Chapter 16: Krishna dances on Kaliya's hoods

विलोक्य दूषितां कृष्णां कृष्णः कृष्णाहिना विभुः ।
तस्या विशुद्धिमन्विच्छन्सर्पं तमुदवासयत्

vilokya dūṣitāṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇaḥ kṛṣṇāhinā vibhuḥ |
tasyā viśuddhimanvicchansarpaṃ tamudavāsayat

कथमन्तर्जलेऽगाधे न्यगृह्णाद् भगवानहिम् ।
स वै बहुयुगावासं यथाऽऽसीद् विप्र कथ्यताम्

kathamantarjale'gādhe nyagṛhṇād bhagavānahim |
sa vai bahuyugāvāsaṃ yathā''sīd vipra kathyatām

ब्रह्मन्भगवतस्तस्य भूम्नः स्वच्छन्दवर्तिनः ।
गोपालोदारचरितं कस्तृप्येतामृतं जुषन्

brahmanbhagavatastasya bhūmnaḥ svacchandavartinaḥ |
gopālodāracaritaṃ kastṛpyetāmṛtaṃ juṣan

कालिन्द्यां कालियस्यासीद् ह्रदः कश्चिद् विषाग्निना ।
श्रप्यमाणपया यस्मिन् पतन्त्युपरिगाः खगाः

kālindyāṃ kāliyasyāsīd hradaḥ kaścid viṣāgninā |
śrapyamāṇapayā yasmin patantyuparigāḥ khagāḥ

विप्रुष्मता विषदोर्मि मारुतेनाभिमर्शिताः ।
म्रियन्ते तीरगा यस्य प्राणिनः स्थिरजङ्गमाः

vipruṣmatā viṣadormi mārutenābhimarśitāḥ |
mriyante tīragā yasya prāṇinaḥ sthirajaṅgamāḥ

तं चण्डवेगविषवीर्यमवेक्ष्य तेन
दुष्टां नदीं च खलसंयमनावतारः ।
कृष्णः कदम्बमधिरुह्य ततोऽतितुङ्गम्
आस्फोट्य गाढरशनो न्यपतद् विषोदे

taṃ caṇḍavegaviṣavīryamavekṣya tena
duṣṭāṃ nadīṃ ca khalasaṃyamanāvatāraḥ |
kṛṣṇaḥ kadambamadhiruhya tato'tituṅgam
āsphoṭya gāḍharaśano nyapatad viṣode

सर्पह्रदः पुरुषसारनिपातवेग
संक्षोभितोरगविषोच्छ्वसिताम्बुराशिः ।
पर्यक्प्लुतो विषकषायबिभीषणोर्मिः
धावन् धनुःशतमनन्तबलस्य किं तत्

sarpahradaḥ puruṣasāranipātavega
saṃkṣobhitoragaviṣocchvasitāmburāśiḥ |
paryakpluto viṣakaṣāyabibhīṣaṇormiḥ
dhāvan dhanuḥśatamanantabalasya kiṃ tat

तस्य ह्रदे विहरतो भुजदण्डघूर्ण
वार्घोषमङ्ग वरवारणविक्रमस्य ।
आश्रुत्य तत् स्वसदनाभिभवं निरीक्ष्य
चक्षुःश्रवाः समसरत् तदमृष्यमाणः

tasya hrade viharato bhujadaṇḍaghūrṇa
vārghoṣamaṅga varavāraṇavikramasya |
āśrutya tat svasadanābhibhavaṃ nirīkṣya
cakṣuḥśravāḥ samasarat tadamṛṣyamāṇaḥ

तं प्रेक्षणीयसुकुमारघनावदातं
श्रीवत्सपीतवसनं स्मितसुन्दरास्यम् ।
क्रीडन्तमप्रतिभयं कमलोदराङ्घ्रिं
सन्दश्य मर्मसु रुषा भुजया चछाद

taṃ prekṣaṇīyasukumāraghanāvadātaṃ
śrīvatsapītavasanaṃ smitasundarāsyam |
krīḍantamapratibhayaṃ kamalodarāṅghriṃ
sandaśya marmasu ruṣā bhujayā cachāda

