इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे एकोनविंशाधिकद्विशततमोऽध्यायः ॥
8 verses · 219 of 241
Brahma explains three shorter forms of shraddha, each a variant of the Parvana rite. The Nitya Shraddha is the daily one, offered with cooked food to one's fathers and their wives. The Vriddhi Shraddha, also called Nandimukha, is done on happy occasions such as first seeing a newborn son's face. Here the performer faces east, the thread stays on the left shoulder, and offerings of barley, jujube and darbha go first to the mothers, grandmothers and great-grandmothers, then to the fathers, with the Vishvedevas named Vasu and Satya. The Ekoddishta is offered to one departed person alone, as on the yearly death anniversary of one's father. Afterwards food is scattered for the family's dead, cremated or not.
ब्रह्मोवाच
नित्यश्राद्धं प्रवक्ष्यामि पूर्ववत्तद्विशेषवत् ।
ओं अमुकगोत्राणामस्मत्पितृपितामहानां अमुकशर्मणां सपत्नीकानां श्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मास्वहं करिष्ये ।
आसनादिकमत्र स्याद्विश्वेदेवाविवर्जितम्
nityaśrāddhaṃ pravakṣyāmi pūrvavattadviśeṣavat |
oṃ amukagotrāṇāmasmatpitṛpitāmahānāṃ amukaśarmaṇāṃ sapatnīkānāṃ śrāddhaṃ siddhānnena yuṣmāsvahaṃ kariṣye |
āsanādikamatra syādviśvedevāvivarjitam
वृद्धिश्राद्धं प्रवक्ष्यामि पूर्ववत्तद्विशेषकम् ।
जातपुत्रमुखदर्शनादौ वृद्धि श्राद्धं पूर्वाभिमुखेषु दक्षिणोपवीतिषु सयवबदरकुशैर्देवतीर्थेन नमस्कारान्तेन दक्षिणोपचारेण कर्तव्यम्
vṛddhiśrāddhaṃ pravakṣyāmi pūrvavattadviśeṣakam |
jātaputramukhadarśanādau vṛddhi śrāddhaṃ pūrvābhimukheṣu dakṣiṇopavītiṣu sayavabadarakuśairdevatīrthena namaskārāntena dakṣiṇopacāreṇa kartavyam
दक्षिणजानु गृहीत्वा अद्यास्मदीयामुकवृद्धौ अमुकगात्राणामस्मत्प्रपितामहीपितामहीमातॄणाममुकदेवीनाममुकगोत्राणां श्राद्धे कर्तव्ये वसुसत्यसंज्ञकानां विश्वेषां देवानां श्राद्धं सिद्धान्नेनयुष्मासु मया कर्तव्यमिति देवब्राह्मणामन्त्रणम् ।
ओं करिष्यसीति तेनोक्त इत्थमेवापरदेवब्राह्मणामन्त्रणम्
dakṣiṇajānu gṛhītvā adyāsmadīyāmukavṛddhau amukagātrāṇāmasmatprapitāmahīpitāmahīmātṝṇāmamukadevīnāmamukagotrāṇāṃ śrāddhe kartavye vasusatyasaṃjñakānāṃ viśveṣāṃ devānāṃ śrāddhaṃ siddhānnenayuṣmāsu mayā kartavyamiti devabrāhmaṇāmantraṇam |
oṃ kariṣyasīti tenokta itthamevāparadevabrāhmaṇāmantraṇam
ततः अमुकवृद्धौ अमुकगोत्राया मत्प्रपितामह्या अमुकदेव्या नान्दीमुख्याः श्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मासु मया कर्तव्यमिति प्रपितामहीब्राह्मणामन्त्रणम् ।
करिष्यामीति तेनोक्ते इत्थमेव प्रमातामह्यादिब्राह्माणमन्त्रणम्
tataḥ amukavṛddhau amukagotrāyā matprapitāmahyā amukadevyā nāndīmukhyāḥ śrāddhaṃ siddhānnena yuṣmāsu mayā kartavyamiti prapitāmahībrāhmaṇāmantraṇam |
kariṣyāmīti tenokte itthameva pramātāmahyādibrāhmāṇamantraṇam
