Purva Khanda: Achara Kanda

Chapter 138: The solar dynasty from Manu to Janaka

इति श्रीगारुडे महापुराणे पूर्वखण्डे प्रथमांशाख्ये आचारकाण्डे सूर्यवंशवर्णनं नामाष्टत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः ॥

60 verses · 138 of 241

What happens in this chapter

The solar dynasty from Manu to Janaka

Hari now speaks, giving the line of kings. From Vishnu's navel lotus came Brahma, from him Daksha, then Aditi and Vivasvan, whose son was Manu. Manu's sons are named, Ikshvaku, Sharyati, Nriga and others, along with Ila, from whom Budha begot Pururava. The descents run through Marutta, Trinabindu and the kings of Vaishali; Sukanya, daughter of Sharyati, wife of Chyavana. Ikshvaku's line runs through Kakutstha, Dhundhumara, Mandhata, whose fifty daughters wed the sage Saubhari, Trishanku, Harishchandra, Sagara with his sixty thousand sons, and Bhagiratha, who brought Ganga to earth. Then Raghu's house: Dilipa, Aja, Dasharatha, and Shri Rama with Lakshmana, Bharata and Shatrughna and their sons Kusha and Lava. The list closes with Kusha's descendants and the Videha kings, Siradhvaja father of Sita, down to the Janakas devoted to yoga.

हरिरुवाच

138.1

राज्ञां वंशान्प्रवक्ष्यामि वंशानुचरितानि च ।
विष्णुनाभ्यब्जतो ब्रह्मा दक्षोऽङ्गुष्ठाच्च तस्य वै

rājñāṃ vaṃśānpravakṣyāmi vaṃśānucaritāni ca |
viṣṇunābhyabjato brahmā dakṣo'ṅguṣṭhācca tasya vai

138.2

ततोऽपितर्विवस्वांश्च ततः सूनुर्विवस्वतः मनुरिक्ष्वाकुशर्याती नृगो धृष्टः प्रषध्रकः

tato'pitarvivasvāṃśca tataḥ sūnurvivasvataḥ manurikṣvākuśaryātī nṛgo dhṛṣṭaḥ praṣadhrakaḥ

138.3

नरिष्यन्तश्च नाभागो दिष्टः शशक एव च ।
मनोरासीदिला कन्या सुद्युम्नोऽस्य सुतोऽभवत्

nariṣyantaśca nābhāgo diṣṭaḥ śaśaka eva ca |
manorāsīdilā kanyā sudyumno'sya suto'bhavat

138.4

इलायां तु बुधाज्जातो राजा रुद्र पुरूरवाः ।
सुतास्त्रयश्च सुद्युम्नादुत्कलो विनतो गयः

ilāyāṃ tu budhājjāto rājā rudra purūravāḥ |
sutāstrayaśca sudyumnādutkalo vinato gayaḥ

138.5

अभृच्छ्रद्रो गोवधात्तु पृषध्रस्तु मनोः सुतः ।
करूषात्क्षत्त्रिया जाता कारूषा इति विश्रुताः

abhṛcchradro govadhāttu pṛṣadhrastu manoḥ sutaḥ |
karūṣātkṣattriyā jātā kārūṣā iti viśrutāḥ

138.6

दिष्टपुत्रस्तु नाभागो वैश्यातामगमत्स च ।
तस्माद्भलन्दनः पुत्रो वत्सप्रीतिर्भलन्दनात्

diṣṭaputrastu nābhāgo vaiśyātāmagamatsa ca |
tasmādbhalandanaḥ putro vatsaprītirbhalandanāt

138.7

ततः पांशुः खनित्रोऽभूद्भूपस्तस्मात्ततः क्षुपः ।
क्षुपाद्विंशोऽभवत्पुत्रो विंशाज्जातो विविंशकः

tataḥ pāṃśuḥ khanitro'bhūdbhūpastasmāttataḥ kṣupaḥ |
kṣupādviṃśo'bhavatputro viṃśājjāto viviṃśakaḥ