तं नागभोगपरिवीतमदृष्टचेष्टम्
आलोक्य तत्प्रियसखाः पशुपा भृशार्ताः ।
कृष्णेऽर्पितात्मसुहृदर्थकलत्रकामा
दुःखानुशोकभयमूढधियो निपेतुः

taṃ nāgabhogaparivītamadṛṣṭaceṣṭam
ālokya tatpriyasakhāḥ paśupā bhṛśārtāḥ |
kṛṣṇe'rpitātmasuhṛdarthakalatrakāmā
duḥkhānuśokabhayamūḍhadhiyo nipetuḥ

गावो वृषा वत्सतर्यः क्रन्दमानाः सुदुःखिताः ।
कृष्णे न्यस्तेक्षणा भीता रुदत्य इव तस्थिरे

gāvo vṛṣā vatsataryaḥ krandamānāḥ suduḥkhitāḥ |
kṛṣṇe nyastekṣaṇā bhītā rudatya iva tasthire

अथ व्रजे महोत्पाताः त्रिविधा ह्यतिदारुणाः ।
उत्पेतुर्भुवि दिव्यात्मन् यासन्नभयशंसिनः

atha vraje mahotpātāḥ trividhā hyatidāruṇāḥ |
utpeturbhuvi divyātman yāsannabhayaśaṃsinaḥ

तानालक्ष्य भयोद्विग्ना गोपा नन्दपुरोगमाः ।
विना रामेण गाः कृष्णं ज्ञात्वा चारयितुं गतम्

tānālakṣya bhayodvignā gopā nandapurogamāḥ |
vinā rāmeṇa gāḥ kṛṣṇaṃ jñātvā cārayituṃ gatam

तैर्दुर्निमित्तैर्निधनं मत्वा प्राप्तमतद् विदः ।
तत् प्राणास्तन्मनस्कास्ते दुःखशोकभयातुराः

tairdurnimittairnidhanaṃ matvā prāptamatad vidaḥ |
tat prāṇāstanmanaskāste duḥkhaśokabhayāturāḥ

आबालवृद्धवनिताः सर्वेऽङ्ग पशुवृत्तयः ।
निर्जग्मुर्गोकुलाद् दीनाः कृष्णदर्शनलालसाः

ābālavṛddhavanitāḥ sarve'ṅga paśuvṛttayaḥ |
nirjagmurgokulād dīnāḥ kṛṣṇadarśanalālasāḥ

तांस्तथा कातरान् वीक्ष्य भगवान् माधवो बलः ।
प्रहस्य किञ्चिन्नोवाच प्रभावज्ञोऽनुजस्य सः

tāṃstathā kātarān vīkṣya bhagavān mādhavo balaḥ |
prahasya kiñcinnovāca prabhāvajño'nujasya saḥ

तेऽन्वेषमाणा दयितं कृष्णं सूचितया पदैः ।
भगवत् लक्षणैर्जग्मुः पदव्या यमुनातटम्

te'nveṣamāṇā dayitaṃ kṛṣṇaṃ sūcitayā padaiḥ |
bhagavat lakṣaṇairjagmuḥ padavyā yamunātaṭam

ते तत्र तत्राब्जयवाङ्कुशाशनि
ध्वजोपपन्नानि पदानि विश्पतेः ।
मार्गे गवामन्यपदान्तरान्तरे
निरीक्षमाणा ययुरङ्ग सत्वराः

te tatra tatrābjayavāṅkuśāśani
dhvajopapannāni padāni viśpateḥ |
mārge gavāmanyapadāntarāntare
nirīkṣamāṇā yayuraṅga satvarāḥ

अन्तर्ह्रदे भुजगभोगपरीतमारात् ।
कृष्णं निरीहमुपलभ्य जलाशयान्ते ।
गोपांश्च मूढधिषणान् परितः पशूंश्च
संक्रन्दतः परमकश्मलमापुरार्ताः

antarhrade bhujagabhogaparītamārāt |
kṛṣṇaṃ nirīhamupalabhya jalāśayānte |
gopāṃśca mūḍhadhiṣaṇān paritaḥ paśūṃśca
saṃkrandataḥ paramakaśmalamāpurārtāḥ

