्चजन्याच्च पञ्च हित्वा जग्ध्वा गर्वकं षट्क्रमेण ।
स्वबाणस्य स्वहृदि संस्थितस्य भजेत्सदा नैव भक्तिं विषं च

śaraṃvarāya pañcajanyācca pañca hitvā jagdhvā garvakaṃ ṣaṭkrameṇa |
svabāṇasya svahṛdi saṃsthitasya bhajetsadā naiva bhaktiṃ viṣaṃ ca

लिङ्गं पुष्टं नैव कार्यं सदैव लिङ्गं पुष्टं कार्यमेवं सदापि ।
योनौ सक्तिर्नैव कार्या सदापि योनौ मुक्तेऽसंगतो याति मुक्तिम्

liṅgaṃ puṣṭaṃ naiva kāryaṃ sadaiva liṅgaṃ puṣṭaṃ kāryamevaṃ sadāpi |
yonau saktirnaiva kāryā sadāpi yonau mukte'saṃgato yāti muktim

वैराग्यमेवं प्रकारोत्येव नित्यमतः पर्जन्यस्त्वन्तकः पक्षिवर्य ।
एतावता शरभाख्यो महात्मा स चान्तरो स तु पर्जन्य एव

vairāgyamevaṃ prakārotyeva nityamataḥ parjanyastvantakaḥ pakṣivarya |
etāvatā śarabhākhyo mahātmā sa cāntaro sa tu parjanya eva

शश्वत्केशा यस्य गात्रे खगेन्द्र प्रभास्यन्ते शरभाख्यो पयोतः ।
यमस्य भार्या श्यामला या खगेन्द्र यस्मात्सदा कलिभार्यापिया च

śaśvatkeśā yasya gātre khagendra prabhāsyante śarabhākhyo payotaḥ |
yamasya bhāryā śyāmalā yā khagendra yasmātsadā kalibhāryāpiyā ca

मत्वा सम्यक्मानसं या करोति ह्यतश्च सा श्यामलासंज्ञकाभूत् ।
मलं वक्ष्ये हरिभक्तेर्विरोधी सुलोहपात्रे सन्निधानं च तस्य

matvā samyakmānasaṃ yā karoti hyataśca sā śyāmalāsaṃjñakābhūt |
malaṃ vakṣye haribhaktervirodhī sulohapātre sannidhānaṃ ca tasya

तद्वैष्णवैस्त्याज्यमेवं सदैव वस्त्रं दग्धं सन्धिजं चैव जन्यम् ।
चिकित्सितं परदुःखं खगेन्द्र हरेर्भक्तैस्त्याज्यमेवं सदैव

tadvaiṣṇavaistyājyamevaṃ sadaiva vastraṃ dagdhaṃ sandhijaṃ caiva janyam |
cikitsitaṃ paraduḥkhaṃ khagendra harerbhaktaistyājyamevaṃ sadaiva

नोच्चाश्च ते हरिभक्तेर्विहीनास्तेषां संगो नैव कार्यः सदापि ।
पुराणसंपर्कविसर्जिनं च पुराणतालं च पुराणवस्त्रम्

noccāśca te haribhaktervihīnāsteṣāṃ saṃgo naiva kāryaḥ sadāpi |
purāṇasaṃparkavisarjinaṃ ca purāṇatālaṃ ca purāṇavastram

सुजीर्णकन्थाजिनमेखलं च यज्ञोपवीतं च कलिप्रियं च ।
प्रियं गृहं चोर्णवितानकं च समित्कुशैः पूरितं कुत्सितं च

sujīrṇakanthājinamekhalaṃ ca yajñopavītaṃ ca kalipriyaṃ ca |
priyaṃ gṛhaṃ corṇavitānakaṃ ca samitkuśaiḥ pūritaṃ kutsitaṃ ca

सर्वं चेत्कलिभार्याप्रियं च नैव प्रियं शार्ङ्गपाणेः कदाचित् ।
कांस्ये सुपक्वं यावनालस्य चान्नं तुषः पिण्याकं तुम्बबिल्वे पलाण्डुः

sarvaṃ cetkalibhāryāpriyaṃ ca naiva priyaṃ śārṅgapāṇeḥ kadācit |
kāṃsye supakvaṃ yāvanālasya cānnaṃ tuṣaḥ piṇyākaṃ tumbabilve palāṇḍuḥ