138.8

विविंशाच्च खनीनेत्रो विभूतिस्तत्सुतः स्मृतः ।
करन्धमो विभूतेस्तु ततो जातोऽप्यविक्षितः

viviṃśācca khanīnetro vibhūtistatsutaḥ smṛtaḥ |
karandhamo vibhūtestu tato jāto'pyavikṣitaḥ

138.9

मरुत्तोऽविक्षितस्यापि नरिष्यन्तस्ततः स्मृतः ।
नरिष्यन्तात्तमो जातस्ततोभूद्राजवर्धनः

marutto'vikṣitasyāpi nariṣyantastataḥ smṛtaḥ |
nariṣyantāttamo jātastatobhūdrājavardhanaḥ

138.10

राजवर्धात्सुधृतिश्च नरोऽभूत्सुधृतेः सुतः ।
नराच्च केवलः पुत्रः केवलाद्धुन्धुमानपि

rājavardhātsudhṛtiśca naro'bhūtsudhṛteḥ sutaḥ |
narācca kevalaḥ putraḥ kevalāddhundhumānapi

138.11

धुन्धुमतो वेगवांश्च बुधो वेगवतः सुतः ।
तृणबिन्दुर्बुधाज्जातः कान्या चैलविला तथा

dhundhumato vegavāṃśca budho vegavataḥ sutaḥ |
tṛṇabindurbudhājjātaḥ kānyā cailavilā tathā

138.12

विशालं जनयामास तृणबिन्दोस्त्वलम्बुसा ।
विशालाद्धेमचन्द्रोऽभूद्धेम चन्द्राच्च चन्द्रकः

viśālaṃ janayāmāsa tṛṇabindostvalambusā |
viśālāddhemacandro'bhūddhema candrācca candrakaḥ

138.13

धूम्राश्वश्चैव चन्द्रात्तु धूम्राश्वात्सृञ्जयस्तथा ।
सञ्जयात्सहदेवोऽभूत्कृशाश्वस्तत्सुतोऽभवत्

dhūmrāśvaścaiva candrāttu dhūmrāśvātsṛñjayastathā |
sañjayātsahadevo'bhūtkṛśāśvastatsuto'bhavat

138.14

कृशाश्वात्सोमदत्तस्तुततोऽभूज्जनमेजयः ।
तत्पुत्रश्च सुमन्तिश्च एते वैशालका नृपाः

kṛśāśvātsomadattastutato'bhūjjanamejayaḥ |
tatputraśca sumantiśca ete vaiśālakā nṛpāḥ

138.15

शर्यातेस्तु सुकन्याबूत्सा भार्या च्यवनस्य तु ।
अनन्तो नाम शार्यते रनन्ताद्रेवतोऽभवत्

śaryātestu sukanyābūtsā bhāryā cyavanasya tu |
ananto nāma śāryate ranantādrevato'bhavat

138.16

रैवतो रेवतस्यापि रैवताद्रेवती सुता ।
धृष्टस्य धार्ष्टर्
कं क्षेत्रं वैष्णवं
तद्वभूव ह

raivato revatasyāpi raivatādrevatī sutā |
dhṛṣṭasya dhārṣṭar
kaṃ kṣetraṃ vaiṣṇavaṃ
tadvabhūva ha

138.17

नाभागपुत्रो नेष्ठो ह्यम्बरीषोऽपि तत्सुतः ।
अम्बरीषाद्विरूपोऽभूत्पृषदश्वो विरूपतः

nābhāgaputro neṣṭho hyambarīṣo'pi tatsutaḥ |
ambarīṣādvirūpo'bhūtpṛṣadaśvo virūpataḥ