देवपितृसर्वदेवब्राह्मणं श्राद्धकरणानुज्ञापनम् ।
आसने ओं विश्वेदेवास आगत शृणुताम इमंर्ठ इवम् ।
तं बर्हिर्निषीदत ।
ओं विश्वेदेवाः शृणुतेमं इवं ये मे अन्तरिक्षे य उदद्यविष्ट ।
पे अग्निजिह्वा उतवा यदत्रा आसाद्यास्मिन्बर्हिषि मादयध्वम् ।
ओं आगच्छन्तु इति विश्वेदेवावाहनंगन्धादिदानम् ।
अच्छिद्रावधारणवाचनम्
devapitṛsarvadevabrāhmaṇaṃ śrāddhakaraṇānujñāpanam |
āsane oṃ viśvedevāsa āgata śṛṇutāma imaṃrṭha ivam |
taṃ barhirniṣīdata |
oṃ viśvedevāḥ śṛṇutemaṃ ivaṃ ye me antarikṣe ya udadyaviṣṭa |
pe agnijihvā utavā yadatrā āsādyāsminbarhiṣi mādayadhvam |
oṃ āgacchantu iti viśvedevāvāhanaṃgandhādidānam |
acchidrāvadhāraṇavācanam
ततः प्रपितामहीप्रभृतीनामनुज्ञापनमासनदानं गन्धादिदानञ्च अच्छिद्रावधारणवाचनम् ।
इत्थं पितामह्याः मातुः ।
ततः प्रपितामहादीनां अनुज्ञापनम् ।
आसनमावाहनङ्गन्धादिदानंवृद्धप्रमातामहादीनामनुज्ञापनादिकरणम् ।
ओं वसुसत्यसंज्ञकेभ्यो देवेभ्य एतदन्नं सघृतं सपानीयं सव्यञ्जनं सवदरं सदधि प्रतिषिद्धवर्जितं नम इति अन्नसङ्कल्पनम् ।
ओं अमुकगोत्रे मत्पितामहमुकदेवि नान्दीमुखि एतदन्नं सबदरं सदधि नमः ।
एवं मातामहप्रभातामहेभ्यः
tataḥ prapitāmahīprabhṛtīnāmanujñāpanamāsanadānaṃ gandhādidānañca acchidrāvadhāraṇavācanam |
itthaṃ pitāmahyāḥ mātuḥ |
tataḥ prapitāmahādīnāṃ anujñāpanam |
āsanamāvāhanaṅgandhādidānaṃvṛddhapramātāmahādīnāmanujñāpanādikaraṇam |
oṃ vasusatyasaṃjñakebhyo devebhya etadannaṃ saghṛtaṃ sapānīyaṃ savyañjanaṃ savadaraṃ sadadhi pratiṣiddhavarjitaṃ nama iti annasaṅkalpanam |
oṃ amukagotre matpitāmahamukadevi nāndīmukhi etadannaṃ sabadaraṃ sadadhi namaḥ |
evaṃ mātāmahaprabhātāmahebhyaḥ
एकोद्दिष्टं पुरोऽवश्यं तद्विशेषं वदे शृणु ।
प्रथमं निमन्त्रणं पादप्रक्षालनमासनम् ।
अद्य अमुकगोत्रस्य मत्पितुरमुकदेवशर्मणः प्रतिसांवत्सरिकमेकोद्दिष्टश्राद्धं सिद्धान्नेन युष्मास्वहं करिष्ये ।
श्राद्धकरणानुज्ञापनमासनं गन्धादिदानमन्नानुकल्पनम् ।
जप्यं निवीती ।
उत्तराभिमुखीभूयातिथिश्राद्धं कुर्यात्
ekoddiṣṭaṃ puro'vaśyaṃ tadviśeṣaṃ vade śṛṇu |
prathamaṃ nimantraṇaṃ pādaprakṣālanamāsanam |
adya amukagotrasya matpituramukadevaśarmaṇaḥ pratisāṃvatsarikamekoddiṣṭaśrāddhaṃ siddhānnena yuṣmāsvahaṃ kariṣye |
śrāddhakaraṇānujñāpanamāsanaṃ gandhādidānamannānukalpanam |
japyaṃ nivītī |
uttarābhimukhībhūyātithiśrāddhaṃ kuryāt
ततस्मृप्तिं ज्ञात्वा दक्षिणाभिमुखीवामोपवीती उच्छिष्टसमीपे अग्निदग्धा इति अन्नविकिरणम् ।
अमुकगोत्रमत्पितरमुकदेवशर्मन्नेतत्ते जलमवनेनिक्ष्व ये चात्र त्वामनुयाश्च त्वामनुतस्मै ते स्वधा इति रेखोपरि वारिधारादानम् ।
शेषं पूर्ववत्
tatasmṛptiṃ jñātvā dakṣiṇābhimukhīvāmopavītī ucchiṣṭasamīpe agnidagdhā iti annavikiraṇam |
amukagotramatpitaramukadevaśarmannetatte jalamavanenikṣva ye cātra tvāmanuyāśca tvāmanutasmai te svadhā iti rekhopari vāridhārādānam |
śeṣaṃ pūrvavat
Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)