दीर्घं तक्रं स्वादुहीनं कटूष्णमेते सर्वे कलिभार्याप्रियाश्च ।
सुदुर्मुखं निन्दनं चार्यजानां सतोवमत्यात्मजानां प्रसह्य

dīrghaṃ takraṃ svāduhīnaṃ kaṭūṣṇamete sarve kalibhāryāpriyāśca |
sudurmukhaṃ nindanaṃ cāryajānāṃ satovamatyātmajānāṃ prasahya

सुपीडनं सर्वदा भर्तृवर्गे गृहस्थितव्रीहिवस्त्रादिचौर्यात् ।
प्रकीर्णभूतान्मूर्धजान्संदधानं करैर्युतं देवकलिप्रियं च

supīḍanaṃ sarvadā bhartṛvarge gṛhasthitavrīhivastrādicauryāt |
prakīrṇabhūtānmūrdhajānsaṃdadhānaṃ karairyutaṃ devakalipriyaṃ ca

इत्यादि सर्वं कलिभार्याप्रियञ्च सुनिर्मलं प्रकरोत्येव सर्वम् ।
अतश्च सा श्यामलेति स्वसंज्ञामवाप सा देवकी संबभूव

ityādi sarvaṃ kalibhāryāpriyañca sunirmalaṃ prakarotyeva sarvam |
ataśca sā śyāmaleti svasaṃjñāmavāpa sā devakī saṃbabhūva

युधिष्ठिरस्यैव बभूव पत्नीसंभाविता तत्र च देवकी सा ।
चन्द्रस्य भार्या रोहिणी वै तदेयमश्विन्यादिभ्योऽह्यधिका सर्वदैव

yudhiṣṭhirasyaiva babhūva patnīsaṃbhāvitā tatra ca devakī sā |
candrasya bhāryā rohiṇī vai tadeyamaśvinyādibhyo'hyadhikā sarvadaiva

रोणीं धृत्वा रोहति योग्यस्थानं तस्माच्च सा रोहिणीति प्रसिद्धा ।
आदित्यभार्या नाम संज्ञा खगेन्द्र ज्ञेया सा नारायणस्य स्वरूपा

roṇīṃ dhṛtvā rohati yogyasthānaṃ tasmācca sā rohiṇīti prasiddhā |
ādityabhāryā nāma saṃjñā khagendra jñeyā sā nārāyaṇasya svarūpā

संजानातीत्येव संज्ञामवाप संज्ञेति लोके सूर्य भार्या खगेन्द्र ।
ब्रह्माण्डस्य ह्यभिमानी तु देवो विराडिति ह्यभिधामाप तेन

saṃjānātītyeva saṃjñāmavāpa saṃjñeti loke sūrya bhāryā khagendra |
brahmāṇḍasya hyabhimānī tu devo virāḍiti hyabhidhāmāpa tena

गङ्गादिषट्कं सममेव नित्यं परस्परं नोत्तमं नाधमं च ।
प्रधानाग्नेः पाविकान्यैव गङ्गा सदा शुभा नात्र विचार्यमस्ति

gaṅgādiṣaṭkaṃ samameva nityaṃ parasparaṃ nottamaṃ nādhamaṃ ca |
pradhānāgneḥ pāvikānyaiva gaṅgā sadā śubhā nātra vicāryamasti

आसां ज्ञानत्पुण्यमाप्नोति नित्यं सदा हरिः प्रीयते केशवोलम् ।
गङ्गादिभ्यो ह्यवराह्यग्निजाया स्वाहासंज्ञाधिगुणा नैव हीना

āsāṃ jñānatpuṇyamāpnoti nityaṃ sadā hariḥ prīyate keśavolam |
gaṅgādibhyo hyavarāhyagnijāyā svāhāsaṃjñādhiguṇā naiva hīnā

स्वाहाकारो मन्त्ररूपाभिमानी स्वाहेति संज्ञामाप सदैव वीन्द्र ।
अग्नेर्भार्यातो बुद्धिमान् संबभूव ब्रह्माभिमानी चन्द्रपुत्रो बुधश्च

svāhākāro mantrarūpābhimānī svāheti saṃjñāmāpa sadaiva vīndra |
agnerbhāryāto buddhimān saṃbabhūva brahmābhimānī candraputro budhaśca