138.18

रथीनरश्च तत्पुत्रो वासुदेवपरायणः ।
इक्ष्वाकोस्तु त्रयः पुत्राः विकुक्षिनिमिदण्डकाः

rathīnaraśca tatputro vāsudevaparāyaṇaḥ |
ikṣvākostu trayaḥ putrāḥ vikukṣinimidaṇḍakāḥ

138.19

इक्ष्वाकुजो विकुक्षिस्तु शशादः शशभक्षणात् ।
पुरञ्जयः शशादाच्च ककुत्स्थाख्योऽभवत्सुतः

ikṣvākujo vikukṣistu śaśādaḥ śaśabhakṣaṇāt |
purañjayaḥ śaśādācca kakutsthākhyo'bhavatsutaḥ

138.20

अनेनास्तु ककुत्सथाच्च पृथुः पुत्रस्त्वनेनसः ।
विश्वरातः पृथोः पुत्र आर्द्रेऽभूद्विश्वराततः

anenāstu kakutsathācca pṛthuḥ putrastvanenasaḥ |
viśvarātaḥ pṛthoḥ putra ārdre'bhūdviśvarātataḥ

138.21

युवनाश्वोऽभवच्चार्द्राच्छावस्तो युवनाश्वतः ।
बृहदश्वस्तुशावस्तात्तत्पुत्रः कुवलाश्वकः

yuvanāśvo'bhavaccārdrācchāvasto yuvanāśvataḥ |
bṛhadaśvastuśāvastāttatputraḥ kuvalāśvakaḥ

138.22

धुन्धुमारो हि विक्यातो दृढश्वश्चततोऽभवत् ।
चन्द्राश्वः कपिलाश्वश्च हर्यश्वश्च दृढश्वतः

dhundhumāro hi vikyāto dṛḍhaśvaścatato'bhavat |
candrāśvaḥ kapilāśvaśca haryaśvaśca dṛḍhaśvataḥ

138.23

हर्यश्वाच्च निकुम्बोऽभूद्धिताश्वश्च निकुम्भतः ।
पूजाश्वश्च हिताश्वाच्च तत्सतो युवनाश्वकः

haryaśvācca nikumbo'bhūddhitāśvaśca nikumbhataḥ |
pūjāśvaśca hitāśvācca tatsato yuvanāśvakaḥ

138.24

युवनाश्वाच्च मान्धाता बिन्दुमत्यास्ततोऽभवत् ।
मुचुकुन्दोऽम्बरीषश्च पुरुकुत्सस्त्रयः सुताः

yuvanāśvācca māndhātā bindumatyāstato'bhavat |
mucukundo'mbarīṣaśca purukutsastrayaḥ sutāḥ

138.25

पञ्चाशत्कन्यकाश्चैव भार्यास्ताः सौभरेर्मुनेः ।
युवनाश्वोऽम्बरीषाच्च हरितो युवनाश्वतः

pañcāśatkanyakāścaiva bhāryāstāḥ saubharermuneḥ |
yuvanāśvo'mbarīṣācca harito yuvanāśvataḥ

138.26

पुरुकुत्सान्नर्मदायां त्रसदस्युरबूत्सुतः ।
अनरण्यस्ततो जातो हर्यश्वोऽप्यनरण्यतः

purukutsānnarmadāyāṃ trasadasyurabūtsutaḥ |
anaraṇyastato jāto haryaśvo'pyanaraṇyataḥ

138.27

तत्पुत्रोऽभूद्वसुमनास्त्रिधन्वा तस्य चात्मजः ।
त्रय्यारुणस्तस्य पुत्रस्तस्त सत्यरतः सुतः

tatputro'bhūdvasumanāstridhanvā tasya cātmajaḥ |
trayyāruṇastasya putrastasta satyarataḥ sutaḥ

138.28

यस्त्रिशङ्कुः समाख्यातो हरिश्चन्द्रोऽभवत्ततः ।
हरिश्चन्द्राद्रोहिताश्वो हरितो रोहिताश्वतः

yastriśaṅkuḥ samākhyāto hariścandro'bhavattataḥ |
hariścandrādrohitāśvo harito rohitāśvataḥ

