सूक्त 85: सूर्या का विवाह, वैदिक विवाह-सूक्त

स॒त्येनोत्त॑भिता॒ भूमि॒ः सूर्ये॒णोत्त॑भिता॒ द्यौः ।
ऋ॒तेना॑दि॒त्यास्ति॑ष्ठन्ति दि॒वि सोमो॒ अधि॑ श्रि॒तः

satyenottabhitā bhūmiḥ sūryeṇottabhitā dyauḥ |
ṛtenādityāstiṣṭhanti divi somo adhi śritaḥ

सोमे॑नादि॒त्या ब॒लिन॒ः सोमे॑न पृथि॒वी म॒ही ।
अथो॒ नक्ष॑त्राणामे॒षामु॒पस्थे॒ सोम॒ आहि॑तः

somenādityā balinaḥ somena pṛthivī mahī |
atho nakṣatrāṇāmeṣāmupasthe soma āhitaḥ

सोमं॑ मन्यते पपि॒वान्यत्स॑म्पिं॒षन्त्योष॑धिम् ।
सोमं॒ यं ब्र॒ह्माणो॑ वि॒दुर्न तस्या॑श्नाति॒ कश्च॒न

somaṃ manyate papivānyatsampiṃṣantyoṣadhim |
somaṃ yaṃ brahmāṇo vidurna tasyāśnāti kaścana

आ॒च्छद्वि॑धानैर्गुपि॒तो बार्ह॑तैः सोम रक्षि॒तः ।
ग्राव्णा॒मिच्छृ॒ण्वन्ति॑ष्ठसि॒ न ते॑ अश्नाति॒ पार्थि॑वः

ācchadvidhānairgupito bārhataiḥ soma rakṣitaḥ |
grāvṇāmicchṛṇvantiṣṭhasi na te aśnāti pārthivaḥ

यत्त्वा॑ देव प्र॒पिब॑न्ति॒ तत॒ आ प्या॑यसे॒ पुन॑ः ।
वा॒युः सोम॑स्य रक्षि॒ता समा॑नां॒ मास॒ आकृ॑तिः

yattvā deva prapibanti tata ā pyāyase punaḥ |
vāyuḥ somasya rakṣitā samānāṃ māsa ākṛtiḥ

रैभ्या॑सीदनु॒देयी॑ नाराशं॒सी न्योच॑नी ।
सू॒र्याया॑ भ॒द्रमिद्वासो॒ गाथ॑यैति॒ परि॑ष्कृतम्

raibhyāsīdanudeyī nārāśaṃsī nyocanī |
sūryāyā bhadramidvāso gāthayaiti pariṣkṛtam

चित्ति॑रा उप॒बर्ह॑णं॒ चक्षु॑रा अ॒भ्यञ्ज॑नम् ।
द्यौर्भूमि॒ः कोश॑ आसी॒द्यदया॑त्सू॒र्या पति॑म्

cittirā upabarhaṇaṃ cakṣurā abhyañjanam |
dyaurbhūmiḥ kośa āsīdyadayātsūryā patim

स्तोमा॑ आसन्प्रति॒धय॑ः कु॒रीरं॒ छन्द॑ ओप॒शः ।
सू॒र्याया॑ अ॒श्विना॑ व॒राग्निरा॑सीत्पुरोग॒वः

stomā āsanpratidhayaḥ kurīraṃ chanda opaśaḥ |
sūryāyā aśvinā varāgnirāsītpurogavaḥ

सोमो॑ वधू॒युर॑भवद॒श्विना॑स्तामु॒भा व॒रा ।
सू॒र्यां यत्पत्ये॒ शंस॑न्तीं॒ मन॑सा सवि॒ताद॑दात्

somo vadhūyurabhavadaśvināstāmubhā varā |
sūryāṃ yatpatye śaṃsantīṃ manasā savitādadāt

मनो॑ अस्या॒ अन॑ आसी॒द्द्यौरा॑सीदु॒त च्छ॒दिः ।
शु॒क्राव॑न॒ड्वाहा॑वास्तां॒ यदया॑त्सू॒र्या गृ॒हम्

mano asyā ana āsīddyaurāsīduta cchadiḥ |
śukrāvanaḍvāhāvāstāṃ yadayātsūryā gṛham

ऋ॒क्सा॒माभ्या॑म॒भिहि॑तौ॒ गावौ॑ ते साम॒नावि॑तः ।
श्रोत्रं॑ ते च॒क्रे आ॑स्तां दि॒वि पन्था॑श्चराचा॒रः