गोप्योऽनुरक्तमनसो भगवत्यनन्ते ।
तत्सौहृदस्मितविलोकगिरः स्मरन्त्यः ।
ग्रस्तेऽहिना प्रियतमे भृशदुःखतप्ताः
शून्यं प्रियव्यतिहृतं ददृशुस्त्रिलोकम्

gopyo'nuraktamanaso bhagavatyanante |
tatsauhṛdasmitavilokagiraḥ smarantyaḥ |
graste'hinā priyatame bhṛśaduḥkhataptāḥ
śūnyaṃ priyavyatihṛtaṃ dadṛśustrilokam

ताः कृष्णमातरमपत्यमनुप्रविष्टां
तुल्यव्यथाः समनुगृह्य शुचः स्रवन्त्यः ।
तास्ता व्रजप्रियकथाः कथयन्त्य आसन्
कृष्णाननेऽर्पितदृशो मृतकप्रतीकाः

tāḥ kṛṣṇamātaramapatyamanupraviṣṭāṃ
tulyavyathāḥ samanugṛhya śucaḥ sravantyaḥ |
tāstā vrajapriyakathāḥ kathayantya āsan
kṛṣṇānane'rpitadṛśo mṛtakapratīkāḥ

कृष्णप्राणान् निर्विशतो नन्दादीन् वीक्ष्य तं ह्रदम् ।
प्रत्यषेधत् स भगवान् रामः कृष्णानुभाववित्

kṛṣṇaprāṇān nirviśato nandādīn vīkṣya taṃ hradam |
pratyaṣedhat sa bhagavān rāmaḥ kṛṣṇānubhāvavit

इत्थं स्वगोकुलमनन्यगतिं निरीक्ष्य
सस्त्रीकुमारमतिदुःखितमात्महेतोः ।
आज्ञाय मर्त्यपदवीमनुवर्तमानः
स्थित्वा मुहूर्तमुदतिष्ठदुरङ्गबन्धात्

itthaṃ svagokulamananyagatiṃ nirīkṣya
sastrīkumāramatiduḥkhitamātmahetoḥ |
ājñāya martyapadavīmanuvartamānaḥ
sthitvā muhūrtamudatiṣṭhaduraṅgabandhāt

तत्प्रथ्यमानवपुषा व्यथितात्मभोगः
त्यक्त्वोन्नमय्य कुपितः स्वफणान्भुजङ्गः ।
तस्थौ श्वसन् श्वसनरन्ध्रविषाम्बरीष
स्तब्धेक्षणोल्मुकमुखो हरिमीक्षमाणः

tatprathyamānavapuṣā vyathitātmabhogaḥ
tyaktvonnamayya kupitaḥ svaphaṇānbhujaṅgaḥ |
tasthau śvasan śvasanarandhraviṣāmbarīṣa
stabdhekṣaṇolmukamukho harimīkṣamāṇaḥ

तं जिह्वया द्विशिखया परिलेलिहानं
द्वे सृक्किणी ह्यतिकरालविषाग्निदृष्टिम् ।
क्रीडन्नमुं परिससार यथा खगेन्द्रो
बभ्राम सोऽप्यवसरं प्रसमीक्षमाणः

taṃ jihvayā dviśikhayā parilelihānaṃ
dve sṛkkiṇī hyatikarālaviṣāgnidṛṣṭim |
krīḍannamuṃ parisasāra yathā khagendro
babhrāma so'pyavasaraṃ prasamīkṣamāṇaḥ

एवं परिभ्रमहतौजसमुन्नतांसम्
आनम्य तत्पृथुशिरःस्वधिरूढ आद्यः ।
तन्मूर्धरत्ननिकरस्पर्शातिताम्र
पादाम्बुजोऽखिलकलादिगुरुर्ननर्त

evaṃ paribhramahataujasamunnatāṃsam
ānamya tatpṛthuśiraḥsvadhirūḍha ādyaḥ |
tanmūrdharatnanikarasparśātitāmra
pādāmbujo'khilakalādigururnanarta

