दशम मण्डल

सूक्त 124: अग्नि छिपाव छोड़कर यज्ञ में आते हैं

ऋषि: अग्निः, १, ५-९ अग्नि - वरुण - सोमाः · देवता: १ अग्निः, २-४ अग्नेरात्मा, ५, ७-८ वरुणः, ६ सोमः, ९ इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्, ७ जगती

9 श्लोक · 124 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

अग्नि छिपाव छोड़कर यज्ञ में आते हैं

इस त्रिष्टुप् सूक्त में स्वयं अग्नि बोलते हैं, साथ में वरुण और सोम। अग्नि को पाँच क्रमों, तीन आवृत्तियों और सात तंतुओं वाले यज्ञ में बुलाया जाता है, क्योंकि वे बहुत समय अंधकार में रहे। अग्नि कहते हैं कि वे अदेव से देव होकर, गुप्त रूप से चलते और देखते, अमृतत्व की ओर आते हैं; वे असुर पिता को छोड़कर इन्द्र का वरण करते हैं। अग्नि, सोम और वरुण स्थान बदलते हैं। असुरों की शक्ति चली गई है; वरुण आकर राज्य करें और ऋत से सत्य-असत्य को अलग करें। सोम को वृत्र-वध के लिए बुलाया गया है। जल इन्द्र का वैसे वरण करते हैं जैसे प्रजा राजा का।

124.1

इ॒मं नो॑ अग्न॒ उप॑ य॒ज्ञमेहि॒ पञ्च॑यामं त्रि॒वृतं॑ स॒प्तत॑न्तुम् ।
असो॑ हव्य॒वाळु॒त न॑ः पुरो॒गा ज्योगे॒व दी॒र्घं तम॒ आश॑यिष्ठाः

imaṃ no agna upa yajñamehi pañcayāmaṃ trivṛtaṃ saptatantum |
aso havyavāḻuta naḥ purogā jyogeva dīrghaṃ tama āśayiṣṭhāḥ

124.2

अदे॑वाद्दे॒वः प्र॒चता॒ गुहा॒ यन्प्र॒पश्य॑मानो अमृत॒त्वमे॑मि ।
शि॒वं यत्सन्त॒मशि॑वो॒ जहा॑मि॒ स्वात्स॒ख्यादर॑णीं॒ नाभि॑मेमि

adevāddevaḥ pracatā guhā yanprapaśyamāno amṛtatvamemi |
śivaṃ yatsantamaśivo jahāmi svātsakhyādaraṇīṃ nābhimemi

124.3

पश्य॑न्न॒न्यस्या॒ अति॑थिं व॒याया॑ ऋ॒तस्य॒ धाम॒ वि मि॑मे पु॒रूणि॑ ।
शंसा॑मि पि॒त्रे असु॑राय॒ शेव॑मयज्ञि॒याद्य॒ज्ञियं॑ भा॒गमे॑मि

paśyannanyasyā atithiṃ vayāyā ṛtasya dhāma vi mime purūṇi |
śaṃsāmi pitre asurāya śevamayajñiyādyajñiyaṃ bhāgamemi

124.4

ब॒ह्वीः समा॑ अकरम॒न्तर॑स्मि॒न्निन्द्रं॑ वृणा॒नः पि॒तरं॑ जहामि ।
अ॒ग्निः सोमो॒ वरु॑ण॒स्ते च्य॑वन्ते प॒र्याव॑र्द्रा॒ष्ट्रं तद॑वाम्या॒यन्

bahvīḥ samā akaramantarasminnindraṃ vṛṇānaḥ pitaraṃ jahāmi |
agniḥ somo varuṇaste cyavante paryāvardrāṣṭraṃ tadavāmyāyan

124.5

निर्मा॑या उ॒ त्ये असु॑रा अभूव॒न्त्वं च॑ मा वरुण का॒मया॑से ।
ऋ॒तेन॑ राज॒न्ननृ॑तं विवि॒ञ्चन्मम॑ रा॒ष्ट्रस्याधि॑पत्य॒मेहि॑

nirmāyā u tye asurā abhūvantvaṃ ca mā varuṇa kāmayāse |
ṛtena rājannanṛtaṃ viviñcanmama rāṣṭrasyādhipatyamehi

124.6

इ॒दं स्व॑रि॒दमिदा॑स वा॒मम॒यं प्र॑का॒श उ॒र्व१॒॑न्तरि॑क्षम् ।
हना॑व वृ॒त्रं नि॒रेहि॑ सोम ह॒विष्ट्वा॒ सन्तं॑ ह॒विषा॑ यजाम

idaṃ svaridamidāsa vāmamayaṃ prakāśa urvantarikṣam |
hanāva vṛtraṃ nirehi soma haviṣṭvā santaṃ haviṣā yajāma

124.7

क॒विः क॑वि॒त्वा दि॒वि रू॒पमास॑ज॒दप्र॑भूती॒ वरु॑णो॒ निर॒पः सृ॑जत् ।
क्षेमं॑ कृण्वा॒ना जन॑यो॒ न सिन्ध॑व॒स्ता अ॑स्य॒ वर्णं॒ शुच॑यो भरिभ्रति

kaviḥ kavitvā divi rūpamāsajadaprabhūtī varuṇo nirapaḥ sṛjat |
kṣemaṃ kṛṇvānā janayo na sindhavastā asya varṇaṃ śucayo bharibhrati

124.8

ता अ॑स्य॒ ज्येष्ठ॑मिन्द्रि॒यं स॑चन्ते॒ ता ई॒मा क्षे॑ति स्व॒धया॒ मद॑न्तीः ।
ता ईं॒ विशो॒ न राजा॑नं वृणा॒ना बी॑भ॒त्सुवो॒ अप॑ वृ॒त्राद॑तिष्ठन्

tā asya jyeṣṭhamindriyaṃ sacante tā īmā kṣeti svadhayā madantīḥ |
tā īṃ viśo na rājānaṃ vṛṇānā bībhatsuvo apa vṛtrādatiṣṭhan

124.9

बी॒भ॒त्सूनां॑ स॒युजं॑ हं॒समा॑हुर॒पां दि॒व्यानां॑ स॒ख्ये चर॑न्तम् ।
अ॒नु॒ष्टुभ॒मनु॑ चर्चू॒र्यमा॑ण॒मिन्द्रं॒ नि चि॑क्युः क॒वयो॑ मनी॒षा

bībhatsūnāṃ sayujaṃ haṃsamāhurapāṃ divyānāṃ sakhye carantam |
anuṣṭubhamanu carcūryamāṇamindraṃ ni cikyuḥ kavayo manīṣā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)