138.29

हरितस्य सुतश्चञ्चुश्चञ्चोश्च विजयः सुतः ।
विजयाद्रुरुको जज्ञे रुरुकात्तु वृकः सुतः

haritasya sutaścañcuścañcośca vijayaḥ sutaḥ |
vijayādruruko jajñe rurukāttu vṛkaḥ sutaḥ

138.30

वृकाद्बाहुर्नृपोऽभूच्च बाहोस्तु सगरः स्मृतः ।
षष्टिः पुत्र सहस्राणि सुमत्यां सगराद्धर

vṛkādbāhurnṛpo'bhūcca bāhostu sagaraḥ smṛtaḥ |
ṣaṣṭiḥ putra sahasrāṇi sumatyāṃ sagarāddhara

138.31

केशिन्यामेक एवासावसमञ्जससंज्ञकः

keśinyāmeka evāsāvasamañjasasaṃjñakaḥ

138.32

तस्यांशुमान्सुतो विद्वान्दिलीपस्तत्सुतोऽभवत् ।
भगीरथो दिलीपाच्च यो गङ्गामानयद्भुवम्

tasyāṃśumānsuto vidvāndilīpastatsuto'bhavat |
bhagīratho dilīpācca yo gaṅgāmānayadbhuvam

138.33

श्रुतो भगीरथसुतो नाभगश्च श्रुतात्किल ।
नाभागादम्बरीषोऽभूत्सिन्दुद्वीपोऽम्बरीषतः

śruto bhagīrathasuto nābhagaśca śrutātkila |
nābhāgādambarīṣo'bhūtsindudvīpo'mbarīṣataḥ

138.34

सिन्दुद्वीपस्यायुतायुरृतुपर्णस्तदात्मजः ।
ऋतुषर्णात्सर्वकामः सुदासोऽभूत्तदात्मजः

sindudvīpasyāyutāyurṛtuparṇastadātmajaḥ |
ṛtuṣarṇātsarvakāmaḥ sudāso'bhūttadātmajaḥ

138.35

सुदासस्य च सौदासो नाम्ना मित्रसहः स्मृतः ।
कल्माष पादसंज्ञश्च दमयन्त्यां तदात्मजः

sudāsasya ca saudāso nāmnā mitrasahaḥ smṛtaḥ |
kalmāṣa pādasaṃjñaśca damayantyāṃ tadātmajaḥ

138.36

अश्वकाख्योऽभवत्पुत्रो ह्यश्वकान्मूल
कोऽभवत् ।
ततो दशरथो राजा तस्य चैलविलः सुतः

aśvakākhyo'bhavatputro hyaśvakānmūla
ko'bhavat |
tato daśaratho rājā tasya cailavilaḥ sutaḥ

138.37

तस्य विश्वसहः पुत्रः खट्वाङ्गश्च तदात्मजः ।
खट्वाङ्गद्दीर्घबाहुश्च दीर्घबाहोर्ह्यजः सुतः

tasya viśvasahaḥ putraḥ khaṭvāṅgaśca tadātmajaḥ |
khaṭvāṅgaddīrghabāhuśca dīrghabāhorhyajaḥ sutaḥ

138.38

तस्य पुत्त्रो दशरथश्चत्वारस्तत्सुताः स्मृताः ।
रामलक्ष्मणशत्रुघ्नभरताश्च महाबलाः

tasya puttro daśarathaścatvārastatsutāḥ smṛtāḥ |
rāmalakṣmaṇaśatrughnabharatāśca mahābalāḥ

