सूक्त 10: यम और यमी का संवाद

ओ चि॒त्सखा॑यं स॒ख्या व॑वृत्यां ति॒रः पु॒रू चि॑दर्ण॒वं ज॑ग॒न्वान् ।
पि॒तुर्नपा॑त॒मा द॑धीत वे॒धा अधि॒ क्षमि॑ प्रत॒रं दीध्या॑नः

o citsakhāyaṃ sakhyā vavṛtyāṃ tiraḥ purū cidarṇavaṃ jaganvān |
piturnapātamā dadhīta vedhā adhi kṣami prataraṃ dīdhyānaḥ

न ते॒ सखा॑ स॒ख्यं व॑ष्ट्ये॒तत्सल॑क्ष्मा॒ यद्विषु॑रूपा॒ भवा॑ति ।
म॒हस्पु॒त्रासो॒ असु॑रस्य वी॒रा दि॒वो ध॒र्तार॑ उर्वि॒या परि॑ ख्यन्

na te sakhā sakhyaṃ vaṣṭyetatsalakṣmā yadviṣurūpā bhavāti |
mahasputrāso asurasya vīrā divo dhartāra urviyā pari khyan

उ॒शन्ति॑ घा॒ ते अ॒मृता॑स ए॒तदेक॑स्य चित्त्य॒जसं॒ मर्त्य॑स्य ।
नि ते॒ मनो॒ मन॑सि धाय्य॒स्मे जन्यु॒ः पति॑स्त॒न्व१॒॑मा वि॑विश्याः

uśanti ghā te amṛtāsa etadekasya cittyajasaṃ martyasya |
ni te mano manasi dhāyyasme janyuḥ patistanvamā viviśyāḥ

न यत्पु॒रा च॑कृ॒मा कद्ध॑ नू॒नमृ॒ता वद॑न्तो॒ अनृ॑तं रपेम ।
ग॒न्ध॒र्वो अ॒प्स्वप्या॑ च॒ योषा॒ सा नो॒ नाभि॑ः पर॒मं जा॒मि तन्नौ॑

na yatpurā cakṛmā kaddha nūnamṛtā vadanto anṛtaṃ rapema |
gandharvo apsvapyā ca yoṣā sā no nābhiḥ paramaṃ jāmi tannau

गर्भे॒ नु नौ॑ जनि॒ता दम्प॑ती कर्दे॒वस्त्वष्टा॑ सवि॒ता वि॒श्वरू॑पः ।
नकि॑रस्य॒ प्र मि॑नन्ति व्र॒तानि॒ वेद॑ नाव॒स्य पृ॑थि॒वी उ॒त द्यौः

garbhe nu nau janitā dampatī kardevastvaṣṭā savitā viśvarūpaḥ |
nakirasya pra minanti vratāni veda nāvasya pṛthivī uta dyauḥ

को अ॒स्य वे॑द प्रथ॒मस्याह्न॒ः क ईं॑ ददर्श॒ क इ॒ह प्र वो॑चत् ।
बृ॒हन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ धाम॒ कदु॑ ब्रव आहनो॒ वीच्या॒ नॄन्

ko asya veda prathamasyāhnaḥ ka īṃ dadarśa ka iha pra vocat |
bṛhanmitrasya varuṇasya dhāma kadu brava āhano vīcyā nṝn

य॒मस्य॑ मा य॒म्यं१॒॑ काम॒ आग॑न्समा॒ने योनौ॑ सह॒शेय्या॑य ।
जा॒येव॒ पत्ये॑ त॒न्वं॑ रिरिच्यां॒ वि चि॑द्वृहेव॒ रथ्ये॑व च॒क्रा

yamasya mā yamyaṃ kāma āgansamāne yonau sahaśeyyāya |
jāyeva patye tanvaṃ riricyāṃ vi cidvṛheva rathyeva cakrā