तं नर्तुमुद्यतमवेक्ष्य तदा तदीय
गन्धर्वसिद्धमुनिचारणदेववध्वः ।
प्रीत्या मृदङ्गपणवानकवाद्यगीत
पुष्पोपहारनुतिभिः सहसोपसेदुः

taṃ nartumudyatamavekṣya tadā tadīya
gandharvasiddhamunicāraṇadevavadhvaḥ |
prītyā mṛdaṅgapaṇavānakavādyagīta
puṣpopahāranutibhiḥ sahasopaseduḥ

यद् यद् शिरो न नमतेऽङ्ग शतैकशीर्ष्णः
तत्तन्ममर्द खरदण्डधरोऽङ्घ्रिपातैः ।
क्षीणायुषो भ्रमत उल्बणमास्यतोऽसृङ्
नस्तो वमन् परमकश्मलमाप नागः

yad yad śiro na namate'ṅga śataikaśīrṣṇaḥ
tattanmamarda kharadaṇḍadharo'ṅghripātaiḥ |
kṣīṇāyuṣo bhramata ulbaṇamāsyato'sṛṅ
nasto vaman paramakaśmalamāpa nāgaḥ

तस्याक्षिभिर्गरलमुद्वमतः शिरःसु
यद् यत् समुन्नमति निःश्वसतो रुषोच्चैः ।
नृत्यन् पदानुनमयन् दमयां बभूव
पुष्पैः प्रपूजित इवेह पुमान्पुराणः

tasyākṣibhirgaralamudvamataḥ śiraḥsu
yad yat samunnamati niḥśvasato ruṣoccaiḥ |
nṛtyan padānunamayan damayāṃ babhūva
puṣpaiḥ prapūjita iveha pumānpurāṇaḥ

तच्चित्रताण्डवविरुग्णफणातपत्रो
रक्तं मुखैरुरु वमन् नृप भग्नगात्रः ।
स्मृत्वा चराचरगुरुं पुरुषं पुराणं
नारायणं तमरणं मनसा जगाम

taccitratāṇḍavavirugṇaphaṇātapatro
raktaṃ mukhairuru vaman nṛpa bhagnagātraḥ |
smṛtvā carācaraguruṃ puruṣaṃ purāṇaṃ
nārāyaṇaṃ tamaraṇaṃ manasā jagāma

कृष्णस्य गर्भजगतोऽतिभरावसन्नं
पार्ष्णिप्रहारपरिरुग्णफणातपत्रम् ।
दृष्ट्वाहिमाद्यमुपसेदुरमुष्य पत्न्य
आर्ताः श्लथद्वसन भूषणकेशबन्धाः

kṛṣṇasya garbhajagato'tibharāvasannaṃ
pārṣṇiprahāraparirugṇaphaṇātapatram |
dṛṣṭvāhimādyamupaseduramuṣya patnya
ārtāḥ ślathadvasana bhūṣaṇakeśabandhāḥ

तास्तं सुविग्नमनसोऽथ पुरस्कृतार्भाः
कायं निधाय भुवि भूतपतिं प्रणेमुः ।
साध्व्यः कृताञ्जलिपुटाः शमलस्य भर्तुः
मोक्षेप्सवः शरणदं शरणं प्रपन्नाः

tāstaṃ suvignamanaso'tha puraskṛtārbhāḥ
kāyaṃ nidhāya bhuvi bhūtapatiṃ praṇemuḥ |
sādhvyaḥ kṛtāñjalipuṭāḥ śamalasya bhartuḥ
mokṣepsavaḥ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ prapannāḥ

न्याय्यो हि दण्डः कृतकिल्बिषेऽस्मिन्
तवावतारः खलनिग्रहाय ।
रिपोः सुतानामपि तुल्यदृष्टेः
धत्से दमं फलमेवानुशंसन्

nyāyyo hi daṇḍaḥ kṛtakilbiṣe'smin
tavāvatāraḥ khalanigrahāya |
ripoḥ sutānāmapi tulyadṛṣṭeḥ
dhatse damaṃ phalamevānuśaṃsan

अनुग्रहोऽयं भवतः कृतो हि नो
दण्डोऽसतां ते खलु कल्मषापहः ।
यद् दन्दशूकत्वममुष्य देहिनः
क्रोधोऽपि तेऽनुग्रह एव सम्मतः

anugraho'yaṃ bhavataḥ kṛto hi no
daṇḍo'satāṃ te khalu kalmaṣāpahaḥ |
yad dandaśūkatvamamuṣya dehinaḥ
krodho'pi te'nugraha eva sammataḥ