बुद्ध्याहरद्वै राष्ट्रजातं च सर्वं धृतं त्वतो बुधसंज्ञामवाप ।
एवं चाभूदभिमन्युर्महात्मा सुभद्राया जठरे ह्यर्जुनाच्च

buddhyāharadvai rāṣṭrajātaṃ ca sarvaṃ dhṛtaṃ tvato budhasaṃjñāmavāpa |
evaṃ cābhūdabhimanyurmahātmā subhadrāyā jaṭhare hyarjunācca

कृष्णस्य चन्द्रस्य यमस्य चांशैः स संयुतस्त्वश्विनोर्वै हरस्य ।
स्वाहाधमश्चन्द्रपुत्रो बुधस्तु पादारविन्दे विष्णुदेवस्य भक्तः

kṛṣṇasya candrasya yamasya cāṃśaiḥ sa saṃyutastvaśvinorvai harasya |
svāhādhamaścandraputro budhastu pādāravinde viṣṇudevasya bhaktaḥ

नामात्मिका त्वश्विभार्या उषा नाम प्रकीर्तिता ।
बुधाधमा सा विज्ञेया स्वाहा दशगुणाधमा

nāmātmikā tvaśvibhāryā uṣā nāma prakīrtitā |
budhādhamā sā vijñeyā svāhā daśaguṇādhamā

नकुलस्य भार्या मागधस्यैव पुत्री शल्यात्मजा सहदेवस्य भार्या ।
उभे ह्येते अश्विभार्या ह्युषापि उपासते षड्गुणं विष्णुमाद्यम् ।
अतोऽप्युषासंज्ञका सा खगेन्द्र अनन्तराञ्छृणु वक्ष्ये महात्मन्

nakulasya bhāryā māgadhasyaiva putrī śalyātmajā sahadevasya bhāryā |
ubhe hyete aśvibhāryā hyuṣāpi upāsate ṣaḍguṇaṃ viṣṇumādyam |
ato'pyuṣāsaṃjñakā sā khagendra anantarāñchṛṇu vakṣye mahātman

ततः शक्तिः पृथिव्यात्मा शनैश्चरति सर्वदा ।
अतः शनैश्चरो नाम उषायाश्च दशाधमाः

tataḥ śaktiḥ pṛthivyātmā śanaiścarati sarvadā |
ataḥ śanaiścaro nāma uṣāyāśca daśādhamāḥ

कर्मात्मा पुष्करो ज्ञेयः शनेरथ यमो मतः ।
नयाभिमानी पुरुषः किञ्चिन्नम्रो दशावरः

karmātmā puṣkaro jñeyaḥ śaneratha yamo mataḥ |
nayābhimānī puruṣaḥ kiñcinnamro daśāvaraḥ

हरिप्रीतिकरो नित्यं पुष्करे क्रीडते यतः ।
अतस्तु पुष्कलो नाम लोके स परिकीर्तितः

hariprītikaro nityaṃ puṣkare krīḍate yataḥ |
atastu puṣkalo nāma loke sa parikīrtitaḥ

हरि प्रीतिकरान्धर्मान्वक्ष्ये शृणु खगाधिप ।
प्रातः काले समुत्थाय स्मरेन्नारायणं हरिम्

hari prītikarāndharmānvakṣye śṛṇu khagādhipa |
prātaḥ kāle samutthāya smarennārāyaṇaṃ harim

तुलसीवन्दनं कुर्याच्छ्रीविष्णुं संस्मरेत्खग ।
विण्मूत्रोत्सर्गकाले च ह्यपानात्मककेशवम्

tulasīvandanaṃ kuryācchrīviṣṇuṃ saṃsmaretkhaga |
viṇmūtrotsargakāle ca hyapānātmakakeśavam

त्रिविक्रमं शौचकाले गङ्गापानकरं हरिम् ।
दन्तधावनकाले तु चन्द्रान्तर्यामिणं हरिम्

trivikramaṃ śaucakāle gaṅgāpānakaraṃ harim |
dantadhāvanakāle tu candrāntaryāmiṇaṃ harim