न ति॑ष्ठन्ति॒ न नि मि॑षन्त्ये॒ते दे॒वानां॒ स्पश॑ इ॒ह ये चर॑न्ति ।
अ॒न्येन॒ मदा॑हनो याहि॒ तूयं॒ तेन॒ वि वृ॑ह॒ रथ्ये॑व च॒क्रा

na tiṣṭhanti na ni miṣantyete devānāṃ spaśa iha ye caranti |
anyena madāhano yāhi tūyaṃ tena vi vṛha rathyeva cakrā

रात्री॑भिरस्मा॒ अह॑भिर्दशस्ये॒त्सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒र्मुहु॒रुन्मि॑मीयात् ।
दि॒वा पृ॑थि॒व्या मि॑थु॒ना सब॑न्धू य॒मीर्य॒मस्य॑ बिभृया॒दजा॑मि

rātrībhirasmā ahabhirdaśasyetsūryasya cakṣurmuhurunmimīyāt |
divā pṛthivyā mithunā sabandhū yamīryamasya bibhṛyādajāmi

आ घा॒ ता ग॑च्छा॒नुत्त॑रा यु॒गानि॒ यत्र॑ जा॒मय॑ः कृ॒णव॒न्नजा॑मि ।
उप॑ बर्बृहि वृष॒भाय॑ बा॒हुम॒न्यमि॑च्छस्व सुभगे॒ पतिं॒ मत्

ā ghā tā gacchānuttarā yugāni yatra jāmayaḥ kṛṇavannajāmi |
upa barbṛhi vṛṣabhāya bāhumanyamicchasva subhage patiṃ mat

किं भ्राता॑स॒द्यद॑ना॒थं भवा॑ति॒ किमु॒ स्वसा॒ यन्निरृ॑तिर्नि॒गच्छा॑त् ।
काम॑मूता ब॒ह्वे॒३॒॑तद्र॑पामि त॒न्वा॑ मे त॒न्वं१॒॑ सं पि॑पृग्धि

kiṃ bhrātāsadyadanāthaṃ bhavāti kimu svasā yannirṛtirnigacchāt |
kāmamūtā bahvetadrapāmi tanvā me tanvaṃ saṃ pipṛgdhi

न वा उ॑ ते त॒न्वा॑ त॒न्वं१॒॑ सं प॑पृच्यां पा॒पमा॑हु॒र्यः स्वसा॑रं नि॒गच्छा॑त् ।
अ॒न्येन॒ मत्प्र॒मुद॑ः कल्पयस्व॒ न ते॒ भ्राता॑ सुभगे वष्ट्ये॒तत्

na vā u te tanvā tanvaṃ saṃ papṛcyāṃ pāpamāhuryaḥ svasāraṃ nigacchāt |
anyena matpramudaḥ kalpayasva na te bhrātā subhage vaṣṭyetat

ब॒तो ब॑तासि यम॒ नैव ते॒ मनो॒ हृद॑यं चाविदाम ।
अ॒न्या किल॒ त्वां क॒क्ष्ये॑व यु॒क्तं परि॑ ष्वजाते॒ लिबु॑जेव वृ॒क्षम्

bato batāsi yama naiva te mano hṛdayaṃ cāvidāma |
anyā kila tvāṃ kakṣyeva yuktaṃ pari ṣvajāte libujeva vṛkṣam

अ॒न्यमू॒ षु त्वं य॑म्य॒न्य उ॒ त्वां परि॑ ष्वजाते॒ लिबु॑जेव वृ॒क्षम् ।
तस्य॑ वा॒ त्वं मन॑ इ॒च्छा स वा॒ तवाधा॑ कृणुष्व सं॒विदं॒ सुभ॑द्राम्

anyamū ṣu tvaṃ yamyanya u tvāṃ pari ṣvajāte libujeva vṛkṣam |
tasya vā tvaṃ mana icchā sa vā tavādhā kṛṇuṣva saṃvidaṃ subhadrām