षष्ठ मण्डल

सूक्त 63: सूर्यपुत्री अश्विनों के रथ पर

ऋषि: बार्हस्पत्यो भरद्वाजः · देवता: अश्विनौ · छन्द: त्रिष्टुप्, १ विराट्, ११ एकपदा त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 63 में से 75

इस अध्याय में क्या होता है

सूर्यपुत्री अश्विनों के रथ पर

बार्हस्पत्य भरद्वाज त्रिष्टुप् में, विराट् और एकपदा अन्त के साथ, अश्विनों को पुकारते हैं। वे दोनों सुन्दर देव आज कहाँ हैं? स्तुति दूत की तरह उन तक पहुँचे। कुश बिछा है, पत्थरों ने सोम सँवारा है, अग्नि सीधे खड़े हैं, घी से भरी स्रुवा आगे बढ़ती है। शोभा के लिए सूर्य की पुत्री उनके सौ सहायताओं वाले रथ पर चढ़ी, और उनके तेज ने उसे पुष्टि दी। उनके घोड़े पक्षियों-से, मन के वेग से उड़ते हैं। फिर कवि दाताओं का गुण गाता है: पुरय, सुमीळ्ह, शाण्ड और पेरुक ने घोड़ियाँ, पका अन्न, सोना और पशु दिए, और पुरुपन्था ने भरद्वाजों को सैकड़ों और हज़ारों घोड़े दिए। राक्षस मारे जाएँ।

63.1

क्व१॒॑ त्या व॒ल्गू पु॑रुहू॒ताद्य दू॒तो न स्तोमो॑ऽविद॒न्नम॑स्वान् ।
आ यो अ॒र्वाङ्नास॑त्या व॒वर्त॒ प्रेष्ठा॒ ह्यस॑थो अस्य॒ मन्म॑न्

kva tyā valgū puruhūtādya dūto na stomo'vidannamasvān |
ā yo arvāṅnāsatyā vavarta preṣṭhā hyasatho asya manman

63.2

अरं॑ मे गन्तं॒ हव॑नाया॒स्मै गृ॑णा॒ना यथा॒ पिबा॑थो॒ अन्ध॑ः ।
परि॑ ह॒ त्यद्व॒र्तिर्या॑थो रि॒षो न यत्परो॒ नान्त॑रस्तुतु॒र्यात्

araṃ me gantaṃ havanāyāsmai gṛṇānā yathā pibātho andhaḥ |
pari ha tyadvartiryātho riṣo na yatparo nāntarastuturyāt

63.3

अका॑रि वा॒मन्ध॑सो॒ वरी॑म॒न्नस्ता॑रि ब॒र्हिः सु॑प्राय॒णत॑मम् ।
उ॒त्ता॒नह॑स्तो युव॒युर्व॑व॒न्दा वां॒ नक्ष॑न्तो॒ अद्र॑य आञ्जन्

akāri vāmandhaso varīmannastāri barhiḥ suprāyaṇatamam |
uttānahasto yuvayurvavandā vāṃ nakṣanto adraya āñjan

63.4

ऊ॒र्ध्वो वा॑म॒ग्निर॑ध्व॒रेष्व॑स्था॒त्प्र रा॒तिरे॑ति जू॒र्णिनी॑ घृ॒ताची॑ ।
प्र होता॑ गू॒र्तम॑ना उरा॒णोऽयु॑क्त॒ यो नास॑त्या॒ हवी॑मन्

ūrdhvo vāmagniradhvareṣvasthātpra rātireti jūrṇinī ghṛtācī |
pra hotā gūrtamanā urāṇo'yukta yo nāsatyā havīman

63.5

अधि॑ श्रि॒ये दु॑हि॒ता सूर्य॑स्य॒ रथं॑ तस्थौ पुरुभुजा श॒तोति॑म् ।
प्र मा॒याभि॑र्मायिना भूत॒मत्र॒ नरा॑ नृतू॒ जनि॑मन्य॒ज्ञिया॑नाम्

adhi śriye duhitā sūryasya rathaṃ tasthau purubhujā śatotim |
pra māyābhirmāyinā bhūtamatra narā nṛtū janimanyajñiyānām

63.6

यु॒वं श्री॒भिर्द॑र्श॒ताभि॑रा॒भिः शु॒भे पु॒ष्टिमू॑हथुः सू॒र्याया॑ः ।
प्र वां॒ वयो॒ वपु॒षेऽनु॑ पप्त॒न्नक्ष॒द्वाणी॒ सुष्टु॑ता धिष्ण्या वाम्

yuvaṃ śrībhirdarśatābhirābhiḥ śubhe puṣṭimūhathuḥ sūryāyāḥ |
pra vāṃ vayo vapuṣe'nu paptannakṣadvāṇī suṣṭutā dhiṣṇyā vām

63.7

आ वां॒ वयोऽश्वा॑सो॒ वहि॑ष्ठा अ॒भि प्रयो॑ नासत्या वहन्तु ।
प्र वां॒ रथो॒ मनो॑जवा असर्जी॒षः पृ॒क्ष इ॒षिधो॒ अनु॑ पू॒र्वीः

ā vāṃ vayo'śvāso vahiṣṭhā abhi prayo nāsatyā vahantu |
pra vāṃ ratho manojavā asarjīṣaḥ pṛkṣa iṣidho anu pūrvīḥ

63.8

पु॒रु हि वां॑ पुरुभुजा दे॒ष्णं धे॒नुं न॒ इषं॑ पिन्वत॒मस॑क्राम् ।
स्तुत॑श्च वां माध्वी सुष्टु॒तिश्च॒ रसा॑श्च॒ ये वा॒मनु॑ रा॒तिमग्म॑न्

puru hi vāṃ purubhujā deṣṇaṃ dhenuṃ na iṣaṃ pinvatamasakrām |
stutaśca vāṃ mādhvī suṣṭutiśca rasāśca ye vāmanu rātimagman

63.9

उ॒त म॑ ऋ॒ज्रे पुर॑यस्य र॒घ्वी सु॑मी॒ळ्हे श॒तं पे॑रु॒के च॑ प॒क्वा ।
शा॒ण्डो दा॑द्धिर॒णिन॒ः स्मद्दि॑ष्टी॒न्दश॑ व॒शासो॑ अभि॒षाच॑ ऋ॒ष्वान्

uta ma ṛjre purayasya raghvī sumīḻhe śataṃ peruke ca pakvā |
śāṇḍo dāddhiraṇinaḥ smaddiṣṭīndaśa vaśāso abhiṣāca ṛṣvān

63.10

सं वां॑ श॒ता ना॑सत्या स॒हस्राश्वा॑नां पुरु॒पन्था॑ गि॒रे दा॑त् ।
भ॒रद्वा॑जाय वीर॒ नू गि॒रे दा॑द्ध॒ता रक्षां॑सि पुरुदंससा स्युः

saṃ vāṃ śatā nāsatyā sahasrāśvānāṃ purupanthā gire dāt |
bharadvājāya vīra nū gire dāddhatā rakṣāṃsi purudaṃsasā syuḥ

63.11

आ वां॑ सु॒म्ने वरि॑मन्सू॒रिभि॑ः ष्याम्

ā vāṃ sumne varimansūribhiḥ ṣyām

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)