ṛksāmābhyāmabhihitau gāvau te sāmanāvitaḥ |
śrotraṃ te cakre āstāṃ divi panthāścarācāraḥ

शुची॑ ते च॒क्रे या॒त्या व्या॒नो अक्ष॒ आह॑तः ।
अनो॑ मन॒स्मयं॑ सू॒र्यारो॑हत्प्रय॒ती पति॑म्

śucī te cakre yātyā vyāno akṣa āhataḥ |
ano manasmayaṃ sūryārohatprayatī patim

सू॒र्याया॑ वह॒तुः प्रागा॑त्सवि॒ता यम॒वासृ॑जत् ।
अ॒घासु॑ हन्यन्ते॒ गावोऽर्जु॑न्यो॒ः पर्यु॑ह्यते

sūryāyā vahatuḥ prāgātsavitā yamavāsṛjat |
aghāsu hanyante gāvo'rjunyoḥ paryuhyate

यद॑श्विना पृ॒च्छमा॑ना॒वया॑तं त्रिच॒क्रेण॑ वह॒तुं सू॒र्याया॑ः ।
विश्वे॑ दे॒वा अनु॒ तद्वा॑मजानन्पु॒त्रः पि॒तरा॑ववृणीत पू॒षा

yadaśvinā pṛcchamānāvayātaṃ tricakreṇa vahatuṃ sūryāyāḥ |
viśve devā anu tadvāmajānanputraḥ pitarāvavṛṇīta pūṣā

यदया॑तं शुभस्पती वरे॒यं सू॒र्यामुप॑ ।
क्वैकं॑ च॒क्रं वा॑मासी॒त्क्व॑ दे॒ष्ट्राय॑ तस्थथुः

yadayātaṃ śubhaspatī vareyaṃ sūryāmupa |
kvaikaṃ cakraṃ vāmāsītkva deṣṭrāya tasthathuḥ

द्वे ते॑ च॒क्रे सू॑र्ये ब्र॒ह्माण॑ ऋतु॒था वि॑दुः ।
अथैकं॑ च॒क्रं यद्गुहा॒ तद॑द्धा॒तय॒ इद्वि॑दुः

dve te cakre sūrye brahmāṇa ṛtuthā viduḥ |
athaikaṃ cakraṃ yadguhā tadaddhātaya idviduḥ

सू॒र्यायै॑ दे॒वेभ्यो॑ मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च ।
ये भू॒तस्य॒ प्रचे॑तस इ॒दं तेभ्यो॑ऽकरं॒ नम॑ः

sūryāyai devebhyo mitrāya varuṇāya ca |
ye bhūtasya pracetasa idaṃ tebhyo'karaṃ namaḥ

पू॒र्वा॒प॒रं च॑रतो मा॒ययै॒तौ शिशू॒ क्रीळ॑न्तौ॒ परि॑ यातो अध्व॒रम् ।
विश्वा॑न्य॒न्यो भुव॑नाभि॒चष्ट॑ ऋ॒तूँर॒न्यो वि॒दध॑ज्जायते॒ पुन॑ः

pūrvāparaṃ carato māyayaitau śiśū krīḻantau pari yāto adhvaram |
viśvānyanyo bhuvanābhicaṣṭa ṛtūm̐ranyo vidadhajjāyate punaḥ

नवो॑नवो भवति॒ जाय॑मा॒नोऽह्नां॑ के॒तुरु॒षसा॑मे॒त्यग्र॑म् ।
भा॒गं दे॒वेभ्यो॒ वि द॑धात्या॒यन्प्र च॒न्द्रमा॑स्तिरते दी॒र्घमायु॑ः

navonavo bhavati jāyamāno'hnāṃ keturuṣasāmetyagram |
bhāgaṃ devebhyo vi dadhātyāyanpra candramāstirate dīrghamāyuḥ