तपः सुतप्तं किमनेन पूर्वं
निरस्तमानेन च मानदेन ।
धर्मोऽथ वा सर्वजनानुकम्पया
यतो भवांस्तुष्यति सर्वजीवः

tapaḥ sutaptaṃ kimanena pūrvaṃ
nirastamānena ca mānadena |
dharmo'tha vā sarvajanānukampayā
yato bhavāṃstuṣyati sarvajīvaḥ

कस्यानुभावोऽस्य न देव विद्महे
तवाङ्घ्रिरेणु स्पर्शाधिकारः ।
यद्वाञ्छया श्रीर्ललनाचरत्तपो
विहाय कामान् सुचिरं धृतव्रता

kasyānubhāvo'sya na deva vidmahe
tavāṅghrireṇu sparśādhikāraḥ |
yadvāñchayā śrīrlalanācarattapo
vihāya kāmān suciraṃ dhṛtavratā

न नाकपृष्ठं न च सार्वभौमं
न पारमेष्ठ्यं न रसाधिपत्यम् ।
न योगसिद्धीरपुनर्भवं वा
वाञ्छन्ति यत्पादरजःप्रपन्नाः

na nākapṛṣṭhaṃ na ca sārvabhaumaṃ
na pārameṣṭhyaṃ na rasādhipatyam |
na yogasiddhīrapunarbhavaṃ vā
vāñchanti yatpādarajaḥprapannāḥ

तदेष नाथाप दुरापमन्यैः
तमोजनिः क्रोधवशोऽप्यहीशः ।
संसारचक्रे भ्रमतः शरीरिणो
यदिच्छतः स्याद् विभवः समक्षः

tadeṣa nāthāpa durāpamanyaiḥ
tamojaniḥ krodhavaśo'pyahīśaḥ |
saṃsāracakre bhramataḥ śarīriṇo
yadicchataḥ syād vibhavaḥ samakṣaḥ

नमस्तुभ्यं भगवते पुरुषाय महात्मने ।
भूतावासाय भूताय पराय परमात्मने

namastubhyaṃ bhagavate puruṣāya mahātmane |
bhūtāvāsāya bhūtāya parāya paramātmane

ज्ञानविज्ञाननिधये ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये ।
अगुणायाविकाराय नमस्तेऽप्राकृताय च

jñānavijñānanidhaye brahmaṇe'nantaśaktaye |
aguṇāyāvikārāya namaste'prākṛtāya ca

कालाय कालनाभाय कालावयवसाक्षिणे ।
विश्वाय तदुपद्रष्ट्रे तत्कर्त्रे विश्वहेतवे

kālāya kālanābhāya kālāvayavasākṣiṇe |
viśvāya tadupadraṣṭre tatkartre viśvahetave

भूतमात्रेन्द्रियप्राण मनोबुद्ध्याशयात्मने ।
त्रिगुणेनाभिमानेन गूढस्वात्मानुभूतये

bhūtamātrendriyaprāṇa manobuddhyāśayātmane |
triguṇenābhimānena gūḍhasvātmānubhūtaye

नमोऽनन्ताय सूक्ष्माय कूटस्थाय विपश्चिते ।
नानावादानुरोधाय वाच्यवाचक शक्तये

namo'nantāya sūkṣmāya kūṭasthāya vipaścite |
nānāvādānurodhāya vācyavācaka śaktaye

नमः प्रमाणमूलाय कवये शास्त्रयोनये ।
प्रवृत्ताय निवृत्ताय निगमाय नमो नमः

namaḥ pramāṇamūlāya kavaye śāstrayonaye |
pravṛttāya nivṛttāya nigamāya namo namaḥ

नमः कृष्णाय रामाय वसुदेवसुताय च ।
प्रद्युम्नायानिरुद्धाय सात्वतां पतये नमः

namaḥ kṛṣṇāya rāmāya vasudevasutāya ca |
pradyumnāyāniruddhāya sātvatāṃ pataye namaḥ

