अष्टम मण्डल

सूक्त 100: मैं यहाँ हूँ, इन्द्र कहते हैं

ऋषि: १-३, ६-१२ नेमो भार्गवः, ४-५ इन्द्रः · देवता: इन्द्रः, ८ सुपर्णः, ९ वज्रो वा, १०-११ वाक् · छन्द: त्रिष्टुप्, ६ जगती, ७-९ अनुष्टुप्

12 श्लोक · 100 में से 103

इस अध्याय में क्या होता है

मैं यहाँ हूँ, इन्द्र कहते हैं

द्रष्टा नेम भार्गव हैं, और चौथे पाँचवें मन्त्र स्वयं इन्द्र बोलते हैं। नेम कहते हैं, यदि इन्द्र सत्य हैं तो उनके लिए सत्य स्तुति लाओ, कुछ कहते हैं इन्द्र नहीं हैं, उन्हें किसने देखा, हम किसकी स्तुति करें? इन्द्र उत्तर देते हैं, हे स्तोता, मैं यह हूँ, मुझे यहाँ देखो, अपनी महिमा से मैं सब प्राणियों से बढ़कर हूँ, ऋत के विधान मुझे बढ़ाते हैं, मैं लोकों को चूर करता हूँ। सुपर्ण वज्रधारी के लिए सोम लाए। देवों की रानी वाक् चार धाराएँ दुहती हैं, सब रूपों के प्राणी उसे बोलते हैं। सखा विष्णु, और दूर डग भरो, हम वृत्र को मारें और नदियाँ मुक्त करें।

100.1

अ॒यं त॑ एमि त॒न्वा॑ पु॒रस्ता॒द्विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मा॑ यन्ति प॒श्चात् ।
य॒दा मह्यं॒ दीध॑रो भा॒गमि॒न्द्रादिन्मया॑ कृणवो वी॒र्या॑णि

ayaṃ ta emi tanvā purastādviśve devā abhi mā yanti paścāt |
yadā mahyaṃ dīdharo bhāgamindrādinmayā kṛṇavo vīryāṇi

100.2

दधा॑मि ते॒ मधु॑नो भ॒क्षमग्रे॑ हि॒तस्ते॑ भा॒गः सु॒तो अ॑स्तु॒ सोम॑ः ।
अस॑श्च॒ त्वं द॑क्षिण॒तः सखा॒ मेऽधा॑ वृ॒त्राणि॑ जङ्घनाव॒ भूरि॑

dadhāmi te madhuno bhakṣamagre hitaste bhāgaḥ suto astu somaḥ |
asaśca tvaṃ dakṣiṇataḥ sakhā me'dhā vṛtrāṇi jaṅghanāva bhūri

100.3

प्र सु स्तोमं॑ भरत वाज॒यन्त॒ इन्द्रा॑य स॒त्यं यदि॑ स॒त्यमस्ति॑ ।
नेन्द्रो॑ अ॒स्तीति॒ नेम॑ उ त्व आह॒ क ईं॑ ददर्श॒ कम॒भि ष्ट॑वाम

pra su stomaṃ bharata vājayanta indrāya satyaṃ yadi satyamasti |
nendro astīti nema u tva āha ka īṃ dadarśa kamabhi ṣṭavāma

100.4

अ॒यम॑स्मि जरित॒ः पश्य॑ मे॒ह विश्वा॑ जा॒तान्य॒भ्य॑स्मि म॒ह्ना ।
ऋ॒तस्य॑ मा प्र॒दिशो॑ वर्धयन्त्यादर्दि॒रो भुव॑ना दर्दरीमि

ayamasmi jaritaḥ paśya meha viśvā jātānyabhyasmi mahnā |
ṛtasya mā pradiśo vardhayantyādardiro bhuvanā dardarīmi

100.5

आ यन्मा॑ वे॒ना अरु॑हन्नृ॒तस्यँ॒ एक॒मासी॑नं हर्य॒तस्य॑ पृ॒ष्ठे ।
मन॑श्चिन्मे हृ॒द आ प्रत्य॑वोच॒दचि॑क्रद॒ञ्छिशु॑मन्त॒ः सखा॑यः