सु॒किं॒शु॒कं श॑ल्म॒लिं वि॒श्वरू॑पं॒ हिर॑ण्यवर्णं सु॒वृतं॑ सुच॒क्रम् ।
आ रो॑ह सूर्ये अ॒मृत॑स्य लो॒कं स्यो॒नं पत्ये॑ वह॒तुं कृ॑णुष्व

sukiṃśukaṃ śalmaliṃ viśvarūpaṃ hiraṇyavarṇaṃ suvṛtaṃ sucakram |
ā roha sūrye amṛtasya lokaṃ syonaṃ patye vahatuṃ kṛṇuṣva

उदी॒र्ष्वात॒ः पति॑वती॒ ह्ये॒३॒॑षा वि॒श्वाव॑सुं॒ नम॑सा गी॒र्भिरी॑ळे ।
अ॒न्यामि॑च्छ पितृ॒षदं॒ व्य॑क्तां॒ स ते॑ भा॒गो ज॒नुषा॒ तस्य॑ विद्धि

udīrṣvātaḥ pativatī hyeṣā viśvāvasuṃ namasā gīrbhirīḻe |
anyāmiccha pitṛṣadaṃ vyaktāṃ sa te bhāgo januṣā tasya viddhi

उदी॒र्ष्वातो॑ विश्वावसो॒ नम॑सेळा महे त्वा ।
अ॒न्यामि॑च्छ प्रफ॒र्व्यं१॒॑ सं जा॒यां पत्या॑ सृज

udīrṣvāto viśvāvaso namaseḻā mahe tvā |
anyāmiccha prapharvyaṃ saṃ jāyāṃ patyā sṛja

अ॒नृ॒क्ष॒रा ऋ॒जव॑ः सन्तु॒ पन्था॒ येभि॒ः सखा॑यो॒ यन्ति॑ नो वरे॒यम् ।
सम॑र्य॒मा सं भगो॑ नो निनीया॒त्सं जा॑स्प॒त्यं सु॒यम॑मस्तु देवाः

anṛkṣarā ṛjavaḥ santu panthā yebhiḥ sakhāyo yanti no vareyam |
samaryamā saṃ bhago no ninīyātsaṃ jāspatyaṃ suyamamastu devāḥ

प्र त्वा॑ मुञ्चामि॒ वरु॑णस्य॒ पाशा॒द्येन॒ त्वाब॑ध्नात्सवि॒ता सु॒शेव॑ः ।
ऋ॒तस्य॒ योनौ॑ सुकृ॒तस्य॑ लो॒केऽरि॑ष्टां त्वा स॒ह पत्या॑ दधामि

pra tvā muñcāmi varuṇasya pāśādyena tvābadhnātsavitā suśevaḥ |
ṛtasya yonau sukṛtasya loke'riṣṭāṃ tvā saha patyā dadhāmi

प्रेतो मु॒ञ्चामि॒ नामुत॑ः सुब॒द्धाम॒मुत॑स्करम् ।
यथे॒यमि॑न्द्र मीढ्वः सुपु॒त्रा सु॒भगास॑ति

preto muñcāmi nāmutaḥ subaddhāmamutaskaram |
yatheyamindra mīḍhvaḥ suputrā subhagāsati

पू॒षा त्वे॒तो न॑यतु हस्त॒गृह्या॒श्विना॑ त्वा॒ प्र व॑हतां॒ रथे॑न ।
गृ॒हान्ग॑च्छ गृ॒हप॑त्नी॒ यथासो॑ व॒शिनी॒ त्वं वि॒दथ॒मा व॑दासि

pūṣā tveto nayatu hastagṛhyāśvinā tvā pra vahatāṃ rathena |
gṛhāngaccha gṛhapatnī yathāso vaśinī tvaṃ vidathamā vadāsi

इ॒ह प्रि॒यं प्र॒जया॑ ते॒ समृ॑ध्यताम॒स्मिन्गृ॒हे गार्ह॑पत्याय जागृहि ।
ए॒ना पत्या॑ त॒न्वं१॒॑ सं सृ॑ज॒स्वाधा॒ जिव्री॑ वि॒दथ॒मा व॑दाथः

iha priyaṃ prajayā te samṛdhyatāmasmingṛhe gārhapatyāya jāgṛhi |
enā patyā tanvaṃ saṃ sṛjasvādhā jivrī vidathamā vadāthaḥ

नी॒ल॒लो॒हि॒तं भ॑वति कृ॒त्यास॒क्तिर्व्य॑ज्यते ।
एध॑न्ते अस्या ज्ञा॒तय॒ः पति॑र्ब॒न्धेषु॑ बध्यते

nīlalohitaṃ bhavati kṛtyāsaktirvyajyate |
edhante asyā jñātayaḥ patirbandheṣu badhyate