नमो गुणप्रदीपाय गुणात्मच्छादनाय च ।
गुणवृत्त्युपलक्ष्याय गुणद्रष्टे स्वसंविदे

namo guṇapradīpāya guṇātmacchādanāya ca |
guṇavṛttyupalakṣyāya guṇadraṣṭe svasaṃvide

अव्याकृतविहाराय सर्वव्याकृतसिद्धये ।
हृषीकेश नमस्तेऽस्तु मुनये मौनशीलिने

avyākṛtavihārāya sarvavyākṛtasiddhaye |
hṛṣīkeśa namaste'stu munaye maunaśīline

परावरगतिज्ञाय सर्वाध्यक्षाय ते नमः ।
अविश्वाय च विश्वाय तद्द्रष्टेऽस्य च हेतवे

parāvaragatijñāya sarvādhyakṣāya te namaḥ |
aviśvāya ca viśvāya taddraṣṭe'sya ca hetave

त्वं ह्यस्य जन्मस्थितिसंयमान् प्रभो
गुणैरनीहोऽकृत कालशक्तिधृक् ।
तत्तत् स्वभावान् प्रतिबोधयन् सतः
समीक्षयामोघविहार ईहसे

tvaṃ hyasya janmasthitisaṃyamān prabho
guṇairanīho'kṛta kālaśaktidhṛk |
tattat svabhāvān pratibodhayan sataḥ
samīkṣayāmoghavihāra īhase

तस्यैव तेऽमूस्तनवस्त्रिलोक्यां
शान्ता अशान्ता उत मूढयोनयः ।
शान्ताः प्रियास्ते ह्यधुनावितुं सतां
स्थातुश्च ते धर्मपरीप्सयेहतः

tasyaiva te'mūstanavastrilokyāṃ
śāntā aśāntā uta mūḍhayonayaḥ |
śāntāḥ priyāste hyadhunāvituṃ satāṃ
sthātuśca te dharmaparīpsayehataḥ

अपराधः सकृद् भर्त्रा सोढव्यः स्वप्रजाकृतः ।
क्षन्तुमर्हसि शान्तात्मम् मूढस्य त्वामजानतः

aparādhaḥ sakṛd bhartrā soḍhavyaḥ svaprajākṛtaḥ |
kṣantumarhasi śāntātmam mūḍhasya tvāmajānataḥ

अनुगृह्णीष्व भगवन् प्राणांस्त्यजति पन्नगः ।
स्त्रीणां नः साधुशोच्यानां पतिः प्राणः प्रदीयताम्

anugṛhṇīṣva bhagavan prāṇāṃstyajati pannagaḥ |
strīṇāṃ naḥ sādhuśocyānāṃ patiḥ prāṇaḥ pradīyatām

विधेहि ते किङ्करीणां अनुष्ठेयं तवाज्ञया ।
यच्छ्रद्धयानुतिष्ठन् वै मुच्यते सर्वतो भयात्

vidhehi te kiṅkarīṇāṃ anuṣṭheyaṃ tavājñayā |
yacchraddhayānutiṣṭhan vai mucyate sarvato bhayāt

इत्थं स नागपत्नीभिः भगवान् समभिष्टुतः ।
मूर्च्छितं भग्नशिरसं विससर्जाङ्घ्रिकुट्टनैः

itthaṃ sa nāgapatnībhiḥ bhagavān samabhiṣṭutaḥ |
mūrcchitaṃ bhagnaśirasaṃ visasarjāṅghrikuṭṭanaiḥ

प्रतिलब्धेन्द्रियप्राणः कालियः शनकैर्हरिम् ।
कृच्छ्रात् समुच्छ्वसन् दीनः कृष्णं प्राह कृताञ्जलिः

pratilabdhendriyaprāṇaḥ kāliyaḥ śanakairharim |
kṛcchrāt samucchvasan dīnaḥ kṛṣṇaṃ prāha kṛtāñjaliḥ

वयं खलाः सहोत्पत्त्या तमसा दीर्घमन्यवः ।
स्वभावो दुस्त्यजो नाथ लोकानां यदसद्ग्रहः

vayaṃ khalāḥ sahotpattyā tamasā dīrghamanyavaḥ |
svabhāvo dustyajo nātha lokānāṃ yadasadgrahaḥ