मुखप्रक्षालने काले माधवं संस्मरेत्खग ।
गवां कण्डूयने चैव स्मरेद्गोवर्धनं हरिम्

mukhaprakṣālane kāle mādhavaṃ saṃsmaretkhaga |
gavāṃ kaṇḍūyane caiva smaredgovardhanaṃ harim

सदा गोदोहने काले स्मरेद्गोपालवल्लभम् ।
अनन्तपुण्यार्जितजन्मकर्मणां सुपक्वकाले च खगेन्द्रसत्तम

sadā godohane kāle smaredgopālavallabham |
anantapuṇyārjitajanmakarmaṇāṃ supakvakāle ca khagendrasattama

स्पर्शे गवां चैव सदा नृणां वै भवत्यतो नात्र विचार्यमस्ति ।
यस्मिन् गृहे नास्ति सदोत्तमा च गौर्यङ्गणे श्रीतुलसी च नास्ति

sparśe gavāṃ caiva sadā nṛṇāṃ vai bhavatyato nātra vicāryamasti |
yasmin gṛhe nāsti sadottamā ca gauryaṅgaṇe śrītulasī ca nāsti

यस्मिन् गृहे देवमहोत्सवश्च यस्मिन् गृहे श्रवणं नास्ति विष्णोः ।
तत्संसर्गाद्याति दुःखादिकं च तस्य स्पर्शो नैव कार्यः कदापि

yasmin gṛhe devamahotsavaśca yasmin gṛhe śravaṇaṃ nāsti viṣṇoḥ |
tatsaṃsargādyāti duḥkhādikaṃ ca tasya sparśo naiva kāryaḥ kadāpi

गोस्पर्शनविहीनस्य गोदोहनमजानतः ।
गोपोषणविहीनस्य प्राहुर्जन्म निरर्थकम्

gosparśanavihīnasya godohanamajānataḥ |
gopoṣaṇavihīnasya prāhurjanma nirarthakam

गोग्रासमप्रदातुश्च गोपुष्टिं चाप्यकुर्वतः ।
गतिर्नास्त्येव नास्त्येव ग्रामचाण्डालवत्स्मृतः

gogrāsamapradātuśca gopuṣṭiṃ cāpyakurvataḥ |
gatirnāstyeva nāstyeva grāmacāṇḍālavatsmṛtaḥ

वत्स्यस्य स्तनपाने च बालकृष्णं तु संस्मरेत् ।
दधिनिर्मन्थने चैव मन्थाधारं स्मरेद्धरिम्

vatsyasya stanapāne ca bālakṛṣṇaṃ tu saṃsmaret |
dadhinirmanthane caiva manthādhāraṃ smareddharim

मृत्तिकास्नान काले तु वराहं संस्मरेद्धरिम् ।
पुण्ड्राणां धारणे चैव केशवादींश्च द्वादश

mṛttikāsnāna kāle tu varāhaṃ saṃsmareddharim |
puṇḍrāṇāṃ dhāraṇe caiva keśavādīṃśca dvādaśa

मुद्राणां धारणे चैव शङ्खचक्रगदाधरम् ।
पद्मं नारायणीं मुद्रां क्रुद्धोल्कादींश्च संस्मरेत्

mudrāṇāṃ dhāraṇe caiva śaṅkhacakragadādharam |
padmaṃ nārāyaṇīṃ mudrāṃ kruddholkādīṃśca saṃsmaret

श्रीरामसंस्मृतिं चैव संध्याकाले खगोत्तम ।
अच्युतानन्तगोविन्दाञ्छ्राद्धकाले च संस्मरेत्

śrīrāmasaṃsmṛtiṃ caiva saṃdhyākāle khagottama |
acyutānantagovindāñchrāddhakāle ca saṃsmaret

प्राणादिकपञ्चहोमेचानिरूद्धादींश्च संस्मरेत् ।
अन्नाद्यर्पणकाले तु वासुदेवं च संस्मरेत्

prāṇādikapañcahomecānirūddhādīṃśca saṃsmaret |
annādyarpaṇakāle tu vāsudevaṃ ca saṃsmaret