परा॑ देहि शामु॒ल्यं॑ ब्र॒ह्मभ्यो॒ वि भ॑जा॒ वसु॑ ।
कृ॒त्यैषा प॒द्वती॑ भू॒त्व्या जा॒या वि॑शते॒ पति॑म्

parā dehi śāmulyaṃ brahmabhyo vi bhajā vasu |
kṛtyaiṣā padvatī bhūtvyā jāyā viśate patim

अ॒श्री॒रा त॒नूर्भ॑वति॒ रुश॑ती पा॒पया॑मु॒या ।
पति॒र्यद्व॒ध्वो॒३॒॑ वास॑सा॒ स्वमङ्ग॑मभि॒धित्स॑ते

aśrīrā tanūrbhavati ruśatī pāpayāmuyā |
patiryadvadhvo vāsasā svamaṅgamabhidhitsate

ये व॒ध्व॑श्च॒न्द्रं व॑ह॒तुं यक्ष्मा॒ यन्ति॒ जना॒दनु॑ ।
पुन॒स्तान्य॒ज्ञिया॑ दे॒वा नय॑न्तु॒ यत॒ आग॑ताः

ye vadhvaścandraṃ vahatuṃ yakṣmā yanti janādanu |
punastānyajñiyā devā nayantu yata āgatāḥ

मा वि॑दन्परिप॒न्थिनो॒ य आ॒सीद॑न्ति॒ दम्प॑ती ।
सु॒गेभि॑र्दु॒र्गमती॑ता॒मप॑ द्रा॒न्त्वरा॑तयः

mā vidanparipanthino ya āsīdanti dampatī |
sugebhirdurgamatītāmapa drāntvarātayaḥ

सु॒म॒ङ्ग॒लीरि॒यं व॒धूरि॒मां स॒मेत॒ पश्य॑त ।
सौभा॑ग्यमस्यै द॒त्त्वायाथास्तं॒ वि परे॑तन

sumaṅgalīriyaṃ vadhūrimāṃ sameta paśyata |
saubhāgyamasyai dattvāyāthāstaṃ vi paretana

तृ॒ष्टमे॒तत्कटु॑कमे॒तद॑पा॒ष्ठव॑द्वि॒षव॒न्नैतदत्त॑वे ।
सू॒र्यां यो ब्र॒ह्मा वि॒द्यात्स इद्वाधू॑यमर्हति

tṛṣṭametatkaṭukametadapāṣṭhavadviṣavannaitadattave |
sūryāṃ yo brahmā vidyātsa idvādhūyamarhati

आ॒शस॑नं वि॒शस॑न॒मथो॑ अधिवि॒कर्त॑नम् ।
सू॒र्याया॑ः पश्य रू॒पाणि॒ तानि॑ ब्र॒ह्मा तु शु॑न्धति

āśasanaṃ viśasanamatho adhivikartanam |
sūryāyāḥ paśya rūpāṇi tāni brahmā tu śundhati

गृ॒भ्णामि॑ ते सौभग॒त्वाय॒ हस्तं॒ मया॒ पत्या॑ ज॒रद॑ष्टि॒र्यथास॑ः ।
भगो॑ अर्य॒मा स॑वि॒ता पुरं॑धि॒र्मह्यं॑ त्वादु॒र्गार्ह॑पत्याय दे॒वाः

gṛbhṇāmi te saubhagatvāya hastaṃ mayā patyā jaradaṣṭiryathāsaḥ |
bhago aryamā savitā puraṃdhirmahyaṃ tvādurgārhapatyāya devāḥ

तां पू॑षञ्छि॒वत॑मा॒मेर॑यस्व॒ यस्यां॒ बीजं॑ मनु॒ष्या॒३॒॑ वप॑न्ति ।
या न॑ ऊ॒रू उ॑श॒ती वि॒श्रया॑ते॒ यस्या॑मु॒शन्त॑ः प्र॒हरा॑म॒ शेप॑म्

tāṃ pūṣañchivatamāmerayasva yasyāṃ bījaṃ manuṣyā vapanti |
yā na ūrū uśatī viśrayāte yasyāmuśantaḥ praharāma śepam