त्वया सृष्टमिदं विश्वं धातर्गुणविसर्जनम् ।
नानास्वभाववीर्यौजो योनिबीजाशयाकृति

tvayā sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ dhātarguṇavisarjanam |
nānāsvabhāvavīryaujo yonibījāśayākṛti

वयं च तत्र भगवन् सर्पा जात्युरुमन्यवः ।
कथं त्यजामस्त्वन्मायां दुस्त्यजां मोहिताः स्वयम्

vayaṃ ca tatra bhagavan sarpā jātyurumanyavaḥ |
kathaṃ tyajāmastvanmāyāṃ dustyajāṃ mohitāḥ svayam

भवान् हि कारणं तत्र सर्वज्ञो जगदीश्वरः ।
अनुग्रहं निग्रहं वा मन्यसे तद् विधेहि नः

bhavān hi kāraṇaṃ tatra sarvajño jagadīśvaraḥ |
anugrahaṃ nigrahaṃ vā manyase tad vidhehi naḥ

इत्याकर्ण्य वचः प्राह भगवान् कार्यमानुषः ।
नात्र स्थेयं त्वया सर्प समुद्रं याहि मा चिरम् ।
स्वज्ञात्यपत्यदाराढ्यो गोनृभिर्भुज्यतां नदी

ityākarṇya vacaḥ prāha bhagavān kāryamānuṣaḥ |
nātra stheyaṃ tvayā sarpa samudraṃ yāhi mā ciram |
svajñātyapatyadārāḍhyo gonṛbhirbhujyatāṃ nadī

य एतत् संस्मरेन् मर्त्यः तुभ्यं मदनुशासनम् ।
कीर्तयन् उभयोः सन्ध्योः न युष्मद् भयमाप्नुयात्

ya etat saṃsmaren martyaḥ tubhyaṃ madanuśāsanam |
kīrtayan ubhayoḥ sandhyoḥ na yuṣmad bhayamāpnuyāt

योऽस्मिन् स्नात्वा मदाक्रीडे देवादीन् तर्पयेज्जलैः ।
उपोष्य मां स्मरन्नर्चेत् सर्वपापैः प्रमुच्यते

yo'smin snātvā madākrīḍe devādīn tarpayejjalaiḥ |
upoṣya māṃ smarannarcet sarvapāpaiḥ pramucyate

द्वीपं रमणकं हित्वा ह्रदमेतमुपाश्रितः ।
यद् भयात्स सुपर्णस्त्वां नाद्यान्मत्पाद लाञ्छितम्

dvīpaṃ ramaṇakaṃ hitvā hradametamupāśritaḥ |
yad bhayātsa suparṇastvāṃ nādyānmatpāda lāñchitam

एवमुक्तो भगवता कृष्णेनाद्भुतकर्मणा ।
तं पूजयामास मुदा नागपत्न्यश्च सादरम्

evamukto bhagavatā kṛṣṇenādbhutakarmaṇā |
taṃ pūjayāmāsa mudā nāgapatnyaśca sādaram

दिव्याम्बरस्रङ् मणिभिः परार्ध्यैरपि भूषणैः ।
दिव्यगन्धानुलेपैश्च महत्योत्पलमालया

divyāmbarasraṅ maṇibhiḥ parārdhyairapi bhūṣaṇaiḥ |
divyagandhānulepaiśca mahatyotpalamālayā

पूजयित्वा जगन्नाथं प्रसाद्य गरुडध्वजम् ।
ततः प्रीतोऽभ्यनुज्ञातः परिक्रम्याभिवन्द्य तम्

pūjayitvā jagannāthaṃ prasādya garuḍadhvajam |
tataḥ prīto'bhyanujñātaḥ parikramyābhivandya tam

सकलत्रसुहृत्पुत्रो द्वीपमब्धेर्जगाम ह ।
तदैव सामृतजला यमुना निर्विषाभवत् ।
अनुग्रहाद् भगवतः क्रीडामानुषरूपिणः

sakalatrasuhṛtputro dvīpamabdherjagāma ha |
tadaiva sāmṛtajalā yamunā nirviṣābhavat |
anugrahād bhagavataḥ krīḍāmānuṣarūpiṇaḥ