अपोशनस्य काले तु वायोरन्तर्गतं हरिम् ।
वस्त्रधारणकाले तु उपेन्द्रं संस्मरेद्धरिम्

apośanasya kāle tu vāyorantargataṃ harim |
vastradhāraṇakāle tu upendraṃ saṃsmareddharim

यज्ञोपवीतस्य च धारणे तु नारायणं वामनाख्यं स्मरेत्तु ।
आर्तिक्यकाले च तथैव विष्णोः सम्यक्स्मरेत्पर्शुरामाख्यविष्णुम्

yajñopavītasya ca dhāraṇe tu nārāyaṇaṃ vāmanākhyaṃ smarettu |
ārtikyakāle ca tathaiva viṣṇoḥ samyaksmaretparśurāmākhyaviṣṇum

अपोशनेवैश्वदेवस्य काले तदन्यहोमादिषु भस्मधारणे ।
स्मरेत्तु भक्त्या परमादरेण नारायणं जामदग्न्याख्यरामम्

apośanevaiśvadevasya kāle tadanyahomādiṣu bhasmadhāraṇe |
smarettu bhaktyā paramādareṇa nārāyaṇaṃ jāmadagnyākhyarāmam

त्रिवारतीर्थग्रहणस्य काले कृष्णं रामं व्यासदेवं क्रमेण ।
शङ्खोदकस्योद्धरणे चैव काले मुकुन्दरूपं संस्मरेत्सर्वदैव

trivāratīrthagrahaṇasya kāle kṛṣṇaṃ rāmaṃ vyāsadevaṃ krameṇa |
śaṅkhodakasyoddharaṇe caiva kāle mukundarūpaṃ saṃsmaretsarvadaiva

ग्रासेग्रासे स्मरणं चैव कार्यं गोविन्दसंज्ञस्य विशुद्धमन्नम् ।
एकैकभक्ष्यग्रहणस्य काले सम्यक्स्मरेदच्युतं वै खगेन्द्र

grāsegrāse smaraṇaṃ caiva kāryaṃ govindasaṃjñasya viśuddhamannam |
ekaikabhakṣyagrahaṇasya kāle samyaksmaredacyutaṃ vai khagendra

शाकादीनां भक्षणे चैव काले धन्वन्तरिं स्मरेच्चैव नित्यम् ।
तथा परान्नस्य च भोगकाले स्मरेच्च सम्यक्पाण्डुरङ्गं च विष्णुम्

śākādīnāṃ bhakṣaṇe caiva kāle dhanvantariṃ smareccaiva nityam |
tathā parānnasya ca bhogakāle smarecca samyakpāṇḍuraṅgaṃ ca viṣṇum

हैयङ्गवीनस्य च भक्षणे वै सम्यक्स्मरेत्ताण्डवाख्यं च कृष्णम् ।
दध्यन्नभक्षे परमं पुराणं गोपालकृष्णं संस्मरेच्चैव नित्यम्

haiyaṅgavīnasya ca bhakṣaṇe vai samyaksmarettāṇḍavākhyaṃ ca kṛṣṇam |
dadhyannabhakṣe paramaṃ purāṇaṃ gopālakṛṣṇaṃ saṃsmareccaiva nityam

दुग्धान्नभोगे च तथैव काले सम्यक्स्मरेच्छ्रीनिवासं हरिं च ।
सुतैलसर्पिःषु विपक्वभक्षसंभोजने संस्मरेद्व्यङ्कटेशम्

dugdhānnabhoge ca tathaiva kāle samyaksmarecchrīnivāsaṃ hariṃ ca |
sutailasarpiḥṣu vipakvabhakṣasaṃbhojane saṃsmaredvyaṅkaṭeśam

द्राक्षासुजम्बूकदलीरसालनारिङ्गदाडिम्बफलानि चारु ।
स्मरेत्तु रम्भोत्तमनारिकेलधात्रीसुभोगे खलु बालकृष्णम्

drākṣāsujambūkadalīrasālanāriṅgadāḍimbaphalāni cāru |
smarettu rambhottamanārikeladhātrīsubhoge khalu bālakṛṣṇam

सुपानकस्यैव च पानकाले सम्यक्स्मरेन्नारसिंहाख्यविष्णुम् ।
गङ्गामृतस्यैव च पानकाले गङ्गातातं संस्मरेद्विष्णुमेव

supānakasyaiva ca pānakāle samyaksmarennārasiṃhākhyaviṣṇum |
gaṅgāmṛtasyaiva ca pānakāle gaṅgātātaṃ saṃsmaredviṣṇumeva