138.39

रामात्कुशलवौ जातौ भरतात्तार्क्षपुष्करौ ।
चित्राङ्गदश्चन्द्रकेतुर्लक्ष्मणात्संबभूवतुः

rāmātkuśalavau jātau bharatāttārkṣapuṣkarau |
citrāṅgadaścandraketurlakṣmaṇātsaṃbabhūvatuḥ

138.40

सुबाहुशूरसेनौ च शत्रुघ्नात्संबभूवतुः ।
कुशस्य चातिथिः पुत्रो निषधो ह्यतिथेः सुतः

subāhuśūrasenau ca śatrughnātsaṃbabhūvatuḥ |
kuśasya cātithiḥ putro niṣadho hyatitheḥ sutaḥ

138.41

निषधस्य नलः पुत्रो नलस्य च नभाः स्मृतः ।
नभसः पुण्डरीकस्तुक्षेमधन्वा तदात्मजः

niṣadhasya nalaḥ putro nalasya ca nabhāḥ smṛtaḥ |
nabhasaḥ puṇḍarīkastukṣemadhanvā tadātmajaḥ

138.42

देवानीकस्तस्य पुत्रो देवानीकादहीनकः ।
अहीनकाद्रुरुर्यज्ञे पारियात्रो रुरोः सुतः

devānīkastasya putro devānīkādahīnakaḥ |
ahīnakādrururyajñe pāriyātro ruroḥ sutaḥ

138.43

पारियात्राद्दलो यज्ञे दल पुत्रश्छलः स्मृतः ।
छलादुक्थस्ततो ह्युक्थाद्वज्रनाभस्ततो गणः

pāriyātrāddalo yajñe dala putraśchalaḥ smṛtaḥ |
chalādukthastato hyukthādvajranābhastato gaṇaḥ

138.44

उषिताश्वो गणाज्जज्ञे ततो विश्वसहोऽभवत् ।
हिरण्यनाभस्तत्पुत्रस्तत्पुत्रः पुष्पकः स्मृतः

uṣitāśvo gaṇājjajñe tato viśvasaho'bhavat |
hiraṇyanābhastatputrastatputraḥ puṣpakaḥ smṛtaḥ

138.45

ध्रुवसन्धिरभूत्पुष्पाद्ध्रुवसन्धेः सुदर्शनः ।
सुदर्शनादग्निवर्णः पद्मवणोऽग्निवर्णतः

dhruvasandhirabhūtpuṣpāddhruvasandheḥ sudarśanaḥ |
sudarśanādagnivarṇaḥ padmavaṇo'gnivarṇataḥ

138.46

शीघ्रस्तु पद्मवर्णात्तु शीघ्रात्पुत्रो मरुस्त्वभूत् ।
मरोः प्रसुश्रुतः पुत्रस्तस्य चोदावसुः सुतः

śīghrastu padmavarṇāttu śīghrātputro marustvabhūt |
maroḥ prasuśrutaḥ putrastasya codāvasuḥ sutaḥ

138.47

उदावसोर्नन्दिवर्धनः सुकेतुर्नन्दिवर्धनात् ।
सुकेतोर्देवरातोऽभूद्वृहदुक्थस्ततः सुतः

udāvasornandivardhanaḥ suketurnandivardhanāt |
suketordevarāto'bhūdvṛhadukthastataḥ sutaḥ

138.48

बृहदुक्थान्महावीर्यः सुधृतिस्तस्य चात्मजः ।
सुधृतेर्धृष्टकेतुश्च हर्यश्वो धृष्टकेतुतः

bṛhadukthānmahāvīryaḥ sudhṛtistasya cātmajaḥ |
sudhṛterdhṛṣṭaketuśca haryaśvo dhṛṣṭaketutaḥ

138.49

हर्यश्वात्तु मरुर्जातो मरोः प्रतीन्धकोऽभवत् ।
प्रतीन्धकात्कृतिरथो देवमीढस्तदात्मजः

haryaśvāttu marurjāto maroḥ pratīndhako'bhavat |
pratīndhakātkṛtiratho devamīḍhastadātmajaḥ