ā yanmā venā aruhannṛtasyam̐ ekamāsīnaṃ haryatasya pṛṣṭhe |
manaścinme hṛda ā pratyavocadacikradañchiśumantaḥ sakhāyaḥ

100.6

विश्वेत्ता ते॒ सव॑नेषु प्र॒वाच्या॒ या च॒कर्थ॑ मघवन्निन्द्र सुन्व॒ते ।
पारा॑वतं॒ यत्पु॑रुसम्भृ॒तं वस्व॒पावृ॑णोः शर॒भाय॒ ऋषि॑बन्धवे

viśvettā te savaneṣu pravācyā yā cakartha maghavannindra sunvate |
pārāvataṃ yatpurusambhṛtaṃ vasvapāvṛṇoḥ śarabhāya ṛṣibandhave

100.7

प्र नू॒नं धा॑वता॒ पृथ॒ङ्नेह यो वो॒ अवा॑वरीत् ।
नि षीं॑ वृ॒त्रस्य॒ मर्म॑णि॒ वज्र॒मिन्द्रो॑ अपीपतत्

pra nūnaṃ dhāvatā pṛthaṅneha yo vo avāvarīt |
ni ṣīṃ vṛtrasya marmaṇi vajramindro apīpatat

100.8

मनो॑जवा॒ अय॑मान आय॒सीम॑तर॒त्पुर॑म् ।
दिवं॑ सुप॒र्णो ग॒त्वाय॒ सोमं॑ व॒ज्रिण॒ आभ॑रत्

manojavā ayamāna āyasīmataratpuram |
divaṃ suparṇo gatvāya somaṃ vajriṇa ābharat

100.9

स॒मु॒द्रे अ॒न्तः श॑यत उ॒द्ना वज्रो॑ अ॒भीवृ॑तः ।
भर॑न्त्यस्मै सं॒यत॑ः पु॒रःप्र॑स्रवणा ब॒लिम्

samudre antaḥ śayata udnā vajro abhīvṛtaḥ |
bharantyasmai saṃyataḥ puraḥprasravaṇā balim

100.10

यद्वाग्वद॑न्त्यविचेत॒नानि॒ राष्ट्री॑ दे॒वानां॑ निष॒साद॑ म॒न्द्रा ।
चत॑स्र॒ ऊर्जं॑ दुदुहे॒ पयां॑सि॒ क्व॑ स्विदस्याः पर॒मं ज॑गाम

yadvāgvadantyavicetanāni rāṣṭrī devānāṃ niṣasāda mandrā |
catasra ūrjaṃ duduhe payāṃsi kva svidasyāḥ paramaṃ jagāma

100.11

दे॒वीं वाच॑मजनयन्त दे॒वास्तां वि॒श्वरू॑पाः प॒शवो॑ वदन्ति ।
सा नो॑ म॒न्द्रेष॒मूर्जं॒ दुहा॑ना धे॒नुर्वाग॒स्मानुप॒ सुष्टु॒तैतु॑

devīṃ vācamajanayanta devāstāṃ viśvarūpāḥ paśavo vadanti |
sā no mandreṣamūrjaṃ duhānā dhenurvāgasmānupa suṣṭutaitu

100.12

सखे॑ विष्णो वित॒रं वि क्र॑मस्व॒ द्यौर्दे॒हि लो॒कं वज्रा॑य वि॒ष्कभे॑ ।
हना॑व वृ॒त्रं रि॒णचा॑व॒ सिन्धू॒निन्द्र॑स्य यन्तु प्रस॒वे विसृ॑ष्टाः

sakhe viṣṇo vitaraṃ vi kramasva dyaurdehi lokaṃ vajrāya viṣkabhe |
hanāva vṛtraṃ riṇacāva sindhūnindrasya yantu prasave visṛṣṭāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)