प्रयाणकाले संस्मरेत्तार्क्ष्यवाहं नारायणं निर्गुणं विश्वमूर्तिम् ।
पुत्रादीनां चुंबने चैव काले सुवेणुहस्तं संस्मरेत्कृष्णमेव

prayāṇakāle saṃsmarettārkṣyavāhaṃ nārāyaṇaṃ nirguṇaṃ viśvamūrtim |
putrādīnāṃ cuṃbane caiva kāle suveṇuhastaṃ saṃsmaretkṛṣṇameva

सुखङ्गकाले स्वस्त्रियश्चैव नित्यं गोपि कुचद्वन्द्वविलासिनं हरिम् ।
तांबूलकाले संस्मरैच्चैव नित्यं प्रद्युम्नाख्यं वासुदेवं हरिं च

sukhaṅgakāle svastriyaścaiva nityaṃ gopi kucadvandvavilāsinaṃ harim |
tāṃbūlakāle saṃsmaraiccaiva nityaṃ pradyumnākhyaṃ vāsudevaṃ hariṃ ca

शय्याकाले संस्मरेच्चैव नित्यं संकर्षणाख्यं विष्णुरूपं हरिं च ।
निद्राकाले संस्मरेत्पद्मनामं कथाकाले व्यासरूपं हरिं च

śayyākāle saṃsmareccaiva nityaṃ saṃkarṣaṇākhyaṃ viṣṇurūpaṃ hariṃ ca |
nidrākāle saṃsmaretpadmanāmaṃ kathākāle vyāsarūpaṃ hariṃ ca

सुगानकाले संस्मरेद्वेणुगीतं हरिं हरिं प्रवदेत्सर्वदैव ।
श्रीमत्तुलस्याश्छेदने चैव काले श्रीरामरामेति च संस्मरेत्तु

sugānakāle saṃsmaredveṇugītaṃ hariṃ hariṃ pravadetsarvadaiva |
śrīmattulasyāśchedane caiva kāle śrīrāmarāmeti ca saṃsmarettu

पुष्पादीनां छेदने चैव काले सम्यक् स्मरेदेत्कपिलाख्यं हरिं च ।
प्रदक्षिणे गारुडान्तर्गतं च हरिं स्मरेत्सर्वदा वै खगेन्द्र

puṣpādīnāṃ chedane caiva kāle samyak smaredetkapilākhyaṃ hariṃ ca |
pradakṣiṇe gāruḍāntargataṃ ca hariṃ smaretsarvadā vai khagendra

प्रणामकाले देवदेवस्य विष्णोः शेषान्तस्थं संस्मरेच्चैव विष्णुम् ।
सुनीतिकाले संस्मरेन्नारसिंहं नारायणं संस्मरेत्सर्वदापि

praṇāmakāle devadevasya viṣṇoḥ śeṣāntasthaṃ saṃsmareccaiva viṣṇum |
sunītikāle saṃsmarennārasiṃhaṃ nārāyaṇaṃ saṃsmaretsarvadāpi

पूर्तिर्यदा क्रियते कर्मणां च सम्यक्स्मरेद्वासुदेवं हरिं च ।
एवं कृतानि कर्माणि हरिप्रीतिकराणि च

pūrtiryadā kriyate karmaṇāṃ ca samyaksmaredvāsudevaṃ hariṃ ca |
evaṃ kṛtāni karmāṇi hariprītikarāṇi ca

सम्यक्प्रकुर्वन्नेतानि पुष्करो हरिवल्लभः

samyakprakurvannetāni puṣkaro harivallabhaḥ

एतस्मादेव पक्षीश कर्म यत्समुदाहृतं पुष्कराख्यानमतुलं शृणोति श्रद्धयान्वितः ।
हरिप्रीतिकरे धर्मे प्रीतियुक्तो भवेत्सदा

etasmādeva pakṣīśa karma yatsamudāhṛtaṃ puṣkarākhyānamatulaṃ śṛṇoti śraddhayānvitaḥ |
hariprītikare dharme prītiyukto bhavetsadā