138.50

विबुधो देवमीढात्तु विबुधात्तु महाधृतिः ।
महाधृतेः कीर्तिरातो महारोमा तदात्मजः

vibudho devamīḍhāttu vibudhāttu mahādhṛtiḥ |
mahādhṛteḥ kīrtirāto mahāromā tadātmajaḥ

138.51

महारोम्णः स्वर्णरोमा ह्रस्वरोमा तदात्मजः ।
सीरध्वजो ह्रस्वरोम्णः तस्य सीताभवत्सुता

mahāromṇaḥ svarṇaromā hrasvaromā tadātmajaḥ |
sīradhvajo hrasvaromṇaḥ tasya sītābhavatsutā

138.52

भ्राता कुशध्वजस्तस्य सीरध्वजात्तु भानुमान् ।
शतद्युम्नो भानुमतः शतद्युम्नाच्छुचिः स्मृतः

bhrātā kuśadhvajastasya sīradhvajāttu bhānumān |
śatadyumno bhānumataḥ śatadyumnācchuciḥ smṛtaḥ

138.53

ऊर्जनामा शुचेः पुत्रः सनद्वाजस्तदात्मजः ।
सनद्वाजात्कुलिर्जातोऽनञ्जनस्तु कुलेः सुतः

ūrjanāmā śuceḥ putraḥ sanadvājastadātmajaḥ |
sanadvājātkulirjāto'nañjanastu kuleḥ sutaḥ

138.54

अनञ्जनाच्च कुलजित्तस्यापि चाधिनेमिकः ।
श्रुतायुस्तस्य पुत्रोऽभूत्सुपार्श्वश्च तदात्मजः

anañjanācca kulajittasyāpi cādhinemikaḥ |
śrutāyustasya putro'bhūtsupārśvaśca tadātmajaḥ

138.55

सुपार्श्वात्सृंजयो जातः क्षेमारिः सृजयात्समृतः ।
क्षेमारि तस्त्वनेनाश्च तस्य रामरथः स्मृतः

supārśvātsṛṃjayo jātaḥ kṣemāriḥ sṛjayātsamṛtaḥ |
kṣemāri tastvanenāśca tasya rāmarathaḥ smṛtaḥ

138.56

सत्यरथो रामरथात्तस्मादुपगुरुः स्मृतः ।
उपगुरोरुपगुप्तः स्वागतश्चोपगुप्ततः

satyaratho rāmarathāttasmādupaguruḥ smṛtaḥ |
upagurorupaguptaḥ svāgataścopaguptataḥ

138.57

स्वनरः स्वागताज्जज्ञे सुवर्चास्तस्य चात्मजः ।
सुवर्चसः सुपार्श्वस्तु सुश्रुतश्च सुपार्श्वतः

svanaraḥ svāgatājjajñe suvarcāstasya cātmajaḥ |
suvarcasaḥ supārśvastu suśrutaśca supārśvataḥ

138.58

जयस्तु सुश्रुताज्जज्ञे जयात्तु विजयोऽभवत् ।
विजयस्य ऋतः पुत्रः ऋतस्य सुनयः सुतः

jayastu suśrutājjajñe jayāttu vijayo'bhavat |
vijayasya ṛtaḥ putraḥ ṛtasya sunayaḥ sutaḥ

138.59

सुनयाद्वीतहव्यस्तु वीतहव्याद्धतिः स्मृतः ।
बहुलाश्वो धृतेः पुत्रो बहुलाश्वात्कृतिः स्मृतः

sunayādvītahavyastu vītahavyāddhatiḥ smṛtaḥ |
bahulāśvo dhṛteḥ putro bahulāśvātkṛtiḥ smṛtaḥ

138.60

जनकस्य द्वये वंशे उक्तो योगसमाश्रयः

janakasya dvaye vaṃśe ukto yogasamāśrayaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)