तुभ्य॒मग्रे॒ पर्य॑वहन्सू॒र्यां व॑ह॒तुना॑ स॒ह ।
पुन॒ः पति॑भ्यो जा॒यां दा अ॑ग्ने प्र॒जया॑ स॒ह

tubhyamagre paryavahansūryāṃ vahatunā saha |
punaḥ patibhyo jāyāṃ dā agne prajayā saha

पुन॒ः पत्नी॑म॒ग्निर॑दा॒दायु॑षा स॒ह वर्च॑सा ।
दी॒र्घायु॑रस्या॒ यः पति॒र्जीवा॑ति श॒रद॑ः श॒तम्

punaḥ patnīmagniradādāyuṣā saha varcasā |
dīrghāyurasyā yaḥ patirjīvāti śaradaḥ śatam

सोम॑ः प्रथ॒मो वि॑विदे गन्ध॒र्वो वि॑विद॒ उत्त॑रः ।
तृ॒तीयो॑ अ॒ग्निष्टे॒ पति॑स्तु॒रीय॑स्ते मनुष्य॒जाः

somaḥ prathamo vivide gandharvo vivida uttaraḥ |
tṛtīyo agniṣṭe patisturīyaste manuṣyajāḥ

सोमो॑ ददद्गन्ध॒र्वाय॑ गन्ध॒र्वो द॑दद॒ग्नये॑ ।
र॒यिं च॑ पु॒त्राँश्चा॑दाद॒ग्निर्मह्य॒मथो॑ इ॒माम्

somo dadadgandharvāya gandharvo dadadagnaye |
rayiṃ ca putrām̐ścādādagnirmahyamatho imām

इ॒हैव स्तं॒ मा वि यौ॑ष्टं॒ विश्व॒मायु॒र्व्य॑श्नुतम् ।
क्रीळ॑न्तौ पु॒त्रैर्नप्तृ॑भि॒र्मोद॑मानौ॒ स्वे गृ॒हे

ihaiva staṃ mā vi yauṣṭaṃ viśvamāyurvyaśnutam |
krīḻantau putrairnaptṛbhirmodamānau sve gṛhe

आ न॑ः प्र॒जां ज॑नयतु प्र॒जाप॑तिराजर॒साय॒ सम॑नक्त्वर्य॒मा ।
अदु॑र्मङ्गलीः पतिलो॒कमा वि॑श॒ शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे

ā naḥ prajāṃ janayatu prajāpatirājarasāya samanaktvaryamā |
adurmaṅgalīḥ patilokamā viśa śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade

अघो॑रचक्षु॒रप॑तिघ्न्येधि शि॒वा प॒शुभ्य॑ः सु॒मना॑ः सु॒वर्चा॑ः ।
वी॒र॒सूर्दे॒वका॑मा स्यो॒ना शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे

aghoracakṣurapatighnyedhi śivā paśubhyaḥ sumanāḥ suvarcāḥ |
vīrasūrdevakāmā syonā śaṃ no bhava dvipade śaṃ catuṣpade

इ॒मां त्वमि॑न्द्र मीढ्वः सुपु॒त्रां सु॒भगां॑ कृणु ।
दशा॑स्यां पु॒त्राना धे॑हि॒ पति॑मेकाद॒शं कृ॑धि

imāṃ tvamindra mīḍhvaḥ suputrāṃ subhagāṃ kṛṇu |
daśāsyāṃ putrānā dhehi patimekādaśaṃ kṛdhi

स॒म्राज्ञी॒ श्वशु॑रे भव स॒म्राज्ञी॑ श्व॒श्र्वां भ॑व ।
नना॑न्दरि स॒म्राज्ञी॑ भव स॒म्राज्ञी॒ अधि॑ दे॒वृषु॑

samrājñī śvaśure bhava samrājñī śvaśrvāṃ bhava |
nanāndari samrājñī bhava samrājñī adhi devṛṣu

सम॑ञ्जन्तु॒ विश्वे॑ दे॒वाः समापो॒ हृद॑यानि नौ ।
सं मा॑त॒रिश्वा॒ सं धा॒ता समु॒ देष्ट्री॑ दधातु नौ

samañjantu viśve devāḥ samāpo hṛdayāni nau |
saṃ mātariśvā saṃ dhātā samu deṣṭrī dadhātu nau